Giường tầng là cách xếp hai chỗ ngủ vào diện tích của một, rất hợp phòng ngủ chung cho hai con trong căn hộ và nhà phố. Nó đáng dùng khi phòng đủ cao để người ở tầng trên ngồi dậy không cụng trần, tầng trên có lan can kín bốn phía trừ chỗ lên xuống, và người ngủ tầng trên đủ lớn. Khuyến cáo phổ biến của các cơ quan an toàn sản phẩm tiêu dùng là trẻ dưới sáu tuổi không nên ngủ ở tầng trên.
Bài này dành cho bố mẹ đang chọn và kê giường tầng: đo phòng, chọn kiểu, kiểm kết cấu, lan can, thang, cách kê tránh quạt trần, điều hoà, cửa sổ, và cách giúp hai con vẫn có góc riêng. Các kích thước là mức tham khảo; khi mua, đọc kỹ hướng dẫn và cảnh báo của nhà sản xuất, đặc biệt là độ dày nệm tối đa cho tầng trên.
Phòng có hợp giường tầng không: đo trần trước khi chọn
Câu hỏi đầu tiên không phải mua loại nào mà là trần nhà cao bao nhiêu. Người ngủ tầng trên cần ngồi dậy được trên nệm mà đầu không chạm trần, cộng thêm khoảng dư để không cảm thấy bị ép. Cách tính đơn giản: lấy chiều cao trần, trừ chiều cao mặt nệm tầng trên (thân giường cộng độ dày nệm), phần còn lại phải lớn hơn chiều cao ngồi của con cộng một khoảng thoải mái. Với trần khoảng 2,7–3 m, phần lớn giường tầng phổ thông đều ổn; trần thấp, trần có dầm, gác lửng thì phải đo kỹ.
Quạt trần là điều kiện loại trừ: không đặt giường tầng dưới quạt trần hoặc trong vòng quay của cánh quạt, vì trẻ ngồi dậy hay đứng trên tầng trên có thể chạm cánh quạt. Nếu phòng đã có quạt trần ở giữa, hoặc kê giường ở một góc xa hẳn, hoặc thay quạt trần bằng quạt treo tường. Đèn chùm, đèn thả cũng vậy.
Tiếp theo là điều hoà và cửa sổ. Khí nóng bốc lên nên tầng trên thường nóng hơn tầng dưới vài độ khi không có điều hoà, và ngược lại lạnh buốt nếu dàn lạnh thổi thẳng vào. Không kê tầng trên ngay dưới hoặc đối diện gần dàn lạnh. Không kê tầng trên sát cửa sổ mở được mà không có song chắn; trẻ có thể trèo từ giường sang bậu cửa.
Các kiểu giường tầng và khi nào hợp
Giường tầng không chỉ có một kiểu hai giường chồng thẳng. Chọn kiểu theo diện tích phòng, tuổi hai con và kế hoạch sau vài năm.
| Kiểu | Mô tả | Hợp khi | Cần cân nhắc |
|---|---|---|---|
| Tầng thẳng | Hai giường cùng cỡ chồng thẳng | Phòng nhỏ, hai con gần tuổi | Tầng dưới tối, thấp; tầng trên nóng |
| Tầng dưới rộng hơn | Tầng dưới giường 1,2–1,4 m, tầng trên giường đơn | Một con nhỏ ngủ dưới cùng bố mẹ hoặc người lớn | Khung nặng, chiếm thêm chiều ngang |
| Tầng lệch (chữ L) | Tầng trên vuông góc, phía dưới trống làm bàn, tủ | Phòng vuông, cần thêm góc học | Chiếm nhiều sàn hơn tầng thẳng |
| Tách đôi được | Tháo thành hai giường đơn khi cần | Dự tính tách phòng sau vài năm | Kiểm chốt nối chắc, không lỏng |
| Giường gác (loft) | Chỉ có tầng trên, dưới là bàn học hoặc tủ | Một con, phòng rất nhỏ | Như tầng trên, phải đủ tuổi |
| Giường kéo (trundle) | Giường phụ thấp kéo ra từ gầm giường chính | Con còn nhỏ, chưa ngủ tầng trên được | Cần lối trống trước giường khi kéo ra |
Với hai con còn nhỏ, giường kéo thường là bước đệm an toàn hơn giường tầng: cả hai chỗ ngủ đều thấp, ban ngày gọn. Khi con lớn đủ tuổi, mới chuyển sang giường tầng hoặc tách giường.
Kết cấu và lan can: những điểm phải tự tay kiểm
Lan can tầng trên kín các phía. Tầng trên cần lan can ở cả hai cạnh dài, kể cả cạnh sát tường, vì trẻ có thể lọt xuống khe giữa giường và tường. Chỉ chừa khoảng hở ở chỗ lên xuống. Các tiêu chuẩn an toàn giường tầng ở châu Âu và Mỹ đều yêu cầu lan can nhô cao hơn mặt nệm một khoảng đủ để trẻ không lăn qua khi ngủ.
Độ dày nệm theo đúng hướng dẫn. Lan can chỉ có tác dụng khi nệm không quá dày. Mua nệm dày hơn mức nhà sản xuất cho phép là tự hạ chiều cao lan can. Đây là lỗi rất hay gặp khi bố mẹ muốn con nằm êm hơn.
Khe hở không vừa đầu trẻ. Khe giữa các thanh lan can, giữa lan can và khung, giữa thanh thang phải đủ nhỏ để đầu trẻ không lọt qua, hoặc đủ lớn để không mắc kẹt cổ; tiêu chuẩn quốc tế quy định cụ thể các khoảng này. Khi mua, hỏi sản phẩm tuân theo tiêu chuẩn an toàn nào và tự kiểm bằng mắt các khe ở đầu giường, cuối giường.
Mối ghép và giát giường. Bulông, vít phải siết chặt, có nắp che đầu nhọn. Giát tầng trên phải có thanh đỡ chắc, không đặt nệm lên tấm ván mỏng không được đỡ giữa. Rung lắc mạnh khi lay khung là dấu hiệu phải siết lại hoặc bắt thêm giằng tường.
Giường tự đóng cần người biết tính tải. Giường tầng đóng theo kích thước rất phổ biến, nhưng thợ cần biết tải trọng động khi trẻ trèo, nhảy, và các yêu cầu lan can, khe hở. Đưa cho thợ các yêu cầu này bằng văn bản và kiểm khi nghiệm thu.
Thang hay bậc cầu thang: lên xuống ban đêm cho an toàn
Thang đứng thẳng tiết kiệm chỗ nhất nhưng khó leo nhất, nhất là khi trẻ ngái ngủ đi xuống giữa đêm. Thang xiên dễ leo hơn, bậc rộng hơn, chiếm thêm một chút sàn. Bậc cầu thang dạng hộp, mỗi bậc là một ngăn kéo hoặc hộc đựng đồ, là lựa chọn an toàn nhất và thêm chỗ chứa, đổi lại chiếm thêm diện tích và giá cao hơn.
Dù chọn loại nào, cần có chỗ bám tay ở trên cùng để trẻ đứng dậy từ nệm sang thang không phải buông tay. Bậc thang nên có bề mặt không trơn, không sơn bóng loáng. Thang phải được cố định chắc vào khung, không phải loại móc lỏng có thể trượt ra khi bước lệch.
Ban đêm, đèn đêm thấp chiếu vào chân thang giúp trẻ thấy bậc đầu tiên mà không cần bật đèn lớn đánh thức người dưới. Không để đồ chơi, dép, cặp sách ở chân thang. Với trẻ hay dậy đêm đi vệ sinh, cân nhắc cho con đó ngủ tầng dưới, kể cả khi con lớn hơn.
Vị trí thang cũng ảnh hưởng tới lối đi trong phòng. Thang đặt ở đầu giường thì chiếm ít chỗ ngang nhưng phải chừa khoảng trống trước thang để đứng; thang đặt giữa cạnh dài thì tầng dưới khó ra vào hơn. Bậc cầu thang dạng hộp nên đặt ở phía có lối đi rộng nhất, và kiểm xem cửa phòng, cửa tủ áo mở ra có va vào thang không. Đứng ở cửa phòng nhìn vào, đường từ cửa tới chân thang nên thẳng và trống, để ban đêm không phải vòng qua đồ đạc.
Kê giường tầng trong phòng: tường, ánh sáng và không khí
Vị trí tốt nhất thường là sát một bức tường dài không có cửa sổ, đầu giường hoặc cạnh dài áp tường, xa quạt trần, xa dàn lạnh. Nếu phải kê dọc cửa sổ, cửa sổ đó phải có song chắn hoặc khoá hạn chế độ mở, và rèm không có dây treo lủng lẳng gần tầng trên. Không kê sát ổ điện mà tầng trên với tay cắm được thiết bị.
Mỗi tầng cần một đèn đọc riêng, nhỏ, gắn chắc vào khung hoặc tường, dây điện đi gọn trong ống, không có dây thừa lủng lẳng. Tầng dưới hay bị tối vì tầng trên che; đèn gắn dưới đáy tầng trên giải quyết việc đó. Tránh loại đèn dùng bóng nóng đặt sát nệm, chăn.
Với điều hoà, hướng gió nên quét lên trần hoặc dọc tường đối diện, không thổi thẳng vào tầng trên. Nếu phòng không có điều hoà, quạt treo tường đặt quay về phía tầng trên sẽ bù phần nóng hơn ở trên cao. Đặt một nhiệt kế nhỏ ở mỗi tầng vài hôm đầu để biết chênh lệch thật trong phòng nhà mình.
Cho mỗi con một góc riêng trong phòng chung
Hai con chung một giường tầng nghĩa là chung gần như mọi thứ. Vài chi tiết nhỏ giúp mỗi đứa có cảm giác chỗ của mình: một rèm vải kéo được ở mỗi tầng, một kệ nhỏ hoặc túi treo bên cạnh để để sách, đèn, bình nước, một ngăn tủ áo có màu hoặc nhãn hình riêng. Để con tự chọn màu chăn, gối của tầng mình là cách rẻ mà con rất thích.
Chuyện ai ngủ tầng trên thường gây tranh cãi. Ngoài điều kiện tuổi và an toàn, có thể thoả thuận đổi tầng theo định kỳ nếu cả hai đều đủ điều kiện. Không dùng việc được ngủ tầng trên làm phần thưởng hay hình phạt; đó là quyết định an toàn của bố mẹ.
Chỗ để đồ cá nhân cũng nên chia rõ. Tầng dưới có thể dùng phần đầu giường làm kệ, còn tầng trên với tay không tới tủ thì cần một kệ treo nhỏ gắn vào khung, đủ cho sách, kính, bình nước. Bàn học, nếu hai con dùng chung một bàn dài, chia hai nửa có ngăn kéo riêng; nếu kê hai bàn nhỏ thì để mỗi bàn một phía phòng, mỗi con quay lưng vào nhau khi học sẽ ít làm phiền nhau hơn ngồi đối diện.
Khi các con lớn lên, nhất là bước vào tuổi dậy thì hoặc khác giới, nhu cầu riêng tư tăng rõ. Giường tầng tách đôi được giúp chuyển sang hai phòng hoặc hai góc riêng dễ dàng hơn. Đây là lý do đáng cân nhắc khi chọn mua, dù giá cao hơn loại liền khối.
Quy tắc dùng hằng ngày và kiểm định kỳ
Phần lớn tai nạn với giường tầng đến từ cách dùng chứ không phải lỗi sản phẩm. Thống nhất với các con vài quy tắc rõ ràng ngay từ ngày đầu:
- Không nhảy, không đùa nghịch trên tầng trên; không đứng trên lan can.
- Lên xuống chỉ bằng thang, không trèo qua lan can hay đu từ tầng trên xuống.
- Không buộc dây, khăn, thắt lưng, dây nhảy vào lan can hay thang: nguy cơ thắt cổ là có thật.
- Mỗi lần chỉ một người trên tầng trên, trừ khi nhà sản xuất cho phép tải trọng lớn hơn.
- Không để đồ cứng, đồ sắc ở tầng trên; đồ chơi chỉ để ở dưới.
- Bố mẹ kiểm mối ghép, bulông, thang mỗi vài tháng; siết lại khi thấy rung lắc.
- Khi chuyển nhà, lắp lại đúng hướng dẫn, đủ chi tiết; đừng bỏ bớt thanh giằng hay lan can cho gọn.
Nếu có trẻ nhỏ hơn trong nhà, như em bé đang tập đi, cần tính tới cả việc em trèo lên thang khi không có người lớn. Thang tháo được hoặc chắn tạm chân thang vào ban ngày là cách nhiều nhà vẫn dùng.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ mấy tuổi thì được ngủ tầng trên giường tầng?
Khuyến cáo phổ biến của các cơ quan an toàn sản phẩm là không cho trẻ dưới sáu tuổi ngủ tầng trên. Ngoài tuổi, cần xét thêm thói quen của con: hay mộng du, hay dậy đêm, hay lăn nhiều khi ngủ thì nên ngủ tầng dưới dù đủ tuổi.
Giường tầng sắt hay giường tầng gỗ tốt hơn?
Mỗi loại có điểm mạnh riêng. Giường sắt nhẹ, rẻ, dễ tháo nhưng hay kêu cót két khi lỏng ốc và cạnh có thể sắc nếu gia công kém. Giường gỗ đặc chắc, ít rung, nặng và đắt hơn. Quan trọng hơn chất liệu là lan can, khe hở, mối ghép và sự tuân thủ tiêu chuẩn an toàn.
Người lớn có ngủ được giường tầng không?
Được nếu giường được thiết kế cho tải trọng người lớn và kích thước đủ dài, thường dùng cho nhà khách hay phòng nhân viên. Giường tầng trẻ em thường có tải trọng tầng trên thấp; người lớn nằm lên có thể vượt quá giới hạn. Đọc tải trọng ghi trong hướng dẫn trước khi dùng.
Có nên dùng nệm lò xo cho tầng trên?
Có thể, miễn độ dày không vượt mức nhà sản xuất cho phép để lan can vẫn đủ cao. Nệm lò xo nặng hơn, khó thay ga ở tầng trên. Nhiều nhà chọn nệm foam hoặc nệm bông ép mỏng vừa phải cho tầng trên vì nhẹ và dễ thay ga.
Thay ga giường tầng trên thế nào cho đỡ vất vả?
Chọn ga bọc chun vừa khít nệm, đứng trên thang ở góc đầu giường để luồn một góc trước rồi vòng dần. Giường có cạnh mở một phần hoặc thang bậc hộp giúp với tới dễ hơn. Không đứng lên lan can khi thay ga; dùng ghế bậc vững nếu cần.
Phòng ngủ 10 m² kê giường tầng có chật không?
Giường tầng thẳng cỡ đơn chỉ chiếm khoảng diện tích của một giường đơn, nên phòng 10 m² vẫn còn chỗ cho tủ áo và bàn học nhỏ. Vấn đề thường là chiều cao trần và vị trí cửa sổ, quạt trần hơn là diện tích sàn; đo các yếu tố đó trước.