Kệ tivi đặt sàn hợp với nhà hay thay đổi bố trí và tường không chịu được vít nặng; kệ treo hợp với phòng nhỏ cần sàn thoáng và tường gạch đặc hoặc bê tông; vách ốp kín hợp khi muốn giấu toàn bộ dây và thiết bị nhưng cần tính trước đường điện, thông gió và cửa thăm. Dù chọn kiểu nào, kệ thường dài hơn màn hình một khoảng, đủ sâu cho đầu thu và loa, và có lối cho dây đi từ tivi xuống ổ cắm mà không lộ ra ngoài.
Mảng tường tivi là thứ mọi người nhìn vào nhiều nhất trong phòng khách, nên cũng là chỗ dễ lộ lỗi nhất: dây điện vắt lủng lẳng, đầu thu nóng ran trong hộc kín, tivi treo lệch tầm mắt. Bài này đi qua các quyết định theo đúng thứ tự thi công: chọn kiểu, tính kích thước, kiểm tường, đi dây, thông gió rồi mới đến bề mặt hoàn thiện. Kích thước trong bài là mức tham khảo; nhà bạn đo theo màn hình và thiết bị thật.
Ba kiểu chính: kệ đặt sàn, kệ treo và vách ốp kín
Mỗi kiểu giải quyết một vấn đề khác nhau. Bảng so sánh dưới đây giúp bạn chọn trước khi đi vào chi tiết:
| Tiêu chí | Kệ đặt sàn | Kệ treo tường | Vách ốp kín |
|---|---|---|---|
| Đòi hỏi về tường | Gần như không | Tường đặc hoặc có khung gia cố | Khung xương, bắt vít nhiều điểm |
| Giấu dây | Khó nếu tivi treo; dễ nếu tivi đặt trên kệ | Cần ống luồn trong tường | Giấu được gần hết |
| Lau sàn, robot hút bụi | Phải kê chân cao mới lọt | Rất thuận | Thuận nếu vách treo cách sàn |
| Thay đổi về sau | Dời được dễ dàng | Để lại lỗ vít khi tháo | Tốn công tháo dỡ |
| Trọng lượng chịu được | Lớn | Giới hạn theo ke và tường | Theo khung |
| Hợp với | Nhà thuê, tường thạch cao, hay đổi đồ | Phòng nhỏ, căn hộ tường bê tông | Nhà làm nội thất trọn gói, muốn gọn tuyệt đối |
Nhà thuê hoặc nhà sắp cải tạo nên dùng kệ đặt sàn cho linh hoạt. Kệ treo đẹp và sạch sàn nhưng phụ thuộc hoàn toàn vào bức tường; vách ốp kín là quyết định của giai đoạn thi công, không nên làm khi đã ở mà chưa tính đường điện.
Kích thước kệ theo màn hình và thiết bị
Chiều dài kệ thường được chọn dài hơn bề ngang màn hình, để tivi không trông như “đè” lên kệ và hai bên còn chỗ cho loa hay một vài món đồ. Với màn hình lớn treo tường, nhiều người chọn kệ dài gần hết mảng tường để tạo một đường ngang ổn định cho cả phòng. Không có con số bắt buộc; quan trọng là tỉ lệ giữa kệ, màn hình và chiều rộng bức tường.
Chiều sâu kệ quyết định bởi thiết bị: đầu thu, máy chơi trò chơi điện tử, loa thanh, bộ phát wifi. Phần lớn thiết bị gia đình nằm gọn trong độ sâu khoảng 35–45 cm tham khảo, cộng thêm chỗ phía sau cho phích cắm và dây gập lại. Kệ quá nông làm dây bị bẻ gắt sau lưng thiết bị; kệ quá sâu thì ăn vào lối đi và thành chỗ dồn đồ.
Chiều cao mặt kệ phụ thuộc tivi đặt trên kệ hay treo phía trên. Nếu tivi đặt trên kệ, mặt kệ thấp giúp tâm màn hình gần tầm mắt người ngồi sofa. Nếu tivi treo, kệ phía dưới có thể thấp hơn nữa, chỉ đủ chứa thiết bị, để mảng tường thoáng. Nguyên tắc chung là tâm màn hình nên gần tầm mắt khi ngồi, không bắt người xem ngửa cổ; cách tính khoảng cách và độ cao theo cỡ màn hình được bàn trong bài khoảng cách sofa và tivi của trang.
Kiểm tường trước khi treo tivi hay kệ
Tường bê tông và gạch đặc. Chịu tải tốt với tắc kê nở kim loại hoặc tắc kê nhựa loại tốt, đúng đường kính mũi khoan. Đây là trường hợp dễ nhất cho cả giá treo tivi lẫn kệ treo.
Tường gạch rỗng. Gạch lỗ phổ biến ở nhà phố Việt Nam; vít bắt vào phần rỗng giữ kém. Cần tắc kê chuyên cho gạch rỗng, khoan đúng chỗ có thành gạch, hoặc dùng nhiều điểm bắt để chia tải. Thợ có kinh nghiệm sẽ khoan thử trước khi quyết định.
Vách thạch cao. Tấm thạch cao không tự chịu được tivi hay kệ đựng thiết bị. Phải có khung gia cố (thanh xương hoặc tấm gỗ lót) ở đúng vị trí ngay từ lúc dựng vách. Nếu vách đã hoàn thiện, cần tìm thanh xương đứng để bắt vào, hoặc chuyển sang kệ đặt sàn.
Đường ống và dây điện âm tường. Trước khi khoan, hỏi lại bản vẽ điện nước hoặc dùng máy dò. Khoan trúng ống nước trong tường là sự cố tốn kém nhất của việc treo tivi, còn khoan trúng dây điện thì nguy hiểm. Vùng ngay trên và dưới ổ cắm, công tắc thường có dây đi thẳng đứng.
Tải trọng thực tế. Tivi cộng giá treo, kệ cộng thiết bị và đồ đặt lên; kệ treo dài còn hay bị người ngồi lên hoặc trẻ đu vào. Chọn ke và tắc kê với biên an toàn rộng hơn trọng lượng dự kiến, theo hướng dẫn của nhà sản xuất giá treo.
Giấu dây: làm từ lúc thi công rẻ hơn nhiều so với lúc đã ở
Cách gọn nhất là đặt sẵn một ống luồn dây âm tường chạy từ phía sau vị trí tivi xuống hộc kệ, đường kính đủ lớn để luồn được dây nguồn, dây HDMI có đầu cắm và để dư cho thiết bị sau này. Ổ cắm điện nên có một vị trí ngay phía sau tivi, cao hơn mép dưới màn hình, để dây nguồn tivi không phải đi xuống. Việc lắp thêm ổ cắm trong tường cần thợ điện có nghề làm, theo đúng quy cách.
Nhà đã hoàn thiện không muốn đục tường có hai cách: máng ốp nổi sơn cùng màu tường, chạy thẳng đứng từ tivi xuống kệ, hoặc một tấm ốp trang trí rộng phía sau tivi tạo khoảng trống cho dây đi bên trong. Cách thứ nhất rẻ và tháo được; cách thứ hai đẹp hơn nhưng thành một hạng mục nội thất riêng.
Phía trong kệ, khoét lỗ đi dây ở vách hậu và dùng dây rút hoặc máng nhỏ gom dây theo từng thiết bị. Dán nhãn hai đầu từng dây bằng ký hiệu riêng của nhà bạn để sau này rút ra cắm lại không nhầm. Ổ cắm nối dài nếu phải dùng trong kệ thì chọn loại có công tắc và cầu chì, đặt nơi thoáng, không đặt chồng lên thiết bị đang nóng.
Thông gió cho thiết bị trong kệ kín
Đầu thu, bộ phát wifi, máy chơi điện tử và bộ khuếch đại âm thanh đều sinh nhiệt khi chạy liên tục. Đặt chúng trong hộc kín, cánh gỗ đặc đóng suốt ngày, nhiệt tích lại và thiết bị dễ treo, chậm hoặc giảm tuổi thọ. Cách xử lý đơn giản là chừa khe hở phía sau và phía trên hộc, chọn cánh có lam thoáng hoặc lưới, và không đặt thiết bị chồng sát lên nhau.
Bộ phát wifi là trường hợp đặc biệt: nhét vào hộc gỗ dày phía sau kệ tivi làm sóng yếu đi rõ rệt ở các phòng khác. Nếu kệ tivi là chỗ duy nhất có đường mạng, nên để bộ phát trên mặt kệ, ở phía ngoài, hoặc chạy dây mạng tới một vị trí cao và thoáng hơn.
Điều khiển từ xa dùng tia hồng ngoại không xuyên qua cánh gỗ đặc. Thiết bị trong hộc kín cần cánh kính, cánh lam hoặc bộ chuyển tiếp tín hiệu; nếu không, mỗi lần đổi kênh lại phải mở cánh tủ. Đây là chi tiết nhỏ nhưng rất hay bị quên ở giai đoạn thiết kế.
Vách ốp sau tivi: vật liệu, trọng lượng và những điều phải chừa
Vách ốp gỗ, lam gỗ, đá hoặc tấm giả đá làm mảng tivi thành điểm nhấn của phòng. Trước khi chọn, cân nhắc các điểm sau:
- Trọng lượng. Đá tự nhiên và tấm đá dày rất nặng, cần khung và kỹ thuật treo riêng; tấm ốp nhẹ như gỗ công nghiệp phủ bề mặt hoặc tấm nhựa giả đá dễ lắp hơn.
- Độ ẩm. Vách áp vào tường ngoài, tường hay thấm hoặc nhà ẩm mùa nồm cần lớp chống ẩm phía sau và khoảng hở thoáng khí; ván không chống ẩm áp sát tường ẩm sẽ phồng sau một hai mùa.
- Cửa thăm. Chừa một tấm tháo được ở vị trí ống luồn dây và ổ cắm để sau này thay dây, thêm thiết bị mà không phải phá vách.
- Đèn hắt. Đèn hắt sau vách hoặc sau tivi làm dịu độ tương phản khi xem buổi tối; cần nguồn điện riêng và chỗ thay bóng.
- Độ bóng bề mặt. Bề mặt quá bóng phía sau tivi phản chiếu đèn và cửa sổ, gây loá khi xem; bề mặt mờ hoặc có vân dễ chịu hơn.
- Không gian quanh tivi. Vách bao sát màn hình khiến khó thay tivi lớn hơn về sau; chừa biên rộng hơn kích thước hiện tại.
Vách ốp kín là hạng mục nên có bản vẽ mặt đứng thể hiện rõ vị trí ổ điện, ống luồn, giá treo và cửa thăm, để thợ điện và thợ mộc làm khớp nhau.
Chống đổ tivi và kệ khi nhà có trẻ nhỏ
Tivi đặt trên kệ là vật nặng, phần nặng nằm cao, đế nhỏ, rất dễ đổ khi trẻ kéo dây, đu vào cạnh hoặc trèo lên kệ để với đồ. Các tổ chức an toàn sản phẩm ở nhiều nước đã cảnh báo về tai nạn tivi và đồ nội thất đổ lên trẻ em trong nhiều năm, và biện pháp phòng ngừa rất rẻ: dây đai chống đổ nối lưng tivi với tường hoặc với kệ, và neo kệ vào tường.
Ngoài ra, tránh đặt đồ chơi, điều khiển hay vật hấp dẫn trẻ ở mặt trên kệ tivi, vì đó là lý do trẻ trèo lên. Kệ có ngăn kéo nên có khoá chống trẻ hoặc chặn hành trình, vì ngăn kéo kéo ra hết là bậc thang tự nhiên. Kệ treo tường cũng cần tính tải trọng cho trường hợp trẻ đứng hoặc ngồi lên, không chỉ trọng lượng thiết bị.
Khi chuyển nhà hoặc thay tivi mới, nhớ lắp lại dây đai; nhiều gia đình lắp lần đầu rất cẩn thận nhưng bỏ qua ở những lần sau.
Những lỗi hay gặp ở mảng tường tivi và cách tránh
Phần lớn lỗi ở mảng tivi không nằm ở chọn mẫu mà ở chi tiết bị bỏ qua khi thi công. Đây là những lỗi người làm nghề gặp lại nhiều nhất khi đi nghiệm thu:
- Ổ cắm nằm đúng chỗ giá treo. Đặt ổ trước, treo tivi sau, đến khi bắt giá mới thấy ổ bị che hoặc phải dời giá lệch tâm tường. Vẽ vị trí giá treo lên tường trước khi thợ điện đi dây.
- Tivi treo quá cao. Treo theo cảm giác khi đứng, đến lúc ngồi sofa phải ngửa cổ. Đo tầm mắt khi ngồi trên đúng chiếc sofa sẽ dùng rồi mới chốt độ cao.
- Kệ che cửa thăm hoặc che điều hoà. Kệ dài kín tường đôi khi chặn hộp kỹ thuật, ống thoát nước điều hoà hay van; về sau sửa chữa phải tháo cả kệ.
- Hộc thiết bị không có lỗ đi dây. Thợ mộc đóng hộc kín, đến khi lắp đặt mới khoan lỗ tại chỗ, mép lỗ thô và bụi ván bám vào thiết bị.
- Không chừa chỗ cho tivi lớn hơn. Vách và kệ ôm khít màn hình hiện tại; lần thay tivi sau thành ra phải làm lại cả mảng tường.
- Đèn hắt chiếu thẳng vào mắt. Dải đèn đặt lộ ở mép dưới kệ hoặc vách, nhìn từ sofa thấy rõ từng chấm sáng; cần nẹp che hoặc đặt lùi vào trong.
Một buổi đứng tại công trình cùng thợ điện và thợ mộc, cầm thước và bút đánh dấu từng vị trí trên tường, thường tránh được gần hết những lỗi trên.
Câu hỏi thường gặp
Tivi treo tường thì có cần kệ phía dưới không?
Không bắt buộc, nhưng hầu hết gia đình vẫn cần chỗ cho đầu thu, loa, bộ phát wifi và điều khiển. Một kệ thấp hoặc kệ treo mảnh phía dưới giải quyết chuyện này và tạo đường ngang cân đối cho mảng tường. Nếu thiết bị rất ít, một hộp nhỏ gắn sau tivi cũng đủ.
Treo tivi lên vách thạch cao có được không?
Chỉ được khi phía sau tấm thạch cao có khung gia cố đúng vị trí giá treo, làm từ lúc dựng vách. Nếu vách đã hoàn thiện mà không có gia cố, cần tìm thanh xương đứng hoặc chuyển sang kệ đặt sàn. Không bắt giá treo chỉ vào tấm thạch cao bằng tắc kê thông thường.
Có cách nào giấu dây tivi mà không đục tường không?
Có hai cách phổ biến: máng ốp nổi sơn cùng màu tường chạy từ tivi xuống kệ, hoặc tấm ốp trang trí phía sau tivi để dây đi bên trong. Cả hai đều tháo được, hợp với nhà thuê. Ổ cắm thêm phía sau tivi vẫn nên để thợ điện lắp đúng quy cách.
Kệ tivi bằng gỗ công nghiệp có chịu được đầu thu nóng cả ngày không?
Nhiệt độ của thiết bị gia đình thường không đủ làm hỏng ván, nhưng hộc kín làm thiết bị nóng lên và dễ lỗi. Chừa khe thông gió phía sau và phía trên, dùng cánh lam hoặc lưới, không chồng thiết bị sát nhau. Mặt kệ ngay trên thiết bị nóng có thể ố màu nếu là bề mặt sơn kém chất lượng.
Vách ốp đá sau tivi có nặng quá không?
Đá tự nhiên khổ lớn rất nặng và cần khung, kỹ thuật treo do thợ đá có kinh nghiệm thực hiện, tường phải đủ chắc. Nếu tường yếu hoặc muốn lắp nhanh, các tấm ốp nhẹ giả đá hoặc gỗ công nghiệp phủ bề mặt là lựa chọn an toàn hơn. Luôn chừa cửa thăm cho dây và ổ cắm.
Bao lâu nên kiểm tra lại giá treo tivi một lần?
Không có lịch cố định, nhưng nên kiểm tra khi thay tivi, khi thấy màn hình bị nghiêng hoặc lỏng, và sau những đợt nồm ẩm kéo dài với tường gạch rỗng. Siết lại vít, xem tắc kê có bị rơ không. Giá treo xoay hoặc kéo ra thường cần kiểm tra thường xuyên hơn giá cố định.