Chia khô ướt là tách vùng tắm có nước bắn trực tiếp ra khỏi phần còn lại của phòng (bồn cầu, lavabo, lối đi), để sau mỗi lần tắm chỉ một góc nhỏ ướt, còn sàn chỗ khác khô. Cách làm phổ biến là vách kính, rèm tắm, hoặc gờ chặn nước kèm hạ cốt sàn vùng tắm; nhiều nhà dùng kết hợp hai cách. Phòng tắm chia khô ướt ít trơn trượt hơn, ít mốc ron hơn, và giấy vệ sinh, thảm, quần áo không bị ướt theo.
Phần dưới so các phương án theo diện tích phòng, kích thước tối thiểu của vùng tắm, chọn kính và phụ kiện, cách xử lý nước dưới sàn (phần quyết định chia khô ướt có thật sự khô hay không), và những lỗi thi công hay gặp. Kích thước nêu ra là mức thường gặp; thi công chống thấm và đường thoát nước do thợ có nghề thực hiện.
Vì sao nên chia khô ướt, kể cả phòng tắm rất nhỏ
Ở phòng tắm không chia, nước từ vòi sen bắn ra khắp sàn, chảy qua chân bồn cầu, đọng quanh chân tủ lavabo. Người vào sau phải giẫm sàn ướt, dễ trượt, nhất là người lớn tuổi và trẻ nhỏ. Sàn ướt cả ngày cũng là điều kiện để ron gạch đen, chân tường mốc và đồ gỗ phồng. Giấy vệ sinh, máy sấy tóc, thảm chân đều phải cất cao hoặc chịu ướt.
Nhiều người nghĩ phòng tắm 2,5–3 m² quá nhỏ để chia, nhưng thực tế phòng càng nhỏ càng cần chia, vì không có chỗ nào đủ xa vùng sen để nước không tới. Ngay cả khi không đủ chỗ cho vách kính, một thanh rèm và một gờ thấp đã cải thiện rõ rệt. Phòng tắm nhỏ chia khô ướt thường trông gọn hơn, không chật hơn, nếu dùng kính trong.
Lợi ích ít người tính là thời gian lau dọn. Với vùng tắm đã khoanh lại, sau mỗi lần tắm chỉ cần gạt kính và gạt nước trong khoảng một mét vuông về ga thoát; phần sàn còn lại chỉ lau theo lịch như phòng bình thường. Với gia đình đông người tắm liên tục buổi tối, khác biệt này rất rõ.
So các phương án chia khô ướt
Mỗi phương án có chỗ hợp riêng. Bảng dưới tóm tắt theo những tiêu chí gia chủ thường cân nhắc nhất:
| Phương án | Hợp với | Điểm được | Điểm phải chịu |
|---|---|---|---|
| Vách kính cố định một tấm (không cửa) | Phòng dài, vùng tắm ở cuối phòng | Rẻ và đơn giản nhất trong các loại kính, dễ lau, không có phụ kiện chuyển động | Nước có thể bắn qua chỗ hở nếu tấm quá ngắn |
| Vách kính có cửa mở quay | Phòng có chỗ cho cánh cửa mở ra | Kín nước tốt, ra vào thoải mái | Cần khoảng trống trước cửa, bản lề chịu tải lớn |
| Vách kính cửa lùa | Phòng hẹp, không có chỗ mở cánh | Không tốn chỗ mở cửa | Ray và bánh xe cần vệ sinh, có thể kẹt cặn |
| Vách góc vuông hoặc góc cong | Vùng tắm đặt ở góc phòng | Gọn, khoanh trọn vùng tắm | Nhiều mối nối hơn, góc gioăng dễ bám cặn |
| Rèm tắm | Nhà thuê, phòng rất nhỏ, ngân sách hạn chế | Rẻ, thay giặt được, không cần khoan nhiều | Rèm dính người khi tắm, dễ mốc chân rèm nếu không phơi |
| Gờ chặn nước và hạ cốt sàn | Mọi phòng, nên đi kèm vách hoặc rèm | Giữ nước trong vùng tắm ngay cả khi tràn | Phải làm từ lúc thi công sàn; gờ cao gây vấp |
Trong thực tế, phương án được dùng nhiều nhất ở nhà phố và căn hộ là vách kính cố định một tấm hoặc vách có cửa, kết hợp sàn vùng tắm thấp hơn sàn ngoài một chút và một thanh thoát nước dài. Rèm là phương án tạm tốt cho nhà thuê, dễ gỡ khi trả nhà.
Kích thước vùng tắm: bao nhiêu thì tắm không vướng
Vùng tắm đứng quá hẹp là lỗi khó sửa nhất, vì vách kính đã lắp thì dời đi rất tốn. Kích thước lòng vùng tắm khoảng 80 × 80 cm là mức tối thiểu thường gặp; ở mức này người tắm vẫn quay được nhưng khuỷu tay dễ chạm kính khi gội đầu. Khoảng 90 × 90 cm hoặc 90 × 120 cm thoải mái hơn hẳn, đủ cho người lớn gội đầu và cúi rửa chân. Với phòng dài và hẹp, vùng tắm chạy hết chiều ngang phòng sâu khoảng 90 đến 100 cm thường là lựa chọn hợp lý.
Cửa vào vùng tắm nên rộng khoảng 60 cm trở lên; nhà có người lớn tuổi hoặc cần người hỗ trợ khi tắm thì rộng hơn và không nên có gờ cao. Vị trí vòi sen nên ở vách xa cửa hoặc vách bên, sao cho khi mở nước người tắm có thể đứng ngoài tia nước chờ nước ấm. Tay sen di động có thanh trượt đặt ở vách mà người tắm có thể với tới khi chưa bước vào.
Một chi tiết quan trọng là chiều cao vách. Vách kính thường cao khoảng 1,9 đến 2,0 m, chừa khoảng trống phía trên để hơi nước thoát ra và quạt hút làm việc. Vách kín đến trần biến vùng tắm thành phòng xông hơi, kính mờ hơi nước lâu và trần trong vùng tắm dễ mốc.
Kính, phụ kiện và gioăng: những thứ quyết định độ bền
Kính cường lực là bắt buộc, độ dày theo khổ tấm. Vách tắm dùng kính cường lực (kính được nung nóng rồi làm nguội nhanh để tăng độ bền); khi vỡ, nó vỡ thành hạt nhỏ thay vì mảnh sắc. Độ dày thường gặp cho vách tắm là 8 đến 10 mm, tấm càng lớn và cửa càng nặng thì càng cần dày. Hỏi rõ độ dày và yêu cầu kính có dấu nhận biết kính cường lực ở góc.
Kính cường lực có thể tự vỡ, dù hiếm. Một nguyên nhân được biết đến là tạp chất niken sunfua trong kính giãn nở theo thời gian. Quy trình ngâm nhiệt (heat soak) ở nhà máy giúp loại bớt tấm có nguy cơ. Dán phim an toàn lên kính giúp mảnh vỡ dính lại, đáng cân nhắc khi nhà có trẻ nhỏ. Va đập vào cạnh kính khi vận chuyển, lắp đặt cũng là nguyên nhân làm kính vỡ sau này, nên kiểm cạnh kính trước khi lắp.
Phụ kiện inox chịu ẩm, bản lề đúng tải. Bản lề, kẹp kính, tay nắm nên là inox chất lượng tốt (thường là loại 304) hoặc đồng mạ; phụ kiện kém sẽ gỉ chân vít, xệ cánh sau một thời gian. Bản lề phải chịu đúng trọng lượng cánh; cánh quá rộng trên bản lề nhỏ là nguyên nhân phổ biến của cửa xệ, chạm sàn.
Gioăng và nẹp chặn nước. Khe giữa kính với tường, giữa cánh cửa với tấm cố định cần gioăng chặn nước; chân cánh cửa cần nẹp gạt nước. Gioăng nhựa sẽ ố và cứng dần, nên chọn loại thay được và giữ một bộ dự phòng. Đường keo silicone chân vách nên là loại chống nấm, đi liền và chỉ chạy phía ngoài vùng tắm để nước bên trong vẫn thoát được về ga.
Nước dưới sàn: phần quyết định có thật sự khô hay không
Vách kính chỉ chặn nước bắn ngang. Nước chảy trên sàn mới là thứ làm phía ngoài vẫn ướt nếu sàn xử lý sai. Những điểm cần chốt với thợ từ khi làm sàn:
- Sàn vùng tắm thấp hơn sàn ngoài. Thường thấp hơn khoảng 2–5 cm, hoặc có gờ thấp ở ranh giới; nước không thể tự chảy ngược ra ngoài.
- Độ dốc về ga thoát. Sàn vùng tắm dốc nhẹ về ga, mức thường gặp khoảng 1–2%; dốc quá thì đứng không vững, dốc ít thì nước đọng.
- Thoát sàn dài (thoát dạng thanh). Đặt dọc vách hoặc dọc tường cuối, cho phép sàn dốc một hướng, dùng được gạch khổ lớn và thoát nhanh hơn ga tròn nhỏ.
- Ga thoát nằm trong vùng tắm, không nằm ngay dưới chân vách. Ga đặt sai chỗ khiến nước phải chảy qua đường keo chân vách mới tới ga.
- Ga thoát phía ngoài vùng tắm. Phần sàn khô vẫn nên có một ga nhỏ để lau sàn và phòng khi tràn.
- Chống thấm chạy liên tục lên chân tường vùng tắm. Lớp chống thấm không chỉ ở sàn mà kéo lên tường vùng tắm một khoảng theo chỉ định của thợ, thường cao hơn ở tường có vòi sen.
- Thử nước trước khi lát gạch. Ngâm nước sàn sau khi chống thấm theo thời gian thợ khuyến nghị, kiểm tầng dưới hoặc mặt sau tường có thấm không.
Nếu đang ở nhà có sẵn mà sàn vùng tắm không thấp hơn, vẫn có thể cải thiện bằng gờ chặn nước dán hoặc thanh chặn nước mềm đặt ở chân vách, kết hợp gạt nước sau khi tắm. Còn đổi độ dốc sàn, đổi vị trí ga là việc phải đục sàn và làm lại chống thấm, cần thợ chuyên môn.
Lỗi hay gặp khi chia khô ướt
Những lỗi dưới đây xuất hiện rất thường xuyên ở phòng tắm nhà phố và căn hộ, phần lớn do chốt thiết kế muộn:
- Vùng tắm quá hẹp vì cố nhét bồn cầu và lavabo đúng kích thước sẵn có; người tắm chạm kính liên tục.
- Cửa kính mở vào phía trong vùng tắm, người tắm phải đứng sát vòi sen mới đóng được cửa.
- Cửa kính mở ra quẹt vào bồn cầu hoặc tủ lavabo, không mở hết được.
- Vòi sen đặt ngay vách đối diện cửa, mở nước là nước bắn thẳng ra khe cửa.
- Vách kính cao kín tới trần, không có quạt hút, vùng tắm thành buồng hơi.
- Gờ chặn nước cao, thành bậc vấp chân, nhất là ban đêm.
- Rèm tắm ngắn hơn mép sàn, nước chảy dưới chân rèm ra ngoài.
Cách phòng phần lớn lỗi trên là vẽ mặt bằng phòng tắm theo tỉ lệ, đánh dấu chiều mở cửa kính, vị trí vòi sen, ga thoát, và đứng thử bằng băng dính dán trên sàn trước khi thi công. Năm phút đứng thử thường tránh được một tấm kính đặt lại.
Câu hỏi thường gặp
Phòng tắm 3 m² có nên làm vách kính không?
Có thể, và thường nên làm. Với phòng khoảng 3 m², vùng tắm khoảng 80 × 90 cm ở cuối phòng với vách kính cố định hoặc cửa lùa là cách hay gặp. Kính trong giữ cho phòng trông rộng. Nếu chưa muốn đầu tư, rèm tắm kết hợp gờ chặn nước là phương án tạm vẫn có hiệu quả đáng kể.
Kính vách tắm nên dày bao nhiêu?
Độ dày thường gặp là 8 đến 10 mm kính cường lực. Tấm nhỏ cố định có thể dùng 8 mm; cửa mở quay rộng, tấm lớn nên dùng 10 mm để cứng và ổn định hơn. Đơn vị lắp đặt nên tư vấn theo khổ tấm và loại phụ kiện; yêu cầu kính có dấu nhận biết cường lực.
Vách kính tắm bị cặn trắng thì phòng thế nào?
Cặn trắng là khoáng chất trong nước còn lại khi nước khô trên kính. Gạt kính bằng gạt cao su sau mỗi lần tắm là cách phòng hiệu quả nhất. Một số kính có lớp phủ chống bám nước giúp nước trôi dễ hơn. Khi cặn đã bám, dùng chất tẩy cặn phù hợp với kính và phụ kiện, tránh chất mài mòn làm xước.
Rèm tắm có hợp với nhà có trẻ nhỏ không?
Rèm tắm an toàn về chuyện không có kính vỡ, nhưng trẻ hay kéo rèm, nên thanh treo phải chắc và không dùng loại thanh căng lò xo dễ rơi. Rèm cần treo đủ dài chạm sát sàn hoặc trong gờ, phơi khô sau khi tắm để chân rèm không mốc. Thay hoặc giặt rèm định kỳ.
Có nên làm sàn vùng tắm bằng phẳng với sàn ngoài không có gờ?
Làm được và hợp với người lớn tuổi, nhưng đòi hỏi xử lý nước kỹ: sàn vùng tắm phải dốc về một thanh thoát dài đặt ở ranh giới hoặc trong vùng tắm, chống thấm làm rộng ra cả phần sàn khô gần đó. Thi công cẩn thận thì nước không tràn; làm ẩu thì phần sàn ngoài sẽ thường xuyên ướt.
Cửa kính tắm nên mở vào trong hay ra ngoài?
Thường mở ra ngoài vùng tắm, để người trong vùng tắm có đủ chỗ đứng và trong trường hợp người tắm bị ngã, người bên ngoài vẫn mở được cửa. Cần kiểm cánh mở ra không quẹt vào bồn cầu, tủ lavabo. Không đủ chỗ mở thì chọn cửa lùa hoặc vách cố định không cửa.