Quầy bar thay được bàn ăn khi nhà ít người, hay ăn nhanh, ngồi cạnh nhau thay vì quây quần quanh mâm, và không có trẻ nhỏ hay người lớn tuổi phải trèo lên ghế cao. Với những nhà như vậy, một quầy nối dài từ dãy bếp giải phóng được khoảng sàn của cả một bộ bàn ghế và kéo người ngồi lại gần người nấu. Với nhà đông người ăn cơm chung nhiều món, quầy bar thường chỉ nên là chỗ ăn phụ.
Chữ "quầy bar" được dùng cho nhiều chiều cao khác nhau, và chính chiều cao quyết định ai ngồi được, ngồi bao lâu thì mỏi. Bài này phân biệt ba mức quầy, cách chọn ghế đi kèm, khoảng nhô ra để đặt chân, bề rộng cho mỗi người, các dạng quầy nối bếp hay đứng riêng, và một bảng kiểm để biết nhà mình có hợp hay không. Số đo trong bài là mức tham khảo phổ biến, nên đo người trong nhà và thử ngồi.
Ba mức chiều cao và ghế đi kèm
Nguyên tắc chung: khoảng chênh giữa mặt ngồi và mặt quầy quanh 25–30 cm, giống bàn ăn thông thường. Từ đó ra ba cặp quầy – ghế hay gặp:
| Loại | Mặt quầy (tham khảo) | Mặt ghế (tham khảo) | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Bàn ăn thấp nối dài | khoảng 72–76 cm | khoảng 43–47 cm | Mọi lứa tuổi, ngồi lâu thoải mái; thấp hơn mặt bếp nên không liền mặt |
| Quầy cao bằng mặt bếp | khoảng 85–92 cm | khoảng 60–65 cm | Nối liền mặt bếp, ăn sáng, ngồi trò chuyện với người nấu |
| Quầy bar cao | khoảng 100–110 cm | khoảng 75–80 cm | Che bớt mặt bếp từ phía phòng khách, ngồi uống nước, ngồi ngắn |
Quầy càng cao, ghế càng cao, việc trèo lên và xuống càng khó, và chân càng cần chỗ gác. Quầy cao bằng mặt bếp là mức dung hoà được nhiều căn hộ chọn: mặt quầy liền với mặt bếp nên dùng được để sơ chế khi cần, ghế không quá cao. Quầy bar cao khoảng 105 cm trông đẹp trong ảnh nhưng ít nhà ngồi ăn cả bữa ở đó lâu dài.
Khoảng để chân và bề rộng chỗ ngồi
Khoảng nhô ra phía trước. Mặt quầy cần nhô khỏi thân tủ hoặc thân quầy để đầu gối lọt vào. Mức tham khảo khoảng 25–30 cm với quầy cao bằng mặt bếp, khoảng 20–25 cm với quầy bar cao vì người ngồi cao hơn, chân buông thẳng hơn. Thiếu khoảng này, người ngồi phải ngồi chéo hoặc ngồi xa quầy, rơi vãi khi ăn.
Bề rộng mỗi người. Khoảng 55–60 cm cho một chỗ ngồi, thoải mái hơn là khoảng 65 cm nếu ghế có tay vịn. Một quầy dài 120 cm ngồi tốt hai người, chật ba người.
Chỗ gác chân. Ghế cao nên có thanh gác chân ở độ cao vừa để đùi nằm ngang và bàn chân tì lên được; chân lơ lửng một lúc là mỏi và tê. Một số quầy có thanh gác chân gắn vào thân quầy, dùng chung cho mọi ghế.
Khoảng phía sau ghế. Phía sau lưng người ngồi cần chỗ để kéo ghế ra và trèo xuống, tham khảo khoảng 80–90 cm; nếu đó là lối đi chính của căn hộ thì nới lên khoảng 100–110 cm.
Mặt quầy nhô nhiều cần đỡ. Mặt đá hoặc mặt gỗ nhô ra nhiều mà không có chân đỡ hay giá đỡ bên dưới có thể nứt, gãy hoặc võng khi có người tì mạnh. Mức nhô tối đa không có đỡ phụ thuộc vật liệu và độ dày, hỏi đơn vị cung cấp mặt quầy trước khi chốt.
Vì sao quầy bar khó thay mâm cơm gia đình
Bữa cơm Việt quen thuộc có cơm, canh và vài món ăn chung, mọi người ngồi quanh và gắp từ đĩa giữa. Quầy bar đặt mọi người ngồi một hàng, cùng nhìn về một phía. Người ở đầu quầy phải với rất xa mới tới đĩa ở đầu kia, nồi canh để giữa thì chỉ hai người ngồi giữa dùng tiện. Muốn ngồi đối diện nhau, quầy phải rộng từ khoảng 60–70 cm trở lên và có chỗ để chân cả hai phía, lúc đó nó đã thành một chiếc bàn cao.
Cũng vì ngồi một hàng, quầy bar ít tạo ra cảm giác quây quần, nói chuyện với nhau phải quay đầu sang ngang. Với cặp vợ chồng trẻ ăn sáng, người ở một mình, sinh viên thuê chung, điều này không thành vấn đề, thậm chí ngồi cạnh nhau nhìn ra cửa sổ còn dễ chịu. Với gia đình có ông bà, con nhỏ, bữa tối là lúc cả nhà gặp nhau, thì một chiếc bàn thấp, dù nhỏ, vẫn phục vụ tốt hơn.
Nhiều căn hộ giải quyết bằng cách làm cả hai: quầy ngắn cho bữa sáng và lúc khách đứng trò chuyện, cộng một bàn ăn nhỏ hoặc bàn gấp áp tường cho bữa tối. Khi đó quầy không cần dài, hai chỗ ngồi là đủ.
Các dạng quầy hay gặp
Quầy có thể gắn vào bếp theo nhiều cách, mỗi cách đổi lại một thứ khác nhau:
- Nối dài dãy bếp. Mặt bếp kéo dài thêm một đoạn, phần cuối nhô ra làm chỗ ngồi. Liền mạch, dễ làm, nhưng người ngồi ở sát vùng nấu, dầu bắn và hơi nóng nếu bếp nấu ở gần.
- Quầy vuông góc với dãy bếp. Tạo thành chữ L hoặc chữ U cụt, quầy là cạnh quay ra phòng khách. Phân vùng rõ, người ngồi ngoài quầy nhìn vào bếp nhưng không đứng chắn lối người nấu.
- Quầy hai tầng. Phía bếp là mặt bếp cao bình thường, phía ngoài là một bậc cao hơn làm quầy bar. Bậc cao che bớt bát đĩa bẩn, chai lọ trên mặt bếp khi nhìn từ phòng khách. Đổi lại, mặt làm việc bị chia đôi, khó dùng phần quầy để sơ chế.
- Quầy đứng riêng. Một khối quầy tự do giữa bếp và phòng khách, gần giống đảo bếp nhỏ. Cần đủ lối đi quanh cả hai phía, chỉ hợp khi diện tích thực sự rộng.
- Quầy áp tường hoặc áp cửa sổ. Một mặt gỗ gắn vào tường dưới cửa sổ, ghế cao xếp dọc. Tốn ít chỗ nhất, hợp góc ăn sáng; nắng hướng tây chiếu vào buổi chiều thì cần rèm.
Chọn ghế quầy: tựa lưng, xoay và vật liệu
Ghế quầy không tựa lưng gọn, nhét được hẳn vào gầm quầy, nhìn thoáng, nhưng chỉ hợp ngồi ngắn. Ngồi cả bữa ăn hay ngồi làm việc trên máy tính thì ghế có tựa lưng, dù tựa thấp ngang thắt lưng, đỡ mỏi rõ rệt. Ghế có tay vịn trông vững nhưng cần kiểm tay vịn có lọt dưới mặt quầy không, nếu không ghế phải để lùi ra ngoài, chiếm lối đi.
Ghế xoay giúp lên xuống dễ hơn trong khoảng hẹp vì không phải kéo ghế ra, nhưng trẻ nhỏ hay xoay chơi, dễ ngã. Ghế có chỉnh độ cao bằng ben hơi tiện khi nhà có người cao thấp khác nhau, đổi lại có phần cơ khí cần bảo dưỡng. Đáy chân ghế nên có đệm để không trượt trên sàn gạch và không xước sàn gỗ.
Mặt ngồi bọc nệm êm hơn khi ngồi lâu; vải bọc nên chọn loại dễ lau hoặc có vỏ tháo giặt được, vì ghế quầy ở sát bếp hay dính dầu mỡ. Mặt ngồi gỗ hoặc kim loại dễ lau nhất nhưng cứng và lạnh. Vào mùa nồm, nệm vải ở bếp dễ ẩm và có mùi, cần phơi hoặc hút ẩm định kỳ. Trước khi mua cả bộ, ngồi thử một chiếc ít nhất vài phút ở đúng chiều cao quầy nhà mình.
Một ví dụ giả định: căn hộ 48 m² cho hai người
Căn hộ giả định có một phòng ngủ, bếp một dãy dài khoảng 2,4 m chạy dọc tường, đối diện là sofa và kệ tivi, khoảng trống giữa bếp và sofa chừng 2,6 m. Đặt một bàn ăn bốn ghế vào khoảng này thì lối đi từ cửa vào phòng ngủ bị bóp lại, mỗi lần kéo ghế là chạm lưng sofa. Hai vợ chồng ăn sáng vội, bữa tối hay ăn hai người, mỗi tháng vài lần có bạn tới chơi.
Phương án được chọn là kéo dài mặt bếp thêm khoảng 120 cm theo hướng vuông góc với dãy bếp, làm thành quầy cao bằng mặt bếp, nhô ra khoảng 28 cm phía ngoài, hai ghế có tựa lưng thấp. Quầy đồng thời là mặt sơ chế phụ khi nấu nhiều món. Phía sau ghế còn khoảng hơn một mét lối đi. Ngày có khách, một bàn gấp áp tường cạnh cửa sổ được mở ra cùng bốn ghế gấp cất trong tủ.
Điều được: phòng khách rộng hẳn ra, bữa sáng gọn, người nấu có người trò chuyện. Điều mất: bữa cơm nhiều món ngồi quầy hơi chật, nên những bữa đó vẫn mở bàn gấp. Đây chỉ là một tình huống minh hoạ; mặt bằng nhà bạn có thể dẫn tới phương án khác.
An toàn khi nhà có trẻ nhỏ và người lớn tuổi
Quầy bar và ghế cao có những rủi ro mà bàn ăn thấp không có. Nếu vẫn muốn làm quầy, cân nhắc:
- Trẻ nhỏ trèo lên ghế cao dễ ngã từ độ cao đủ gây chấn thương; ghế xoay và ghế nhẹ dễ lật khi trẻ đứng lên. Với nhà có trẻ dưới tuổi đi học, quầy cao bằng mặt bếp an toàn hơn quầy bar cao, và nên có ít nhất một chỗ ăn thấp.
- Người lớn tuổi, người đau khớp gối hay đau lưng thường khó trèo lên ghế cao và khó ngồi lâu không tựa. Một chiếc bàn thấp hoặc bàn gấp áp tường là lựa chọn tôn trọng hơn.
- Góc mặt quầy nằm ngang tầm đầu trẻ đi lẫm chẫm; bo tròn góc hoặc dùng miếng bọc góc.
- Không đặt ổ cắm, ấm siêu tốc, nồi cơm điện sát mép quầy phía người ngồi, dây điện thòng xuống chỗ trẻ với tới.
- Ghế cao nên có chân choãi rộng hơn mặt ngồi để khó lật; thử đẩy nhẹ vai ghế sang ngang trước khi mua.
Câu hỏi thường gặp
Quầy bar nên dài bao nhiêu cho hai người?
Khoảng 120 cm là vừa cho hai người ngồi cạnh nhau, mỗi người khoảng 60 cm. Nếu ghế có tay vịn hoặc hai người hay để máy tính, nên lên khoảng 130 cm. Dưới khoảng 110 cm, hai người ngồi sẽ chạm khuỷu tay khi ăn.
Có nên làm quầy bar bằng mặt đá liền với mặt bếp?
Được và trông liền mạch, nhưng phần nhô ra làm chỗ để chân cần được đỡ đúng cách, vì đá chịu uốn kém. Hỏi đơn vị gia công đá về mức nhô tối đa không cần đỡ với độ dày đang chọn, và nếu cần, làm chân đỡ hoặc giá đỡ âm bên dưới.
Quầy bar có làm bếp mở bớt mùi lan ra phòng khách không?
Quầy bar cao có che được tầm nhìn vào mặt bếp nhưng hầu như không chặn được mùi và hơi dầu, vì khí bay qua phía trên. Muốn giảm mùi lan cần hút mùi thoát ra ngoài và, nếu nấu nhiều món chiên xào, một vách ngăn có cửa. Quầy chỉ giải quyết chuyện nhìn.
Ghế quầy có cần đệm chân để không xước sàn?
Nên có. Ghế quầy được kéo ra kéo vào nhiều lần mỗi ngày, chân kim loại trần trên sàn gỗ công nghiệp hay sàn vinyl sẽ để vệt xước. Đệm nỉ hoặc đệm nhựa mềm dán dưới chân, thay khi mòn, là cách rẻ và hiệu quả.
Chiều cao quầy bar có cần theo chiều cao người trong nhà không?
Nên tính. Các mức tham khảo hợp với người có chiều cao trung bình. Nhà toàn người thấp nên chọn quầy cao bằng mặt bếp thay vì quầy bar cao; nhà có người rất cao thì chú ý khoảng để đầu gối. Ghế chỉnh độ cao giúp dung hoà khi người trong nhà chênh nhau nhiều.
Có thể dùng quầy bar làm bàn làm việc hằng ngày không?
Được cho những buổi ngắn. Làm việc nhiều giờ, ghế cao thiếu tựa lưng và chân không chạm sàn dễ mỏi lưng, tê chân. Nếu quầy là chỗ làm việc chính, chọn quầy cao bằng mặt bếp, ghế có tựa lưng và thanh gác chân, đặt màn hình ở độ cao vừa tầm mắt.