Với phòng ngủ méo, có dầm thấp, cột lồi hay nhiều cửa, nguyên tắc chung là: đặt giường vào phần chữ nhật lớn nhất và yên tĩnh nhất của phòng, rồi biến phần còn lại (góc xiên, hốc cạnh cột, khoảng dưới dầm) thành chỗ chứa đồ đóng theo kích thước. Đồ rời hình chữ nhật đặt vào góc xiên luôn để lại khe chết; đồ đóng sẵn lấp được khe đó và làm phòng trông vuông vắn trở lại.
Những phòng như vậy rất hay gặp: căn hộ ở góc toà nhà có tường xiên, nhà phố trên đất méo, phòng có dầm đỡ sàn trên chạy ngang, phòng bị cột kết cấu lồi vào, phòng master có cửa đi, cửa ban công, cửa nhà vệ sinh và cửa sổ trên cả bốn tường. Bài này đi từ cách đo vẽ, tới từng loại vướng víu và cách xử lý. Mọi việc đụng tới dầm, cột, tường chịu lực chỉ được làm ở lớp bề mặt; muốn đục, cắt, dời thì phải hỏi kỹ sư kết cấu.
Đo và vẽ mặt bằng trước khi mua bất cứ thứ gì
Phòng vuông có thể kê thử bằng cảm giác; phòng méo thì không. Một bản vẽ tay đúng tỷ lệ trên giấy kẻ ô tiết kiệm được rất nhiều lần khiêng đồ và đổi trả. Làm theo thứ tự:
- Đo chiều dài từng bức tường theo sát chân tường, ghi lên một bản phác.
- Đo hai đường chéo của phòng. Nếu hai đường chéo bằng nhau, phòng gần vuông góc; nếu chênh lệch, phòng bị lệch và bạn biết lệch về phía nào.
- Đánh dấu mọi cửa: bề rộng, chiều mở cánh, vùng quét của cánh cửa. Cửa sổ ghi thêm độ cao bậu.
- Đánh dấu dầm: vị trí, bề rộng, khoảng cách từ đáy dầm tới sàn. Đánh dấu cột: kích thước phần lồi ra.
- Đánh dấu ổ điện, công tắc, dàn lạnh điều hoà, ống thoát nước ngưng, chỗ đặt cục nóng ngoài ban công.
- Vẽ lại tất cả lên giấy kẻ ô với tỷ lệ cố định, ví dụ một ô bằng 10 cm.
- Cắt giấy theo kích thước giường, tủ, tab đầu giường cùng tỷ lệ, xếp thử nhiều phương án trên bản vẽ.
Ngoài giấy, có thể dán băng dính giấy lên sàn theo đúng kích thước giường và tủ dự kiến, rồi đi lại thử trong phòng. Cách này cho cảm giác thật về lối đi mà bản vẽ không có, nhất là ở những chỗ tường xiên làm lối đi hẹp dần.
Phòng hình thang, có tường xiên: giường vuông, góc xiên làm tủ
Tìm trong phòng khối chữ nhật lớn nhất có thể vẽ được, thường tựa vào bức tường thẳng dài nhất. Giường đặt trong khối đó, đầu giường tựa vào tường thẳng, các cạnh giường song song với các tường thẳng. Đặt giường song song với tường xiên trông thì có vẻ "theo phòng", nhưng làm mọi thứ còn lại lệch theo và lối đi hai bên giường không đều.
Phần tam giác hoặc hình thang còn lại cạnh tường xiên là chỗ tốt cho tủ đóng theo kích thước. Tủ áo có thể có mặt trước thẳng, song song với giường, còn mặt sau ôm theo tường xiên; khoang sâu phía sau dùng cất vali, chăn đông. Phía khoang nông làm kệ sách, kệ giày, ngăn kéo. Từ bên ngoài nhìn vào, phòng trở thành hình chữ nhật, tường xiên biến mất sau cánh tủ.
Nếu không đóng tủ, góc xiên vẫn dùng được cho một bàn làm việc nhỏ đặt chéo, một ghế đọc sách với đèn cây, hoặc kệ góc nhiều tầng. Điều cần tránh là đặt đồ rời hình chữ nhật chéo giữa phòng; nó tạo hai khe tam giác hai bên không dùng được và rất khó lau dọn. Tủ áo rời buộc phải đặt sát tường xiên thì kê sát một đầu, đầu kia có khe hình nêm, lấp bằng kệ nông hoặc tấm ốp đóng theo kích thước.
Khi tường xiên có cửa sổ hoặc cửa ban công, đừng che kín nó bằng tủ. Phần trước cửa có thể làm bệ ngồi thấp đóng liền với tủ hai bên, mặt bệ là nắp hộc chứa đồ, thành một góc đọc sách nhìn ra ngoài. Bệ ngồi giữ được ánh sáng và gió cho phòng, lại vẫn "vuông hoá" được góc xiên. Nếu cửa sổ thấp, bệ ngồi cạnh cửa trong phòng trẻ em cần song chắn hoặc khoá hạn chế độ mở, vì trẻ sẽ trèo lên bệ để nhìn ra.
Dầm thấp chạy ngang trần: che, tận dụng hay để lộ
Dầm chạy ngang phòng ngủ gây khó chịu chủ yếu vì cảm giác thị giác: khi nằm, một khối nặng nằm ngang ngay phía trên làm nhiều người thấy bị đè, khó thư giãn. Dầm thấp còn có thể làm cụng đầu nếu nằm trên lối đi, và làm đèn trần đặt lệch, bóng đổ không đều. Đây là chuyện cảm nhận và công năng, giải quyết bằng bố trí và vật liệu.
Cách đầu tiên là không đặt giường ngay dưới dầm thấp nếu phòng còn chỗ khác. Nếu dầm nằm đúng nơi duy nhất kê được giường, có thể kê sao cho dầm nằm phía trên đầu giường sát tường thay vì cắt ngang giữa giường; khi đó dầm trở thành khung cho một tủ đầu giường âm hoặc một hốc đèn hắt. Phía dưới dầm làm tủ treo nông chạy dọc đầu giường, mặt tủ bằng với mặt dầm, nhìn liền thành một khối có chủ ý.
Cách thứ hai là làm trần thạch cao phẳng che dầm. Phòng trông phẳng phiu, đi dây đèn dễ, nhưng mất chiều cao cả phòng xuống bằng đáy dầm. Với trần vốn đã thấp, trần giật cấp chỉ che phần quanh dầm, giữ phần còn lại cao hơn, là phương án dung hoà. Cách thứ ba, rẻ nhất, là sơn dầm cùng màu trần để nó bớt nổi; tránh sơn dầm màu tương phản mạnh trong phòng ngủ vì càng làm khối dầm thêm nặng. Tuyệt đối không cắt, đục, khoan sâu vào dầm để đi ống hay giảm chiều cao.
Cột lồi vào phòng: từ chướng ngại thành chỗ chứa
Đóng tủ hai bên cột. Cột lồi ở giữa một bức tường tạo hai hốc hai bên. Đóng tủ áo hoặc kệ bằng chiều sâu phần cột lồi, mặt tủ ngang mặt cột, là cột biến mất. Đây là cách phổ biến và hiệu quả nhất với cột ở tường dài.
Dùng cột làm đầu giường. Cột lồi ở giữa bức tường đầu giường có thể ốp thành một mảng đầu giường to bản, hai bên cột là hai hốc làm tab treo tường hoặc kệ đèn. Giường đặt chính giữa cột, phòng trông đối xứng có chủ đích.
Cột ở góc phòng. Cột lồi ở góc thường tạo một hốc vuông nhỏ. Hốc đó hợp với kệ góc, chỗ đặt cây, máy lọc không khí, hoặc làm hộp kỹ thuật giấu dây, ống nước ngưng điều hoà.
Cột đứng giữa phòng. Hiếm hơn nhưng có ở nhà cải tạo. Có thể ốp cột thành kệ bốn mặt, dùng làm mốc chia vùng ngủ với vùng làm việc. Không treo đồ nặng bằng cách khoan sâu vào cột khi chưa biết bên trong có cốt thép, ống, dây.
Ốp bề mặt, không đục. Mọi xử lý với cột chỉ là ốp và đóng đồ bám bề mặt. Bắt vít nông để giữ khung ốp thì được, nhưng đục để làm cột nhỏ lại là việc chỉ kỹ sư kết cấu mới được quyết.
Phòng nhiều cửa: tường nào kê giường
Phòng master thường có cửa đi, cửa nhà vệ sinh, cửa ban công và cửa sổ. Mỗi cửa lấy đi một đoạn tường và tạo một lối đi bắt buộc. Bảng dưới gom các cấu hình hay gặp:
| Cấu hình | Bức tường kê giường thường hợp | Cách gỡ thêm |
|---|---|---|
| Cửa đi và cửa ban công đối diện nhau | Một trong hai tường còn lại, giường không chắn đường từ cửa đi tới ban công | Giữ lối thẳng giữa hai cửa; tủ áo đặt cạnh cửa đi |
| Cửa đi, cửa nhà vệ sinh cạnh nhau trên một tường | Tường đối diện hoặc tường vuông góc xa cửa nhà vệ sinh | Cửa nhà vệ sinh đổi sang cửa lùa nếu vướng |
| Cửa sổ chiếm tường dài nhất | Tường ngắn còn lại, hoặc dưới cửa sổ nếu bậu cao và chống nắng tốt | Rèm cản sáng hai lớp, đầu giường bọc nệm cao hơn bậu |
| Mỗi tường đều có một cửa | Tường có cửa lệch hẳn về một đầu, còn đoạn liền đủ cho đầu giường | Đổi chiều mở cửa, cánh mở ra ngoài nếu hành lang cho phép |
| Không tường nào đủ đầu giường | Đặt giường quay ra giữa phòng với vách đầu giường lửng độc lập | Vách lửng làm kệ phía sau, tạo lối đi vòng |
Cánh cửa mở là thứ ăn diện tích nhiều nhất trong phòng nhiều cửa. Đổi một hai cánh cửa mở quay sang cửa lùa, hoặc đổi chiều mở cánh cho áp sát tường thay vì mở vào lối đi, có khi giải phóng đủ chỗ cho cả một tủ áo. Việc đổi cửa nhà vệ sinh liên quan tới ngưỡng chống nước, cần thợ làm cẩn thận.
Phòng dài hẹp và những đồ nên chọn cho phòng khó
Phòng dài hẹp, chiều dài gấp đôi chiều rộng, là dạng phòng méo nhẹ thường gặp ở nhà ống. Cách xử lý hiệu quả là chia hai vùng: vùng ngủ ở nửa trong yên tĩnh, vùng tủ áo, bàn làm việc ở nửa gần cửa. Giường đặt ngang, đầu giường tựa tường dài, thường để lại lối đi hẹp ở cuối giường; giường đặt dọc, đầu tựa tường ngắn cuối phòng, lối đi chạy dọc một bên, dễ đi hơn nếu phòng đủ rộng cho giường cộng một lối khoảng 60–70 cm.
Với phòng khó nói chung, đồ đóng theo kích thước thường đáng tiền hơn đồ rời vì nó lấp được góc lẻ. Đồ rời nên chọn kích thước gọn, chân cao để thấy sàn, cạnh vuông để áp sát tường. Giường không đầu giường to bản, hoặc đầu giường gắn tường, giúp tiết kiệm vài chục centimet ở phòng hẹp. Tab đầu giường treo tường giải phóng sàn ở chỗ tường xiên làm lối đi hẹp dần.
Màu và ánh sáng cũng giúp phòng méo dễ chịu hơn. Sơn tường xiên cùng màu các tường khác, tránh nhấn mạnh nó bằng màu đậm. Đèn chung dùng đèn hắt hoặc đèn âm trần bố trí theo hình chữ nhật của khối giường, không theo hình méo của phòng, giúp mắt đọc được một không gian vuông vắn bên trong.
Cuối cùng, hãy chấp nhận rằng phòng khó luôn có một chỗ không đẹp. Thay vì cố giấu mọi góc lẻ, chọn một chỗ để dồn sự lộn xộn vào, ví dụ khoang sâu sau tủ hay hốc cạnh cột có cửa đóng, và giữ phần còn lại của phòng thật gọn. Một phòng méo có giường đặt đúng, lối đi thông và một khối tủ đóng khéo thường dễ ở hơn nhiều so với một phòng vuông nhưng đầy đồ rời không ăn nhập.
Câu hỏi thường gặp
Có nên đặt giường chéo góc trong phòng méo không?
Giường đặt chéo góc tạo hai khe tam giác hai bên khó dùng và khó lau, lại chiếm nhiều diện tích hơn. Chỉ nên đặt chéo khi phòng rất rộng và đó là lựa chọn thẩm mỹ có chủ ý. Phần lớn phòng méo kê giường vuông theo bức tường thẳng dài nhất sẽ gọn hơn.
Dầm phòng ngủ thấp bao nhiêu thì nên che?
Không có con số cố định. Nếu đáy dầm thấp tới mức người cao trong nhà phải cúi khi đi qua, hoặc khi nằm thấy dầm ngay phía trên mặt, thì nên xử lý bằng bố trí hoặc trần. Dầm cao, nằm sát tường, sơn cùng màu trần thì thường để lộ cũng không vướng.
Đóng tủ áo theo góc xiên có đắt hơn tủ thường không?
Thường đắt hơn một chút vì thợ phải đo, cắt theo góc và làm khoang không vuông. Bù lại, tủ lấp được khoảng mà đồ rời bỏ phí, nên chi phí trên mỗi phần thể tích dùng được có khi tương đương. Yêu cầu báo giá theo hạng mục và có bản vẽ góc rõ.
Phòng có quá nhiều cửa có nên bịt bớt một cửa?
Có thể, nếu cửa đó không phải lối thoát nạn hay lối thông gió duy nhất và tường đó không phải tường chịu lực cần giữ nguyên ô cửa. Bịt cửa cần thợ xây, chống nứt mép tiếp giáp và kiểm quy định của toà nhà. Trước khi bịt, thử đổi chiều mở hoặc dùng cửa lùa.
Cột trong phòng ngủ có khoan treo tivi được không?
Cột bê tông chịu được tải treo nếu khoan đúng cách, nhưng có nguy cơ trúng cốt thép hoặc ống, dây âm. Dùng máy dò trước khi khoan, khoan nông vừa đủ chiều dài nở, và với cột kết cấu quan trọng nên hỏi người có chuyên môn. Không khoan nhiều lỗ sát nhau.
Phòng méo có nên dùng thảm để làm phòng trông vuông hơn không?
Một tấm thảm chữ nhật đặt dưới giường, song song với giường, giúp mắt nhận ra khối vuông chính của phòng và làm phần xiên bớt nổi. Thảm nên đủ lớn để thò ra hai bên giường. Thảm thuộc phần đồ rời; chọn loại giặt được và chống trượt.