Phối cảnh 3D là ảnh dựng bằng máy tính, không phải ảnh chụp trước của căn nhà tương lai. Nó thường được dựng với góc máy rộng hơn mắt người, ánh sáng sắp đặt như studio, vật liệu đẹp hơn mẫu thật trên màn hình và nhiều đồ trang trí không có trong hợp đồng. Vì vậy nhà làm xong gần như luôn khác 3D ở cảm giác rộng hẹp, độ sáng và màu sắc, dù làm đúng bản vẽ.
Sự khác biệt này không hẳn là lỗi của ai, nhưng nó là nguồn thất vọng và tranh cãi phổ biến khi bàn giao. Gia chủ có thể giảm khoảng cách đó ngay từ lúc duyệt 3D bằng cách hiểu 3D được dựng ra sao, đề nghị những góc nhìn và điều kiện ánh sáng gần thật, và đối chiếu từng bề mặt với mẫu vật liệu. Bài này đi qua từng việc.
3D được dựng ra như thế nào
Người dựng hình tạo mô hình ba chiều của căn phòng theo bản vẽ, gán cho mỗi bề mặt một vật liệu số (ảnh vân gỗ, màu sơn, độ bóng), đặt nguồn sáng ảo và đặt một máy ảnh ảo ở vị trí nào đó. Phần mềm tính toán đường đi của ánh sáng để tạo ra ảnh cuối cùng. Mỗi lựa chọn trong chuỗi này đều có thể làm ảnh đẹp hơn hoặc giống thật hơn, và hai mục tiêu đó không phải lúc nào cũng trùng nhau.
Ảnh 3D dùng để bán phương án, đăng hồ sơ năng lực thường được tối ưu cho đẹp: góc máy rộng để thấy nhiều, ánh sáng dịu không có bóng gắt, thêm sách, bình hoa, cây, gối tựa cho có không khí. Ảnh 3D dùng để duyệt thi công cần tối ưu cho đúng. Nhiều đơn vị chỉ dựng một bộ cho cả hai mục đích, và gia chủ duyệt thứ được dựng cho đẹp.
Hiểu điều này giúp bạn đặt đúng câu hỏi. Không phải "3D có giống nhà thật không", mà là "trong ảnh này, phần nào là cam kết thi công, phần nào là minh hoạ". Câu trả lời nên được ghi lại, vì đến lúc bàn giao, mỗi bên thường nhớ khác nhau.
Năm nguồn chênh lệch giữa 3D và nhà thật
Phần lớn cảm giác "không giống 3D" đến từ năm nguồn dưới đây. Biết trước giúp bạn phân biệt chênh lệch do cách dựng ảnh với chênh lệch do thi công sai:
| Nguồn chênh | Trong 3D | Ngoài thực tế |
|---|---|---|
| Góc máy | Ống kính ảo góc rất rộng, đặt sát góc phòng hoặc cao hơn mắt | Mắt người nhìn hẹp hơn, phòng trông nhỏ hơn và đồ trông to hơn |
| Ánh sáng | Nhiều nguồn sáng ảo bổ sung, không có góc tối, bóng mềm | Chỉ có cửa sổ thật và đèn theo bản vẽ điện; có góc tối, có bóng |
| Màu và vân vật liệu | Ảnh vân lấy từ thư viện, màu theo màn hình người dựng | Màu theo lô vật liệu thật, dưới ánh sáng nhà bạn |
| Đồ bày thêm | Sách, bình, cây, thảm, gối, tranh làm phòng có hồn | Phòng trống trơn đến khi gia đình tự sắm |
| Chi tiết kỹ thuật | Không có khe hở, nẹp, ổ điện, dây, cửa thăm trần, đầu báo khói | Những chi tiết này có thật và nằm đúng chỗ người nhìn thấy |
Trong năm nguồn này, góc máy và ánh sáng tạo ra chênh lệch lớn nhất về cảm giác, còn màu vật liệu tạo ra tranh cãi nhiều nhất. Hai mục kế tiếp nói cách xử lý từng loại.
Đề nghị góc nhìn và ánh sáng gần với thật
Góc nhìn ngang tầm mắt. Đề nghị ít nhất một ảnh cho mỗi phòng với máy ảnh đặt ở độ cao mắt người đứng, khoảng 1,5–1,6 m, đứng ở chỗ người thật sẽ đứng như cửa ra vào. Góc nhìn từ trên cao xuống hay từ sát chân tường lên đẹp nhưng không ai sống ở vị trí đó.
Ống kính tiêu chuẩn thay vì góc siêu rộng. Hỏi người dựng dùng tiêu cự tương đương mắt người hoặc gần như vậy cho bộ ảnh duyệt. Ảnh sẽ thấy ít không gian hơn trong một khung, nên cần nhiều ảnh hơn, nhưng tỷ lệ đồ đạc và phòng sẽ đáng tin hơn.
Ảnh ban ngày theo đúng hướng cửa sổ. Ánh sáng tự nhiên trong 3D nên đến từ đúng vị trí và hướng cửa sổ thật. Phòng hướng bắc không thể có vệt nắng gắt trên sàn; phòng nhà ống ở giữa không thể sáng đều như phòng mặt tiền.
Ảnh buổi tối chỉ với đèn trong bản vẽ điện. Đề nghị một ảnh tối bật đúng những đèn có trong thiết kế, đúng nhiệt độ màu đã chọn, không thêm đèn ảo. Ảnh này hay lộ ra góc tối, mặt bếp bị bóng người che, hay gương thiếu sáng, những thứ ảnh ban ngày giấu đi.
Một ảnh "trơn". Một ảnh của mỗi phòng chỉ có những gì nằm trong hợp đồng: không sách, không cây, không tranh, không thảm nếu thảm không thuộc gói. Đây là hình dung đúng nhất về ngày bàn giao.
Màu trên màn hình và màu mẫu thật
Màu bạn thấy trong 3D đi qua ba lớp sai lệch: ảnh vân gốc trong thư viện vật liệu của người dựng, cách phần mềm tính màu dưới ánh sáng ảo, và màn hình bạn đang xem. Điện thoại thường hiển thị màu rực và sáng hơn thực tế, màn hình máy tính văn phòng có khi ngả xanh hoặc ngả vàng. Cùng một ảnh 3D xem trên hai thiết bị có thể khác nhau rõ ràng.
Vì vậy 3D không phải nơi chốt màu. Nó là nơi chốt bố cục, tỷ lệ, sự phối hợp tổng thể giữa các mảng màu: tủ sáng hay tối hơn tường, sàn ấm hay lạnh so với ghế. Màu cụ thể phải chốt bằng mẫu vật liệu thật đặt dưới ánh sáng của chính căn nhà, và mỗi bề mặt trong 3D nên có mã vật liệu tương ứng ghi trong bảng vật liệu.
Khi duyệt, hãy yêu cầu người thiết kế đặt cạnh mỗi ảnh 3D một bảng tên vật liệu cho từng bề mặt, rồi cầm mẫu thật đối chiếu. Nếu thấy mẫu thật khác hẳn ảnh, chẳng hạn gỗ trong 3D vàng ấm còn mẫu thật ngả xám, đây là lúc đổi mẫu hoặc chỉnh lại 3D, không phải lúc tủ đã sản xuất xong. Ghi rõ trong biên bản duyệt rằng màu được duyệt theo mẫu thật, không theo ảnh.
Những chi tiết nên tìm trong 3D trước khi duyệt
Ngoài cảm giác chung, hãy dò từng ảnh với danh sách sau. Chi tiết nào không thấy trong 3D thì hỏi nó sẽ nằm ở đâu ngoài thực tế:
- Ổ cắm, công tắc, bảng điện, đầu báo khói, cửa gió điều hoà, cửa thăm trần nằm ở đâu, có lộ giữa mảng tường đẹp không.
- Dàn lạnh điều hoà và ống thoát nước ngưng có được vẽ không, hay bị "giấu" khỏi khung hình.
- Tay nắm tủ là loại nào, có hay không; tủ trong 3D không tay nắm thì ngoài đời mở bằng cách nào.
- Khe hở giữa tủ và trần, giữa các cánh, phào chân tường, nẹp chuyển tiếp sàn giữa hai phòng.
- Rèm có trong ảnh không, ray rèm treo ở trần hay tường, rèm kéo sang đâu.
- Đồ rời trong ảnh có kích thước đúng món bạn định mua không, hay là mẫu thư viện nhỏ gọn hơn.
- Các bề mặt bóng phản chiếu đẹp trong 3D thực tế có in dấu tay, lộ bụi ở chỗ hay chạm không.
Mỗi câu hỏi ở đây có câu trả lời trong bản vẽ thi công hoặc bản vẽ điện. 3D không cần thể hiện hết, nhưng bạn cần biết điều gì sẽ xuất hiện trong khung hình quen thuộc của mình mỗi ngày.
Chỗ 3D không trả lời được: kích thước cơ thể, chất liệu và tiếng động
Có những thứ ảnh dựng dù chính xác đến đâu cũng không cho bạn biết. Thứ nhất là cảm giác kích thước khi cơ thể ở trong phòng: lối đi 70 cm trông ổn trên ảnh nhưng có thể chật khi hai người tránh nhau, bàn ăn trông vừa vặn nhưng ghế kéo ra thì chạm tường. Những thứ này kiểm bằng mặt bằng có ghi kích thước và bằng cách dán băng dính lên sàn thật, không bằng cách nhìn ảnh lâu hơn.
Thứ hai là chất liệu khi chạm vào: bề mặt mờ hay nhám, cạnh tủ bo hay vuông sắc, vải bọc mát hay bí, mặt bàn lạnh tay hay ấm. Ảnh 3D chỉ cho thấy màu và độ bóng gần đúng. Muốn biết, phải cầm mẫu, ngồi thử món đồ tương tự, hoặc đến xem một công trình mà đơn vị đã làm với cùng loại vật liệu. Nhiều gia chủ chỉ cần đứng trong một căn bếp thật làm bằng laminate mờ năm phút là biết mình có thích nó hay không, điều mà mười ảnh 3D không làm được.
Thứ ba là những thứ không nhìn thấy: tiếng vang trong phòng nhiều bề mặt cứng, mùi vật liệu mới, độ nóng của một bức tường kính hướng tây, tiếng ray ngăn kéo. Với những câu hỏi này, hãy hỏi người thiết kế bằng lời và đề nghị họ giải thích cách xử lý trong bản vẽ, chẳng hạn rèm, thảm, trần hút âm, kính chống nóng, chứ đừng chờ 3D trả lời.
Một số đơn vị có kính thực tế ảo để đi trong mô hình, hoặc phòng mẫu dựng thật vài góc. Những công cụ này giúp hình dung tỷ lệ tốt hơn ảnh tĩnh, nhưng ánh sáng và vật liệu vẫn là số, nên vẫn cần đối chiếu mẫu thật.
3D, bản vẽ thi công và bảng vật liệu: cái nào là căn cứ
Khi nhà làm xong khác 3D, câu hỏi đầu tiên là thi công có đúng bản vẽ thi công và bảng vật liệu đã duyệt hay không. Trong phần lớn hợp đồng nội thất, 3D được coi là hình minh hoạ ý tưởng, còn bản vẽ thi công và bảng vật liệu mới là căn cứ kỹ thuật. Gia chủ nên đọc kỹ điều khoản này và, nếu muốn 3D có giá trị ràng buộc ở điểm nào, ghi rõ điểm đó ra.
Một thực hành tốt là duyệt ba thứ cùng lúc: mở ảnh 3D, mở bản vẽ thi công mặt đứng của cùng bức tường, và cầm mẫu vật liệu. Kiểm tra ba thứ nói cùng một điều: tủ cao bao nhiêu, chia mấy cánh, tay nắm loại gì, vật liệu mã nào. Chỗ nào ba nguồn không khớp thì sửa ngay trên giấy, rồi mới ký duyệt.
Lưu lại bộ ảnh 3D đã duyệt kèm ngày và phiên bản. Trong quá trình làm, phương án thường được chỉnh vài lần; đến lúc nghiệm thu, việc biết đang so với phiên bản nào tránh được rất nhiều tranh luận không cần thiết. Chênh lệch do góc máy, ánh sáng hay đồ bày thêm thì nên chấp nhận như bản chất của ảnh dựng; chênh lệch về kích thước, chia cánh, vật liệu so với bản đã duyệt thì là việc phải xử lý.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao phòng thật trông nhỏ hơn trong 3D?
Chủ yếu vì 3D thường dùng ống kính ảo góc rất rộng và đặt máy ở góc phòng, làm không gian kéo dài ra. Mắt người nhìn hẹp hơn nên phòng thật trông nhỏ hơn, đồ trông to hơn. Đề nghị ảnh ở tầm mắt với tiêu cự gần mắt người sẽ cho hình dung sát hơn.
Có nên yêu cầu sửa 3D nhiều lần không?
Sửa để phương án đúng ý là việc cần thiết, nhưng mỗi lần dựng lại tốn công. Nhiều hợp đồng thiết kế giới hạn số lần chỉnh. Tốt nhất là duyệt bố cục trên mặt bằng trước, chốt mẫu vật liệu thật, rồi mới dựng 3D, để 3D chủ yếu dùng kiểm tra chứ không phải để thử ý tưởng.
Ảnh 3D có thể dùng làm căn cứ khi nghiệm thu không?
Tuỳ hợp đồng. Thường 3D là minh hoạ, còn bản vẽ thi công và bảng vật liệu là căn cứ. Nếu muốn một số điểm trong 3D có giá trị ràng buộc, như cách chia cánh tủ hay loại tay nắm, hãy đảm bảo chúng cũng nằm trong bản vẽ thi công hoặc được ghi rõ trong phụ lục.
Xem 3D trên điện thoại có được không?
Được để hình dung chung, nhưng đừng chốt màu qua điện thoại vì màn hình thường làm màu rực và sáng hơn thật. Khi duyệt, nên xem trên màn hình lớn, và chốt màu bằng mẫu vật liệu thật đặt trong chính căn nhà dưới ánh sáng ban ngày.
Video 3D đi xuyên phòng có sát thực tế hơn ảnh tĩnh không?
Video giúp cảm nhận đường đi và mối liên hệ giữa các phòng tốt hơn, nhưng nó vẫn dùng ánh sáng ảo và vật liệu số, và máy quay ảo thường có góc rộng. Nó bổ sung cho ảnh tĩnh ở tầm mắt chứ không thay được việc đối chiếu bản vẽ và mẫu thật.
Nhà xong khác 3D nhiều thì nên làm gì trước?
So lại ba thứ: bản vẽ thi công đã duyệt, bảng vật liệu đã ký và ảnh 3D phiên bản cuối. Nếu thi công đúng bản vẽ và vật liệu, khác biệt có thể do bản chất ảnh dựng. Nếu sai kích thước, chia cánh hay vật liệu so với bản đã duyệt, ghi lỗi và đề nghị xử lý theo hợp đồng.