Một phòng khách đa năng dùng được lâu khi mỗi việc phụ có một góc cố định, đồ phục vụ việc đó gấp hoặc đóng lại được, và các việc không giành nhau cùng một khung giờ. Góc làm việc cần lưng tựa tường và ánh sáng bên hông; chỗ ngủ cho khách cần chỗ cất chăn gối và lối ra nhà vệ sinh ban đêm; góc học của con cần nằm trong tầm mắt người lớn nhưng cách xa màn hình tivi.
Căn hộ hai phòng ngủ ở thành phố Việt Nam thường không còn phòng thừa, nên phòng khách bị giao thêm việc: chồng họp trực tuyến buổi sáng, con làm bài buổi tối, ông bà dưới quê lên ở vài hôm. Bài này giúp bạn chọn việc nào thật sự nên đưa vào phòng khách, đặt chúng ở đâu và chọn loại đồ nào để khi không dùng, phòng trở lại là phòng khách. Kích thước nêu trong bài là mức tham khảo thường gặp; nhà bạn nên đo lại.
Ba câu hỏi trước khi giao thêm việc cho phòng khách
Không phải việc nào cũng hợp với phòng khách. Trước khi mua bàn hay giường gấp, trả lời ba câu dưới đây cho từng việc định đưa vào:
- Việc đó diễn ra bao lâu một lần? Làm việc tại nhà năm ngày một tuần cần một góc cố định, có ổ điện và đèn riêng. Khách ngủ lại vài lần một năm thì chỉ cần một tấm đệm gấp cất trong tủ, không cần hy sinh mảng tường đẹp nhất cho chiếc giường âm tường.
- Giờ giấc có trùng với sinh hoạt chung không? Con làm bài từ bảy đến chín giờ tối đúng lúc cả nhà xem tivi là xung đột thật. Nếu không đổi được giờ, góc học phải tách khỏi tầm nhìn và tầm nghe của tivi, hoặc chuyển sang phòng khác.
- Việc đó cần yên tĩnh, tối hay sáng? Họp trực tuyến cần nền phía sau gọn và tiếng vang ít; ngủ cần tối và kín; học cần sáng đều. Phòng khách khó đáp ứng cùng lúc cả ba, nên chọn việc nào ưu tiên.
- Có ai bị ảnh hưởng? Người làm ca đêm ngủ ngày ở phòng khách sẽ khiến cả nhà phải nhón chân suốt buổi sáng. Những trường hợp này nên đổi phòng ngủ cho nhau thay vì cố ép phòng khách.
Việc nào trả lời “thường xuyên, không trùng giờ, không cần tối hoàn toàn” thì hợp với phòng khách. Việc nào vướng cả ba câu thì gần như lần nào cũng làm phòng bừa và cả nhà khó chịu, dù đồ đạc có khéo đến đâu.
Góc làm việc: đặt ở đâu để làm được tám tiếng
Vị trí tốt nhất cho bàn làm việc trong phòng khách thường là một góc có lưng tựa tường hoặc tựa kệ, cửa sổ ở bên trái hoặc bên phải người ngồi, và không nằm trên lối đi chính. Lưng tựa tường giúp người ngồi không bị cảm giác có người đi lại phía sau, đồng thời khung hình khi họp trực tuyến chỉ thấy một mảng tường gọn. Ánh sáng bên hông không chói màn hình như khi ngồi quay lưng ra cửa sổ, cũng không làm mặt tối như khi ngồi quay mặt vào tường kính.
Tránh đặt bàn đối diện tivi hoặc ngay cạnh sofa: người làm việc bị kéo mắt sang màn hình lớn, còn người xem tivi lại phải giữ im. Nếu phòng khách thông bếp, đặt bàn xa phía bếp nhất có thể, vì mùi và tiếng xào nấu vào giờ trưa là thứ làm nhiều người bỏ góc làm việc sau vài tuần.
Về kích thước, bàn để một máy tính xách tay và vài tờ giấy thường cần mặt sâu khoảng 50–60 cm và dài từ khoảng 100 cm; nếu dùng thêm màn hình rời thì độ sâu nên lớn hơn để mắt không quá gần màn. Ghế là thứ đáng chi nhất: ngồi cả ngày trên ghế ăn hay trên sofa sẽ đau lưng sau vài tháng. Nếu chỗ chật, bàn gấp treo tường hoặc tủ thư ký có nắp lật giải quyết được chuyện “cuối ngày cất đi”, nhưng nhớ rằng bàn gấp thường nông và rung hơn bàn đứng; người gõ phím nhiều nên thử trước khi mua.
Chỗ ngủ cho khách: ba lựa chọn và cái giá của từng loại
Sofa giường. Tiện nhất về diện tích vì ban ngày vẫn là sofa. Đổi lại, nệm nằm của nhiều loại mỏng, có khe hoặc thanh ngang cấn lưng, và cơ cấu mở cần khoảng trống phía trước gần bằng chiều dài một chiếc giường. Trước khi chọn, đo xem khi mở ra còn lối đi tới cửa và nhà vệ sinh không. Cách chọn cơ cấu và nệm được bàn kỹ trong mục chọn mua đồ nội thất của trang.
Đệm gấp hoặc đệm hơi cất tủ. Rẻ về diện tích nhất: cả năm nằm trong tủ, khách đến mới trải ra sàn hoặc trên một tấm phản thấp. Hợp với nhà ít khi có khách ngủ lại. Cần một ngăn tủ đủ cao để cất cả đệm, chăn, gối, và nên phơi đệm định kỳ vì đồ cất kín lâu ngày dễ có mùi ẩm, nhất là mùa nồm miền Bắc.
Giường âm tường (giường gấp đứng). Nằm thoải mái như giường thật vì dùng nệm bình thường, ban ngày gập vào trong một khối tủ. Đây là món nặng, cơ cấu dùng lò xo hoặc piston và bắt buộc neo chắc vào tường đặc; lắp sai có thể đổ sập. Nên để thợ của nhà cung cấp lắp, không tự khoan vào tường thạch cao hay tường gạch rỗng mỏng. Khối tủ cũng chiếm một mảng tường dài, nên chỉ đáng khi khách ngủ lại thường xuyên.
Riêng tư và đường đi ban đêm. Dù chọn loại nào, khách cần một cách che khỏi tầm nhìn từ cửa chính và cầu thang, ví dụ rèm treo trần chạy ray hoặc tấm bình phong gấp, và một đường đi tới nhà vệ sinh không vấp đồ. Một đèn ngủ cắm ổ có cảm biến ở chân tường giúp người lạ nhà không phải mò công tắc lúc nửa đêm.
Góc học của con: trong tầm mắt nhưng ngoài tầm tivi
Nhiều gia đình đặt góc học ở phòng khách vì muốn kèm con làm bài và để ý con dùng máy tính. Lý do đó hợp lý với trẻ tiểu học. Điểm then chốt là góc học phải nằm trong tầm nhìn của người lớn nhưng không cùng hướng nhìn với tivi: con ngồi quay lưng về phía màn hình hoặc có một kệ thấp ngăn giữa, còn người lớn từ chỗ ngồi hay bếp vẫn nhìn được con.
Ánh sáng cho góc học cần đều và đủ, cộng một đèn bàn chiếu từ phía đối diện tay cầm bút để bóng tay không đổ lên trang vở. Bàn có thể điều chỉnh chiều cao, hoặc ít nhất ghế điều chỉnh được kèm chỗ để chân, sẽ theo kịp con lớn qua vài năm. Kệ sách vở cạnh bàn để con tự lấy, tự cất; tránh dồn sách vở lên bàn trà hay sofa vì cả nhà sẽ phải dọn hộ mỗi tối.
Khi con lớn hơn và cần tập trung lâu, góc học ở phòng khách thường bộc lộ giới hạn: tiếng nói chuyện, tiếng tivi, khách đến chơi. Lúc đó góc này có thể chuyển thành chỗ đọc sách chung, còn bàn học chính chuyển vào phòng ngủ của con. Vì vậy dùng đồ rời cho góc học, đừng đóng cố định vào tường phòng khách.
Mỗi việc phụ chiếm bao nhiêu chỗ khi dùng và khi cất
Bảng dưới so sánh các giải pháp hay gặp theo diện tích chiếm chỗ. Số liệu là mức tham khảo để bạn hình dung, nhà mình cần đo lại theo món đồ cụ thể:
| Việc phụ | Giải pháp | Khi dùng | Khi cất | Lưu ý chính |
|---|---|---|---|---|
| Làm việc | Bàn đứng cố định | Cả bàn và ghế | Không thu lại | Ổn định, cần góc riêng |
| Làm việc | Bàn gấp treo tường | Bàn mở cộng ghế | Chỉ còn độ dày tủ | Nông, dễ rung; neo tường chắc |
| Làm việc | Tủ thư ký có nắp lật | Như bàn nhỏ | Như một tủ thấp | Giấu được giấy tờ, máy móc |
| Khách ngủ | Sofa giường | Gần bằng một giường đôi | Như sofa | Cần khoảng mở phía trước |
| Khách ngủ | Đệm gấp | Một tấm đệm trên sàn | Một ngăn tủ | Phơi định kỳ, chống ẩm |
| Khách ngủ | Giường âm tường | Như giường thật | Một khối tủ sâu | Nặng, neo tường, thợ lắp |
| Học | Bàn rời cộng kệ thấp | Bàn, ghế, kệ | Không thu lại | Chuyển phòng được khi con lớn |
Đọc bảng theo cột “khi cất”: phòng khách nhỏ nên ưu tiên giải pháp mà lúc không dùng gần như biến mất. Phòng khách rộng hơn có thể giữ một bàn cố định, miễn là nó nằm gọn trong một góc và không cắt lối đi.
Chia không gian mà không xây tường
Muốn mỗi việc có cảm giác “góc riêng”, không cần dựng vách thạch cao. Một kệ hai mặt cao ngang vai đặt vuông góc với tường là cách hay dùng: phía bàn làm việc nó là kệ tài liệu, phía sofa nó là kệ sách hay chỗ đặt đèn. Kệ thấp vừa đủ để không chặn ánh sáng từ cửa sổ vào sâu trong phòng, và cần neo vào tường hoặc sàn để không lật khi trẻ trèo.
Tấm thảm và ánh sáng cũng chia vùng được. Một tấm thảm dưới cụm sofa và một tấm khác, nhỏ hơn, dưới góc học tạo hai “hòn đảo” rõ ràng trong mắt. Đèn bàn riêng cho góc làm việc, tắt đi khi hết giờ, là tín hiệu đơn giản để cả nhà biết góc đó đã nghỉ. Rèm vải treo ray trần kéo ra kéo vào được giúp che chỗ ngủ của khách hoặc che bàn làm việc bừa bộn khi có người đến chơi.
Điều cần tránh là chia quá nhiều. Một phòng khách hai mươi mét vuông bị cắt thành bốn góc nhỏ bằng kệ và rèm sẽ tối, bí và mất cảm giác rộng, đúng thứ người ta cần ở phòng khách. Hai, tối đa ba vùng là giới hạn hợp lý cho phần lớn căn hộ.
Giữ phòng gọn: quy tắc dọn trong năm phút
Phòng khách đa năng thất bại phần lớn vì đồ của việc phụ tràn ra và ở lại. Một vài thói quen và điều kiện dưới đây giúp phòng trở về trạng thái phòng khách trong vài phút mỗi tối:
- Mỗi việc phụ có một hộp, một ngăn hoặc một khay riêng; hết giờ, mọi thứ của việc đó vào đúng chỗ ấy.
- Dây sạc, chuột, tai nghe của góc làm việc nằm trong ngăn có ổ cắm bên trong, không vắt trên bàn trà.
- Đệm, chăn, gối của khách có ngăn tủ cố định, gấp theo kích thước ngăn ngay từ lần đầu.
- Sách vở của con có kệ thấp riêng, con tự cất trước khi đi ngủ.
- Bàn trà và sofa không dùng làm bàn làm việc phụ; nếu lỡ dùng, dọn trước bữa tối.
- Cuối tuần nhìn lại: món nào cả tuần không dùng thì cất hẳn vào kho hoặc phòng khác.
Nếu sau một tháng phòng vẫn luôn bừa dù đã có chỗ cất, đó là dấu hiệu phòng đang gánh quá nhiều việc. Lúc đó nên bỏ bớt một việc, chứ không phải mua thêm tủ.
Câu hỏi thường gặp
Phòng khách khoảng 15 m² có nên đặt bàn làm việc không?
Được, nếu chọn bàn gấp treo tường hoặc bàn nhỏ đặt sát cửa sổ và không kê thêm ghế bành. Ưu tiên giữ lối đi chính khoảng 80 cm và một cụm sofa gọn. Nếu làm việc toàn thời gian và họp nhiều, phòng ngủ thường là chỗ yên tĩnh hơn, phòng khách chỉ nên là góc làm việc phụ.
Họp trực tuyến ở phòng khách thì nền phía sau nên thế nào?
Ngồi quay lưng vào một mảng tường hoặc kệ gọn, tránh quay lưng ra cửa sổ vì mặt sẽ bị tối. Phòng khách nhiều bề mặt cứng thường vang tiếng; một tấm thảm, rèm vải hoặc kệ sách phía sau giúp giọng nói rõ hơn. Đóng cửa phía bếp và tắt tivi trong giờ họp.
Giường âm tường có an toàn khi nhà có trẻ nhỏ không?
An toàn khi được lắp đúng kỹ thuật, neo vào tường đặc và có khoá giữ ở trạng thái gập. Nên dặn trẻ không đu, không trèo lên khối tủ, và kiểm tra định kỳ các vít neo và cơ cấu piston hoặc lò xo. Tường thạch cao hoặc gạch rỗng mỏng cần hỏi thợ cách gia cố trước khi lắp.
Có nên dùng rèm để che góc ngủ của khách trong phòng khách không?
Rèm treo ray trần là cách nhẹ và rẻ nhất để tạo sự riêng tư tạm thời. Chọn vải đủ dày để che sáng đèn phòng khách, dài chạm sàn và có thể gom gọn sát tường khi không dùng. Rèm gần bếp hoặc gần đèn nhiệt cần giữ khoảng cách an toàn để tránh cháy.
Con học ở phòng khách thì có cần tắt tivi hoàn toàn không?
Lý tưởng là có, vì âm thanh và hình ảnh động kéo sự chú ý rất mạnh. Nếu cả nhà vẫn cần xem, đặt bàn học quay lưng với màn hình, có kệ thấp ngăn giữa và giữ âm lượng nhỏ hoặc dùng tai nghe cho người xem. Khi con cần tập trung lâu hơn, nên chuyển bàn học sang phòng khác.
Kệ hai mặt dùng chia phòng khách nên cao bao nhiêu?
Mức hay dùng là ngang vai người lớn, khoảng 120–150 cm tham khảo, đủ che bàn làm việc khi ngồi nhưng không chặn ánh sáng và tầm nhìn khi đứng. Kệ cao hơn sẽ làm phòng tối và chật. Dù cao bao nhiêu, kệ đứng tự do cũng nên được neo vào tường hoặc sàn để chống lật.