Đồ đóng theo kích thước hợp với những chỗ mà kích thước phòng quyết định tất cả: hốc tường, gầm cầu thang, tủ áo kịch trần, kệ chạy dọc một mảng tường. Đồ mua sẵn hợp với những món mà cảm giác dùng quyết định tất cả: sofa, ghế, giường, bàn ăn, những thứ bạn cần ngồi thử, nằm thử trước khi trả tiền. Phần lớn nhà dễ sống nhất là sự kết hợp: phần cố định đóng theo phòng, phần rời mua sẵn theo người.
Bài này so sánh hai cách theo từng mặt: độ khớp, chất lượng thấy được trước, thời gian, chi phí cấu thành, rủi ro và khả năng mang theo khi chuyển nhà. Không có giá thật hay tên xưởng, cửa hàng nào ở đây; chi phí chỉ nêu thành phần và những điều làm nó tăng giảm. Đóng tủ bếp chi tiết là chủ đề riêng của các trang chuyên về tủ bếp.
So sánh theo từng mặt
Hai cách khác nhau ở bản chất: một bên mua sản phẩm đã có, một bên mua lời hứa sẽ làm ra sản phẩm:
| Mặt so sánh | Đóng theo kích thước | Mua sẵn |
|---|---|---|
| Độ khớp với phòng | Khớp từng phân, tận dụng hốc, kịch trần, góc chéo | Theo kích thước chuẩn, thường dư khe hoặc thiếu chỗ |
| Thấy trước sản phẩm | Chỉ thấy bản vẽ, mẫu vật liệu, công trình cũ của thợ | Thấy, sờ, thử ngay sản phẩm sẽ mua (hoặc mẫu trưng bày) |
| Thời gian | Đo, vẽ, duyệt, sản xuất, lắp: thường vài tuần | Có hàng sẵn thì giao trong vài ngày |
| Chi phí cấu thành | Vật liệu, công thiết kế, công sản xuất đơn chiếc, lắp đặt, phát sinh | Giá sản xuất hàng loạt, vận chuyển, lắp ráp |
| Rủi ro chính | Sai số đo, vật liệu khác mẫu, trễ hẹn, tranh cãi phát sinh | Không vừa phòng, không lọt cửa, chất lượng thực khác mẫu |
| Chuyển nhà | Đồ bám tường, kịch trần thường khó mang theo | Mang theo, bán lại, đổi phòng dễ hơn |
| Sửa đổi về sau | Phải gọi lại thợ; thợ cũ không còn thì khó | Thay món khác, giữ món còn tốt |
Không bên nào thắng tuyệt đối. Điều nên làm là xét từng món theo hai câu hỏi: món này có cần khớp kích thước phòng không, và món này có cần thử bằng cơ thể không.
Những món thường nên đóng theo kích thước
Các món dưới đây lấy giá trị từ việc khớp với kiến trúc phòng, và hàng mua sẵn hiếm khi làm tốt:
- Tủ áo kịch trần, âm vào hốc tường: tận dụng hết chiều cao, không để khe bám bụi trên nóc tủ.
- Tủ, kệ dưới gầm cầu thang: hình dáng chéo không có hàng mua sẵn nào vừa.
- Kệ sách hoặc kệ trưng bày chạy suốt một mảng tường, nhất là tường có cột, dầm lồi ra.
- Bục ngồi, bục giường kết hợp ngăn chứa trong phòng nhỏ, phòng áp mái trần dốc.
- Tủ giày kết hợp ghế ngồi ở lối vào nhà ống, nơi khoảng cách giữa cửa và cầu thang rất hẹp.
- Bàn làm việc chạy dọc cửa sổ hoặc nối từ tủ đầu giường sang, khi chiều dài tường lẻ.
- Vách ngăn kiêm tủ giữa phòng khách và phòng ngủ trong căn hộ studio.
Điểm chung: các món này gắn với tường, sàn hoặc trần, chiều dài, chiều cao đều phụ thuộc phòng. Đóng theo kích thước ở đây không phải là xa xỉ mà là cách duy nhất để không lãng phí diện tích.
Những món thường nên mua sẵn
Ngược lại, các món dưới đây phụ thuộc vào cảm giác dùng của cơ thể, và việc không thử trước được là rủi ro lớn khi đóng:
- Sofa: độ êm, độ sâu, độ cao tựa phải được ngồi thử; đóng sofa mà chỉ dựa trên ảnh và mô tả là đánh cược.
- Ghế ăn, ghế làm việc, ghế bành: chênh vài phân độ cao, độ nghiêng tựa là khác hẳn cảm giác.
- Giường và khung giường: hàng mua sẵn theo kích thước đệm chuẩn, dễ thay đệm về sau.
- Bàn ăn: kích thước chuẩn đã tối ưu cho chỗ ngồi; mua sẵn cho phép nhìn mặt gỗ, chân bàn thật.
- Đồ rời trong nhà thuê: mọi thứ sẽ phải mang theo khi chuyển.
- Tủ, kệ tiêu chuẩn đặt ở chỗ không vướng kiến trúc: hàng loạt thường có phụ kiện tốt hơn với chi phí thấp hơn đồ làm đơn chiếc.
Có những trường hợp ngoại lệ, ví dụ người rất cao hoặc rất thấp cần ghế, sofa theo số đo riêng, hay người lớn tuổi cần giường cao hơn chuẩn. Khi đó vẫn nên đóng, nhưng yêu cầu thử mẫu hoặc xem khung trước khi hoàn thiện.
Nếu chọn đóng: những thứ phải có trên giấy trước khi đặt cọc
Rủi ro lớn nhất của đồ đóng là khoảng cách giữa điều bạn tưởng tượng và điều người làm hiểu. Cách thu hẹp khoảng cách này là đưa mọi thứ lên giấy. Bản vẽ phải có kích thước tổng và kích thước từng ngăn, chiều mở cánh, vị trí tay nắm, vị trí ổ điện, đèn nếu có. Vật liệu phải ghi rõ loại ván, độ dày, lõi thường hay chống ẩm, loại bề mặt và mã màu, loại nẹp cạnh. Phụ kiện phải ghi loại bản lề, ray, tay nắm, số lượng.
Hợp đồng hoặc biên bản thoả thuận nên có thời gian làm và lắp, các đợt thanh toán gắn với tiến độ, cách xử lý khi có phát sinh và ai chịu chi phí, thời hạn và phạm vi bảo hành. Thông lệ phổ biến là cọc một phần, thanh toán thêm khi giao hàng, phần còn lại sau nghiệm thu; tỷ lệ cụ thể do hai bên thoả thuận. Xin giữ lại một mẩu vật liệu mẫu đã duyệt để đối chiếu khi nhận hàng.
Hỏi người làm cho xem công trình cũ hoặc ảnh thật của những món tương tự đã làm, không phải ảnh phối cảnh. Ảnh phối cảnh ba chiều chỉ cho thấy ý đồ, còn ảnh thật cho thấy tay nghề: nẹp cạnh có thẳng, khe cánh có đều, góc tủ có khít. Thủ tục hợp đồng và nghiệm thu đầy đủ của cả một công trình nội thất thuộc chuyên mục thiết kế, thi công.
Nếu chọn mua sẵn: tránh bốn lỗi phổ biến
Không đo đường vào nhà. Đồ mua sẵn lớn như tủ lắp liền, sofa không tháo được thường gặp sự cố ở cửa chính, thang máy, chiếu nghỉ cầu thang. Đo cả chiều rộng, chiều cao, chiều chéo của đường vận chuyển trước khi đặt hàng, và hỏi kích thước khi tháo rời.
Không tính khe hở. Tủ mua sẵn đặt vào hốc tường cần khe hở để đưa vào và cân chỉnh, sau đó khe hở này bám bụi. Có thể bịt bằng nẹp che khe cùng màu; hỏi người bán có bán kèm không.
Mua đồng bộ cả bộ khi chưa cần. Bộ phòng ngủ trọn gói tiện nhưng thường có món thừa hoặc món không vừa. Mua từng món theo nhu cầu, giữ một bảng màu chung, thường hợp phòng hơn.
Tin hoàn toàn vào mẫu trưng bày. Mẫu trưng bày có thể đã được chỉnh kỹ, kê trên sàn phẳng, dưới đèn đẹp. Hàng giao về nhà có thể khác lô vật liệu, khác màu một chút, hoặc giao dạng tháo rời cần lắp lại. Hỏi rõ hàng giao là hàng mới nguyên hộp hay chính mẫu trưng bày, và mức chênh màu nào được coi là bình thường theo chính sách của người bán.
Chi phí: những thứ làm hai cách đắt rẻ khác nhau
Không có giá nào ở đây, nhưng hiểu chi phí cấu thành giúp bạn so sánh báo giá. Với đồ đóng, chi phí gồm vật liệu chính (ván, gỗ, kính, đá), vật liệu phụ (nẹp cạnh, keo), phụ kiện (bản lề, ray, tay nắm), công thiết kế và đo đạc, công sản xuất đơn chiếc, công vận chuyển và lắp đặt, cộng phần dự phòng cho phát sinh. Hai báo giá cùng tổng mét dài tủ có thể chênh nhau nhiều chỉ vì một bên dùng lõi chống ẩm, bản lề giảm chấn, ray kim loại, còn một bên dùng loại thường.
Với đồ mua sẵn, chi phí sản xuất trên mỗi sản phẩm thường thấp hơn vì làm hàng loạt, nhưng có thêm chi phí kho bãi, trưng bày, vận chuyển xa và đôi khi phí lắp ráp tính riêng. Đồ mua online có thể rẻ hơn ở cửa hàng nhưng đổi lại rủi ro đổi trả cồng kềnh.
Một cách so sánh công bằng là quy về cùng một bảng: cùng kích thước, cùng vật liệu, cùng phụ kiện, cùng bao gồm lắp đặt. Khi một báo giá thấp bất thường, thường thấy phần bị cắt nằm ở chỗ người mua không nhìn thấy ngay: lõi ván, mặt sau, phụ kiện, nẹp cạnh khuất. Đó là lý do bản mô tả vật liệu chi tiết quan trọng hơn con số tổng.
Kết hợp hai cách: một trình tự hợp lý cho căn nhà mới
Với căn hộ mới nhận hoặc nhà vừa cải tạo xong, một trình tự hay được người làm nghề dùng là: xác định đồ rời lớn trước, rồi mới thiết kế phần đóng. Lý do là đồ rời như sofa, giường, bàn ăn có kích thước cố định, nếu chọn trước thì phần tủ kệ đóng sẽ được thiết kế xung quanh chúng, khớp lối đi và ổ điện. Làm ngược lại, đóng tủ kệ trước rồi mới đi tìm sofa vừa khoảng còn lại, thường phải chấp nhận một chiếc sofa không ưng ý chỉ vì nó vừa.
Không cần mua đồ rời ngay, chỉ cần chốt kích thước và vị trí. Ví dụ: chốt sofa dài khoảng 2 m, sâu khoảng 90 cm (ví dụ giả định) đặt ở tường dài nhất; từ đó vẽ kệ tivi đóng ở tường đối diện với khoảng cách phù hợp, tủ thấp cạnh cửa, kệ sách ở hốc cạnh cột. Khi đi mua sofa, bạn đã có biên kích thước rõ ràng.
Phần đóng nên dừng ở những thứ thật sự gắn với kiến trúc. Càng nhiều đồ đóng cố định, căn nhà càng khó thay đổi theo nhu cầu sau này, như khi có con nhỏ, khi con lớn cần phòng riêng, khi ông bà về ở cùng. Giữ một phần đồ rời giúp căn nhà có thể sắp xếp lại mà không phải đục phá.
Câu hỏi thường gặp
Đồ đóng theo kích thước có luôn đắt hơn đồ mua sẵn không?
Không phải luôn luôn. Với món có kích thước lẻ hoặc hình dáng đặc biệt, đồ đóng có thể hợp lý vì hàng sẵn phải chọn cỡ lớn hơn hoặc ghép nhiều món. Với món tiêu chuẩn, sản xuất hàng loạt thường có chi phí thấp hơn đồ làm đơn chiếc cùng vật liệu, nhờ tiết kiệm công và phụ kiện mua số lượng lớn.
Làm sao kiểm được vật liệu đồ đóng đúng như đã thoả thuận?
Ghi rõ loại ván, độ dày, lõi và mã màu trong hợp đồng, giữ mẩu mẫu đã duyệt. Khi nhận hàng, xem mặt cắt ở cạnh khoan lỗ bản lề hoặc hỏi xem phần ván thừa, đo độ dày bằng thước, đối chiếu màu dưới cùng ánh sáng. Ván chống ẩm thường có lõi màu khác ván thường, theo công bố của nhà sản xuất.
Đóng đồ trong nhà thuê có nên không?
Thường không nên với đồ gắn tường, kịch trần, vì phải để lại khi chuyển đi và cần sự đồng ý của chủ nhà. Có thể đóng các món rời theo kích thước như kệ, tủ không bắt tường, để mang theo được. Mọi việc khoan đục cần thoả thuận trước với chủ nhà.
Thời gian đóng một bộ tủ thường mất bao lâu?
Tuỳ khối lượng và lịch của xưởng, từ khâu đo, vẽ, duyệt tới sản xuất và lắp thường mất vài tuần. Mùa cuối năm nhiều nhà làm nội thất nên thời gian có thể kéo dài. Hãy ghi ngày giao, ngày lắp vào thoả thuận và hỏi điều gì xảy ra khi trễ.
Mua sẵn rồi nhờ thợ cắt sửa cho vừa hốc tường có được không?
Với tủ ván công nghiệp, cắt bớt thường làm mất nẹp cạnh, lộ lõi ván dễ ngậm ẩm, và có thể mất bảo hành. Một số loại kệ, tủ thiết kế có sẵn tấm che khe hay nẹp kết nối để lấp khoảng trống. Nên hỏi người bán phương án đó trước khi cắt.
Có nên thuê một bên làm cả đồ đóng lẫn tư vấn đồ rời?
Một bên thiết kế cả hai giúp phần đóng và đồ rời thống nhất về kích thước, màu sắc. Nhưng nếu bên đó cũng bán đồ rời, hãy tự đi xem và thử ở nơi khác để so sánh. Bạn có quyền chỉ thuê thiết kế bố trí, rồi tự mua đồ rời theo kích thước đã chốt.