Một lô gia căn hộ rộng khoảng 1,4 × 3 m đủ chứa cả khu giặt phơi lẫn một góc ngồi nhỏ, nếu chia theo chiều dài: máy giặt và kệ ở đầu gần cửa bếp hoặc cửa phòng, giàn phơi trên trần ở giữa, góc ngồi ở đầu kia gần phòng khách. Điều kiện là đồ đạc phải chịu được nắng mưa, ổ điện phải chống nước và có bảo vệ, thoát nước sàn không bị chặn, và lan can giữ nguyên chiều cao an toàn.
Ở nhiều chung cư, lô gia là chỗ để máy giặt, phơi đồ và chất đồ không dùng, khiến phòng khách thiếu sáng và mất một khoảng ngoài trời đáng giá. Bài này kể một ca giả định từ hiện trạng tới kết quả, kèm những giới hạn: không cơi nới, không che kín ngoài quy định của toà nhà, không làm hại lớp chống thấm sàn. Lô gia làm bếp phụ có bài riêng ở danh mục bếp; ở đây là giặt phơi và nghỉ ngơi. Kích thước là tham khảo.
Hiện trạng: lô gia thành kho và dây phơi chắn sáng
Căn hộ giả định hai phòng ngủ, lô gia khoảng 1,4 × 3,2 m nối với phòng khách qua cửa kính lùa, hướng tây nam. Máy giặt cửa trên đặt ở giữa lô gia, không có mái che riêng, vỏ máy đã ố và gỉ chân do mưa hắt. Một giá phơi inox chân đứng chiếm hết phần còn lại; quần áo phơi che kín nửa dưới cửa kính phòng khách. Góc cuối chất thùng các tông, chậu cây chết, xe đạp trẻ con cũ, can nhựa.
Sàn gạch men cũ, ga thoát nước ở góc cạnh máy giặt bị tóc và xơ vải làm tắc một phần; mỗi trận mưa lớn nước đọng lâu. Ổ điện cho máy giặt là ổ âm tường thường, không nắp che, nằm ngay chỗ mưa hắt. Dàn nóng điều hoà đặt trên giá ở một đầu lô gia, thổi hơi nóng thẳng vào góc chất đồ. Buổi chiều nắng tây chiếu vào cả lô gia và qua cửa kính vào phòng khách.
Gia đình muốn: chỗ giặt phơi gọn, đồ phơi không che phòng khách, một góc ngồi uống trà buổi sáng sớm, và an toàn cho bé hai tuổi. Họ cũng muốn biết những gì nội quy toà nhà cho phép, vì nghe nói có nơi cấm lắp kính kín lô gia.
Đọc nội quy và giới hạn trước khi làm
Không cơi nới, không đổi mặt đứng. Lô gia là một phần mặt ngoài toà nhà. Nhiều chung cư cấm lắp khung kính kín, mái che nhô ra, đổi màu lan can hay lắp khung bảo vệ khác mẫu chung. Đọc nội quy, hỏi ban quản lý loại rèm, lưới, khung bảo vệ được phép trước khi đặt mua.
Không đục sàn, không làm hỏng chống thấm. Sàn lô gia có lớp chống thấm và độ dốc về ga thoát. Khoan bắt vít xuống sàn, đục để đi ống mới có thể làm thấm xuống căn hộ dưới. Ưu tiên giải pháp đặt nổi, không khoan sàn.
Tải trọng. Chậu cây đất lớn, bồn nước, bể cá nặng hơn nhiều người nghĩ khi đất ướt. Không dồn vật nặng ở mép lô gia; hỏi ban quản lý hoặc kỹ sư nếu muốn đặt vật rất nặng.
Lan can giữ nguyên chiều cao an toàn. Không đặt ghế, bàn, chậu cao, kệ sát lan can tạo bậc cho trẻ trèo. Khung bảo vệ, lưới an toàn nên có ô mở được để thoát hiểm theo hướng dẫn phòng cháy của toà nhà.
Dàn nóng điều hoà. Không che kín, không đặt đồ chắn trước dàn nóng; hơi nóng phải thoát ra ngoài, khoảng trống thông gió theo chỉ dẫn của nhà sản xuất.
Bố trí lại theo chiều dài: trước và sau
Bảng dưới tả bằng lời lô gia từ đầu giáp cửa phòng ngủ phụ tới đầu giáp phòng khách:
| Vùng | Trước cải tạo | Sau cải tạo |
|---|---|---|
| Đầu giáp phòng ngủ phụ | Dàn nóng điều hoà, thùng các tông chất trước | Dàn nóng giữ nguyên, trước dàn để trống thông gió |
| Khu giặt | Máy giặt giữa lô gia, ổ điện hở, không che | Máy giặt dời sát tường đầu này, kệ hở phía trên chứa bột giặt, rổ; ổ điện có nắp che và thiết bị chống rò |
| Khu phơi | Giá inox chân đứng chắn cửa kính | Giàn phơi gắn trần nâng hạ đặt dọc tường trong, trên khu giặt và phần giữa |
| Ga thoát sàn | Tắc tóc, xơ vải; đọng nước | Làm sạch, thêm lưới chặn rác; sàn đặt nổi chừa nắp ga mở được |
| Góc ngồi | Đồ cũ, xe đạp, chậu cây chết | Ghế băng gỗ nhỏ tựa tường trong, bàn gấp treo lan can phía trong, hai chậu cây chịu nắng |
| Che nắng | Không có | Rèm cuốn ngoài trời loại cho phép, kéo xuống buổi chiều |
Điểm mấu chốt là dời máy giặt về một đầu và đưa giàn phơi lên trần. Hai thay đổi này giải phóng phần giữa, khiến đồ phơi không còn che cửa kính phòng khách ở tầm mắt người ngồi trong nhà. Giàn phơi gắn trần cần bắt vào trần bê tông chắc chắn; việc khoan trần nên do thợ có kinh nghiệm làm, tránh đường điện và ống chôn.
Sàn, điện và chỗ đặt máy giặt
Ba thứ quyết định lô gia có dùng bền hay xuống cấp nhanh:
- Sàn đặt nổi: tấm sàn gỗ nhựa ngoài trời dạng ghép khoá, đặt lên gạch cũ mà không dán, không khoan; nước vẫn chảy xuống gạch và về ga. Chừa một tấm tháo được ngay trên ga để vệ sinh. Tránh sàn gỗ tự nhiên không xử lý, nhanh mục và cong ngoài trời.
- Ổ điện máy giặt: dùng ổ có nắp che chống nước đặt cao hơn vùng nước bắn, mạch có thiết bị chống dòng rò; thợ điện có nghề làm. Không dùng ổ kéo dài đặt dưới sàn lô gia.
- Máy giặt: đặt trên đế kê có chân điều chỉnh để không đứng trong nước đọng, máy cân bằng để bớt rung. Ống xả đưa thẳng về ga, cố định chắc để không tuột khi xả mạnh. Nếu máy dầm nắng mưa, có thể dùng áo trùm máy loại thoáng khi không dùng.
- Kệ phía trên máy: kệ hở bằng kim loại sơn tĩnh điện hoặc vật liệu chịu ẩm; không dùng tủ gỗ công nghiệp kín cánh ngoài trời vì phồng nhanh. Bột giặt, nước tẩy để trong hộp kín, đặt cao ngoài tầm tay trẻ.
- Vòi nước: nếu có vòi cấp riêng, thêm một vòi nhỏ ở tầm thấp tiện tưới cây, lau sàn; việc nối ống do thợ nước làm, không đục sàn.
Nếu lô gia hướng tây và nắng gắt, đồ nhựa, cao su của máy giặt và ống xả lão hoá nhanh hơn trong nhà. Rèm che nắng buổi chiều vừa giữ mát cho phòng khách vừa kéo dài tuổi thiết bị.
Góc ngồi nhỏ: chọn đồ chịu nắng mưa và giữ an toàn cho trẻ
Góc ngồi trên lô gia không cần lớn: một ghế băng hẹp tựa tường trong, sâu khoảng 35–45 cm, đủ cho hai người ngồi uống trà; một bàn gấp nhỏ treo lên lan can phía trong hoặc bàn đôn thấp. Đồ ngoài trời nên chọn khung kim loại sơn tĩnh điện, nhôm, gỗ đã xử lý cho ngoài trời hoặc nhựa giả mây; đệm ngồi loại vải ngoài trời, mang vào nhà khi mưa dài ngày.
Đặt ghế và bàn dựa vào tường trong, không sát lan can. Với nhà có trẻ nhỏ, mọi vật có thể trèo lên được, như ghế, bàn, chậu cây cao, thùng chứa, đều phải cách lan can một khoảng đủ để trẻ không dùng làm bậc. Lưới an toàn hoặc khung bảo vệ loại được toà nhà cho phép, có ô thoát hiểm, nên lắp khi có trẻ nhỏ. Cửa kính lùa từ phòng khách ra lô gia có thể thêm chốt an toàn ở cao để trẻ không tự mở.
Cây xanh chọn loại chịu được hướng nắng của lô gia; hai, ba chậu vừa phải dễ chăm hơn một hàng chậu lớn. Đặt chậu trên đĩa lót và chân kê để nước tưới không đọng dưới đáy chậu, không làm ố sàn. Đèn cho góc ngồi có thể là một đèn tường ngoài trời chống nước gần cửa, hoặc đèn dùng pin sạc, tránh kéo dây điện tạm ra lô gia.
Thứ tự làm và cấu phần chi phí
Ca giả định làm trong vài ngày, không cần dọn khỏi nhà, nhưng phải chọn những ngày khô ráo:
- Dọn sạch đồ chất đống, phân loại bỏ, cho, giữ; chỉ giữ lại thứ thật sự cần để ở lô gia.
- Thông ga thoát, kiểm nước chảy về ga khi đổ thử một xô nước; nếu nước đọng hoặc thấm xuống tầng dưới, báo ban quản lý và xử lý chống thấm trước mọi việc khác.
- Thợ điện thay ổ điện máy giặt bằng ổ có nắp che, kiểm thiết bị chống dòng rò của mạch.
- Lắp giàn phơi gắn trần, kệ phía trên vị trí máy giặt mới; khoan trần, khoan tường đúng vị trí đã kiểm tra.
- Đặt sàn gỗ nhựa nổi, chừa tấm tháo được trên ga; kê đế và dời máy giặt, cố định ống xả.
- Lắp rèm che nắng loại được phép, lưới an toàn; đặt ghế băng, bàn gấp, chậu cây cuối cùng.
Cấu phần chi phí gồm: dọn và vận chuyển đồ bỏ, thông ga, điện, giàn phơi, kệ, sàn đặt nổi, rèm, lưới an toàn, đồ ngồi và cây. Trong ca này, sàn và rèm là hai khoản lớn nhất; phần dọn đồ và dời máy giặt gần như không tốn tiền nhưng tạo thay đổi rõ nhất. Nếu ngân sách ít, làm điện an toàn, thông ga, giàn phơi trần trước, sàn và đồ ngồi để sau.
Kết quả và bài học
Sau cải tạo, lô gia có hai vùng rõ ràng: đầu giặt phơi gọn với máy giặt kê cao, kệ hở, giàn phơi trên trần; đầu nghỉ với ghế băng, bàn gấp và hai chậu cây. Khi ngồi trong phòng khách, tầm mắt nhìn qua cửa kính thấy cây và bầu trời thay vì quần áo phơi. Buổi chiều kéo rèm xuống, phòng khách bớt nóng; buổi sáng sớm, góc ngồi thành chỗ uống trà quen của hai vợ chồng.
Bài học thứ nhất: dời đồ phơi lên trần là thay đổi đơn giản nhưng làm khác biệt lớn nhất, vì nó trả lại tầm nhìn từ phòng khách. Bài học thứ hai: lô gia là ngoài trời, nên mọi vật liệu, ổ điện, đồ đạc phải chọn như cho ngoài trời, không phải như trong nhà. Bài học thứ ba: dọn sạch đồ chất đống trước khi mua bất kỳ thứ gì mới; nhiều nhà nhận ra chỉ cần bỏ đồ cũ và dời máy giặt là đã có một lô gia khác hẳn.
Cuối cùng, giữ thói quen vệ sinh ga thoát và lưới chặn rác mỗi tuần, nhất là sau mùa lá rụng hay khi giặt nhiều đồ lông. Ga tắc là nguyên nhân phổ biến nhất khiến nước tràn vào phòng khách khi mưa lớn, và cũng là việc dễ phòng nhất.
Câu hỏi thường gặp
Có được lắp kính kín lô gia không?
Tuỳ nội quy từng toà nhà và quy định hiện hành về mặt đứng, phòng cháy. Nhiều chung cư không cho lắp kính kín hoặc chỉ cho một số mẫu thống nhất. Hỏi ban quản lý trước khi đặt làm; lắp sai có thể bị yêu cầu tháo dỡ.
Đặt máy giặt ngoài lô gia có bền không?
Máy giặt chịu nắng mưa trực tiếp sẽ xuống cấp vỏ, nút bấm, ống cao su nhanh hơn trong nhà. Đặt máy ở chỗ ít mưa hắt nhất, kê cao khỏi nước đọng, che nắng chiều và dùng ổ điện chống nước, có bảo vệ chống rò. Kiểm ống cấp, ống xả định kỳ.
Giàn phơi gắn trần có chịu được nhiều đồ không?
Giàn phơi gắn trần có tải trọng theo công bố của nhà sản xuất; cần bắt chắc vào trần bê tông bằng vít nở phù hợp. Không treo vượt tải, không cho trẻ đu lên. Phơi đồ ướt nặng như chăn có thể cần giá riêng.
Sàn gỗ nhựa ngoài trời có nóng chân khi nắng không?
Có, sàn màu sẫm dưới nắng gắt có thể nóng. Chọn màu sáng hơn, kéo rèm che nắng vào buổi chiều, hoặc dùng dép khi ra lô gia giờ nắng. Sàn gỗ nhựa đặt nổi cũng cần vệ sinh lớp rác lọt xuống dưới định kỳ.
Có nên trồng nhiều cây ở lô gia tầng cao?
Vài chậu vừa phải là đủ. Nhiều chậu đất lớn tăng tải trọng, tăng nước tưới chảy xuống, và có nguy cơ rơi khi gió mạnh nếu đặt trên lan can. Không đặt chậu trên mặt lan can hay treo ra phía ngoài. Chọn cây chịu được hướng nắng và gió của tầng cao.
Lưới an toàn ban công có ảnh hưởng thoát hiểm không?
Lưới hoặc khung bảo vệ cố định kín có thể cản trở thoát hiểm khi cháy. Chọn loại có ô mở được, biết cách mở, và theo hướng dẫn phòng cháy của toà nhà. Lưới mềm trong suốt loại cho phép thường ít ảnh hưởng mặt đứng và vẫn giữ an toàn cho trẻ.