Ốp tường đầu giường là làm một mảng bề mặt riêng phía sau giường, bằng gỗ, ván phủ, lam, tấm nệm bọc vải hoặc chỉ là một mảng sơn khác màu. Nó làm ba việc thực tế: cho lưng tựa êm và sạch khi ngồi đọc, che phần tường hay bị bẩn vì dầu tóc và tay chạm, và gom đèn đầu giường, ổ cắm, công tắc vào một chỗ có chủ ý. Việc thứ tư, tạo tâm điểm cho phòng, là phần thưởng thêm chứ không phải lý do chính.
Một mảng ốp đẹp thường rộng hơn giường, ôm luôn hai tab đầu giường, và cao hơn vai người ngồi tựa. Dưới đây là cách chọn vật liệu theo cách dùng, tính kích thước theo cỡ giường, cố định cho chắc, đi dây đèn và ổ cắm, cùng những lưu ý với tường ẩm, tường nắng và nhà thuê. Các kích thước là tham khảo thường gặp; đo phòng và giường thật trước khi đặt làm.
Mảng tường đầu giường làm những việc gì
Hãy nhìn bức tường đầu giường của một phòng đã ở vài năm: thường có một vệt sẫm ngang tầm đầu người ngồi tựa, do dầu tóc và da cọ vào sơn. Quanh ổ cắm có vết tay. Phía trên tab đầu giường có vết trầy do điện thoại, cốc nước. Đó là lý do thực tế nhất để ốp: một bề mặt chịu được cọ xát và lau chùi, thay vì sơn lại cả bức tường vài năm một lần.
Việc thứ hai là làm chỗ tựa lưng. Giường không có đầu giường hoặc đầu giường thấp thì người ngồi đọc phải chồng gối vào tường lạnh và cứng. Một mảng ốp có lớp nệm bọc vải, hoặc ít nhất là gỗ ấm, cho chỗ tựa dễ chịu hơn. Với mảng ốp có nệm, bạn có thể chọn giường không đầu giường, tiết kiệm vài chục centimet chiều dài phòng.
Việc thứ ba là đầu mối kỹ thuật. Đèn đọc, đèn hắt, ổ cắm sạc, công tắc đèn chung kiểu hai đầu đều tập trung ở đầu giường. Khi làm ốp, dây điện có thể đi phía sau tấm ốp mà không phải đục tường, hộp ổ cắm đặt đúng độ cao trên mặt tab. Một mảng ốp được tính trước phần điện sẽ gọn hơn hẳn so với việc gắn đèn và kéo dây nổi sau này.
So sánh vật liệu ốp đầu giường
Không có vật liệu tốt nhất, chỉ có vật liệu hợp với cách dùng, khí hậu và ngân sách. Bảng dưới gom những lựa chọn hay gặp, kèm điểm mạnh và điểm cần lưu ý.
| Vật liệu | Điểm mạnh | Cần lưu ý | Hợp khi |
|---|---|---|---|
| Sơn màu khác, sơn lau chùi được | Rẻ, nhanh, đổi màu dễ | Vẫn bẩn ở chỗ tựa đầu, cứng khi tựa | Ngân sách thấp, nhà thuê được phép sơn |
| Giấy dán tường | Nhiều hoa văn, thi công nhanh | Kỵ ẩm, bong mép, khó lau vết dầu | Tường khô, ít tựa trực tiếp |
| Ván phủ melamine hoặc laminate | Bền bề mặt, dễ lau, đồng bộ với tủ | Mép cạnh phải dán kỹ, kỵ tường ẩm | Muốn mảng ốp liền với tủ đầu giường |
| Ván phủ veneer, gỗ tự nhiên | Vân gỗ thật, ấm | Cần sơn phủ tốt, giá cao hơn | Phòng tông gỗ, muốn cảm giác ấm |
| Lam gỗ, lam nhựa giả gỗ | Có chiều sâu, giấu được đèn hắt | Khe lam bám bụi, khó lau | Muốn điểm nhấn, chịu khó vệ sinh |
| Tấm nệm bọc vải hoặc da | Êm lưng, tiêu âm nhẹ | Vải bám bụi, cần vỏ tháo giặt | Hay ngồi đọc, giường không đầu giường |
| Tấm ốp nhựa giả gỗ, giả đá | Chịu ẩm, dễ thi công | Cảm giác nhựa, chất lượng chênh nhiều | Tường hơi ẩm, nhà cần làm nhanh |
| Đá, gạch ốp | Rất bền, dễ lau | Lạnh, cứng khi tựa, nặng | Chỉ ốp phía trên tầm tựa, kết hợp nệm phía dưới |
Một cách phối hay dùng là chia mảng ốp làm hai tầng: phần dưới, ngang tầm tựa lưng, là tấm nệm bọc vải hoặc gỗ ấm; phần trên tới trần là lam, ván hoặc sơn. Phần dưới lo chuyện chạm và tựa, phần trên lo chuyện thẩm mỹ.
Kích thước: rộng hơn giường, cao hơn vai người ngồi
Chiều rộng mảng ốp thường lấy bằng chiều rộng giường cộng hai tab đầu giường, cộng thêm một chút mỗi bên. Ví dụ giả định: giường 1,6 m và hai tab mỗi chiếc khoảng 45 cm, mảng ốp vào khoảng 2,6–2,8 m là cân. Ốp chỉ bằng chiều rộng giường làm hai tab lơ lửng ra ngoài, trông như thiếu. Nếu bức tường không dài hơn nhiều, ốp hết cả tường từ góc tới góc thường gọn hơn để lại hai dải hẹp.
Chiều cao có hai lựa chọn chính. Ốp nửa tường, tới khoảng ngang vai hoặc cao hơn đầu người ngồi tựa một chút, giữ phần trên thoáng, hợp phòng trần thấp. Ốp kịch trần cho cảm giác phòng cao hơn, mảng tường liền mạch, hợp phòng trần cao và khi muốn giấu đèn hắt ở mép trên. Ốp lửng lưng chừng, ví dụ cao hơn đầu giường mười centimet, là chiều cao khó nhìn nhất vì không ra hẳn nửa tường cũng không ra kịch trần.
Với tấm nệm bọc, phần quan trọng là vùng tựa lưng: từ mặt nệm giường lên tới ngang đầu người ngồi. Đo mặt nệm của giường bạn trước, vì nệm dày và giường cao làm vùng tựa dịch lên. Độ dày tấm nệm bọc cũng ăn vào chiều dài phòng; vài centimet không đáng kể ở phòng lớn nhưng đáng tính ở phòng nhỏ có lối đi cuối giường hẹp.
Đầu giường bọc nệm: cấu tạo và cách cố định
Khung, mút, vải. Tấm nệm bọc gồm tấm ván đế, lớp mút và lớp vải hoặc da bọc ngoài. Mút có tỷ trọng vừa phải đỡ lưng tốt và lâu xẹp; mút quá mềm sau một thời gian sẽ lõm đúng chỗ tựa. Hỏi người làm về loại mút và độ dày, không chỉ nhìn bề mặt.
Chia ô hay tấm liền. Chia thành nhiều ô nhỏ cho phép tháo từng ô ra thay vải hoặc giặt, và che được sai số của tường không phẳng. Tấm liền trông phẳng phiu hơn nhưng bẩn một chỗ là phải xử lý cả tấm.
Vỏ tháo được là điểm cộng lớn. Vải ở đầu giường bám dầu tóc nhanh hơn mọi chỗ khác trong phòng. Vỏ có khoá kéo hoặc gài để tháo giặt, hoặc vải có khả năng chống bám bẩn, giúp tấm ốp sạch lâu.
Treo bằng nẹp gài thay vì dán. Cách cố định phổ biến và chắc là bắt một thanh nẹp vát lên tường, một thanh nẹp ngược chiều sau tấm nệm, rồi gài vào nhau. Tấm ốp chịu được lực tựa, lại tháo ra được khi cần. Dán keo trực tiếp lên tường khó tháo và có thể kéo bong lớp sơn.
Kiểm tra lực tựa. Khi nghiệm thu, tựa mạnh vào nhiều vị trí, đặc biệt mép trên và hai góc. Tấm ốp không được xê dịch, kêu cót két hay tách khỏi tường.
Đèn và ổ điện trong mảng ốp: làm trước khi đóng tấm
Mảng ốp là cơ hội tốt nhất để có đầu giường gọn dây. Nhưng đóng tấm xong mới nghĩ tới điện là phải tháo ra hoặc kéo dây nổi. Làm theo thứ tự dưới đây cùng thợ điện có nghề:
- Chốt vị trí giường, tab đầu giường bằng băng dính trên sàn và tường trước.
- Đánh dấu ổ cắm mỗi bên, cao hơn mặt tab vài centimet để cắm sạc không bị tab che; tránh đặt ổ ngay sau tab cao.
- Đánh dấu công tắc đèn đọc và công tắc đèn chung trong tầm tay khi nằm.
- Nếu có đèn đọc gắn tường hoặc gắn lên tấm ốp, chốt độ cao bằng cách ngồi tựa thử trên giường.
- Nếu có đèn hắt sau tấm ốp, chừa khe thoáng cho đèn toả nhiệt và vị trí đặt bộ nguồn tháo ra thay được.
- Dây điện đi trong ống luồn, cố định vào tường, không nằm tự do sau tấm ốp; tiết diện dây và thiết bị bảo vệ theo quy chuẩn hiện hành.
- Chụp ảnh toàn bộ đường dây trước khi đóng tấm ốp, lưu lại cho lần sửa sau.
Vật liệu dễ cháy như vải, mút, gỗ không được tiếp xúc trực tiếp với bóng đèn nóng hay bộ nguồn. Dùng đèn LED toả nhiệt thấp, hộp ổ điện bằng vật liệu chống cháy, và đầu nối điện phải nằm trong hộp kín chứ không quấn băng dính để sau tấm ốp.
Tường ẩm, tường nắng và tường chung: xử lý trước khi ốp kín
Ốp lên một bức tường đang ẩm là che giấu vấn đề chứ không giải quyết nó. Tường phía sau tấm ốp không được thông gió, hơi ẩm bị giữ lại, nấm mốc phát triển trên tường và mặt sau tấm ốp mà bạn không nhìn thấy cho tới khi có mùi hoặc tấm ốp phồng rộp. Nếu tường đầu giường có vết loang, bong sơn, đặc biệt là tường ngoài trời hay tường tiếp giáp nhà vệ sinh, hãy tìm nguyên nhân thấm và xử lý trước; việc chống thấm thuộc thợ chuyên môn.
Với tường khô nhưng ở miền Bắc có mùa nồm, nên để một khe hở nhỏ phía sau tấm ốp, ví dụ bằng cách bắt tấm lên khung xương hoặc nẹp gài, và chừa khe thoáng ở mép dưới, mép trên. Không khí lưu thông được phía sau thì mặt tường không đọng nước.
Tường đầu giường hướng tây nhận nắng chiều, buổi tối vẫn còn hầm nóng, toả nhiệt vào sau lưng người ngủ. Một mảng ốp có lớp khung và khoảng không phía sau giúp giảm bớt cảm giác nóng, nhưng giải pháp gốc vẫn là chống nóng phía ngoài tường. Tường chung với nhà hàng xóm thì mảng ốp có lớp mút hoặc bông khoáng phía sau giảm được một phần tiếng nói chuyện, nhưng đừng kỳ vọng như một vách cách âm thật sự.
Nhà thuê: đầu giường đẹp mà không khoan đục nhiều
Người thuê nhà vẫn có đầu giường tử tế mà không cần làm lại tường. Cách đơn giản nhất là đầu giường đứng rời, tựa vào tường, bắt vít vào thân giường hoặc có chân riêng. Khi chuyển nhà, tháo ra mang theo cùng giường. Một tấm nệm bọc lớn đứng tựa tường, kê sát giường, cũng cho chỗ tựa lưng êm mà không cần treo.
Nếu chủ nhà đồng ý cho vài lỗ khoan nhỏ, nẹp gài là cách treo chắc mà khi trả nhà chỉ cần trám lại vài lỗ vít. Tránh băng dính hai mặt cường lực cho tấm nặng: vừa không chắc vừa có thể bóc mất lớp sơn khi tháo. Mảng giấy dán tường loại bóc được, hoặc một tấm vải lớn treo trên thanh rèm sát trần, là cách tạo mảng đầu giường rẻ, đổi được theo mùa.
Đèn đọc dùng loại kẹp vào đầu giường hoặc loại gắn tường cắm dây vào ổ, có máng che dây dán dọc tường. Như vậy, khi trả nhà, bức tường gần như nguyên trạng, còn bạn mang được gần hết phần đầu giường sang nhà mới.
Câu hỏi thường gặp
Ốp tường đầu giường bằng gỗ hay bọc nệm tốt hơn?
Gỗ hoặc ván phủ bền, dễ lau, hợp người ít ngồi tựa. Nệm bọc êm lưng, tiêu âm nhẹ, hợp người hay đọc sách trên giường, nhưng phải chọn vải chống bám bẩn hoặc vỏ tháo giặt. Nhiều phòng kết hợp: nệm ở vùng tựa lưng, gỗ hoặc sơn ở phần trên.
Có nên ốp tường đầu giường kịch trần?
Kịch trần hợp phòng trần cao và khi muốn mảng tường liền mạch, giấu đèn hắt ở mép trên. Phòng trần thấp hoặc nhỏ, ốp nửa tường thường nhẹ nhàng hơn. Tránh chiều cao lửng lơ chỉ hơn đầu giường một chút vì khó nhìn cân đối.
Lam gỗ đầu giường có khó vệ sinh không?
Có hơn mặt phẳng, vì khe giữa các thanh lam bám bụi. Dùng chổi lông mềm hoặc đầu hút bụi nhỏ định kỳ là đủ. Lam có khe rộng dễ lau hơn khe hẹp. Nếu nhà nhiều bụi hoặc người dị ứng bụi, cân nhắc mặt phẳng.
Ốp đầu giường có cần chừa ổ điện riêng không?
Nên chừa mỗi bên ít nhất một ổ đôi cao hơn mặt tab đầu giường, cộng công tắc đèn đọc. Ổ cắm thấp sau tab hay bị che, phải cúi xuống gầm để cắm. Mọi phần điện nên chốt trước khi đóng tấm ốp và do thợ điện có nghề làm.
Tấm ốp đầu giường bị phồng, có mùi mốc là do đâu?
Thường do tường phía sau ẩm hoặc thấm, cộng với không có khe thoáng sau tấm ốp. Cần tháo tấm kiểm tra, tìm nguồn ẩm, xử lý chống thấm, để tường khô hẳn rồi mới lắp lại, lần này có khe thông gió. Tấm ván đã phồng thường phải thay.
Giường đã có đầu giường cao, có cần ốp tường nữa không?
Không bắt buộc. Đầu giường cao bọc nệm đã lo phần tựa lưng và chống bẩn tường. Lúc đó mảng ốp chỉ còn vai trò thẩm mỹ và đi điện; có thể thay bằng một mảng sơn khác màu rộng hơn giường để tạo khung, kèm đèn tường hai bên.