Những phòng tắm độc lạ hay xuất hiện trên mạng, như vách kính trong suốt nhìn ra phòng ngủ, bồn tắm đặt giữa phòng, toàn bộ gạch đen, trần kính lấy trời, hay vòi sen mưa cỡ lớn, đều làm được ở nhà Việt; nhưng mỗi ý tưởng có một cái giá đi kèm mà ảnh chụp không cho thấy: hơi ẩm, tiếng ồn, mùi, cặn vôi, nước nóng, tải trọng sàn hoặc chuyện riêng tư. Đánh giá đúng cái giá đó trước khi làm sẽ tránh được cảnh hai năm sau phải đập đi làm lại.
Bài này xét bảy ý tưởng hay gặp nhất, theo cùng một câu hỏi: nó đẹp ở điểm nào, nó đòi hỏi gì về kỹ thuật và thói quen, nó hợp với nhà nào, và nếu thích mà không đủ điều kiện thì có phiên bản nhẹ hơn ra sao. Mọi tình huống nêu ra là giả định, mô phỏng những gì thường gặp ở căn hộ và nhà phố Việt Nam.
Phòng tắm kính liền phòng ngủ: đẹp lúc nhìn, khó lúc sống chung
Ý tưởng là bỏ bức tường giữa phòng ngủ và phòng tắm, thay bằng vách kính trong, để phòng ngủ có cảm giác rộng như phòng khách sạn và ánh sáng từ phòng tắm lan sang. Với phòng ngủ master hẹp, kính thật sự làm không gian thoáng hơn. Vấn đề nằm ở ba thứ mà kính không chặn được hoàn toàn: hơi ẩm khi cửa mở, mùi và âm thanh từ khu bồn cầu, và chuyện riêng tư khi hai người có giờ giấc khác nhau.
Với khí hậu nồm ẩm miền Bắc, hơi nước từ phòng tắm tràn sang phòng ngủ làm tủ quần áo, đệm và rèm dễ mốc nếu quạt hút yếu. Tiếng xả nước lúc nửa đêm trong một không gian chỉ ngăn bằng kính thường khiến người kia tỉnh giấc. Một tình huống giả định hay gặp: cặp vợ chồng làm vách kính trong suốt, vài tháng sau dán decal mờ một nửa, rồi lắp thêm rèm, cuối cùng phòng ngủ vừa không riêng tư vừa không thoáng như ý định ban đầu.
Phiên bản dễ sống hơn: tách khu bồn cầu thành một buồng nhỏ có cửa đặc, chỉ để phần lavabo và sen tắm sau vách kính; dùng kính mờ hoặc kính có lớp phim đổi trạng thái ở phần thấp; bắt buộc có quạt hút đủ mạnh chạy thêm một lúc sau khi tắm; và đặt giường lệch khỏi trục nhìn thẳng vào vách.
Bồn tắm đặt giữa phòng: tải trọng, thoát nước và mặt sàn
Bồn tắm đứng độc lập (freestanding) đặt giữa phòng là hình ảnh quen thuộc của tạp chí. Ở nhà phố hoặc căn hộ Việt, thứ cần tính đầu tiên là trọng lượng: một bồn tắm cỡ thường chứa vài trăm lít nước, cộng thân bồn và người ngồi, tổng tải dồn vào một khoảng sàn chỉ vài mét vuông. Bồn đá nguyên khối hoặc bồn gang còn nặng hơn nhiều so với bồn acrylic. Với sàn chung cư hoặc sàn tầng trên nhà phố cũ, cần hỏi kỹ sư kết cấu xem tải đó có nằm trong giới hạn hay không, đừng tự đoán.
Thứ hai là đường thoát nước. Bồn giữa phòng cần ống xả đi âm dưới sàn đến trục thoát, nghĩa là sàn phải đủ chiều dày để đặt ống có độ dốc. Ở căn hộ, lớp sàn hoàn thiện thường mỏng, muốn đi ống thì phải nâng cốt sàn cả phòng tắm, kéo theo bậc cửa cao hơn. Thứ ba, xung quanh bồn là sàn khô hay ướt: nước tràn khi người ngồi xuống, nước nhỏ từ người khi bước ra đều rơi xuống sàn, nên sàn quanh bồn vẫn phải có độ dốc và ga thoát.
Thực tế nhiều gia đình Việt dùng bồn tắm ít hơn dự tính, vì thời tiết nóng, vì tốn nước nóng và vì mất thời gian vệ sinh bồn. Trước khi dành vài mét vuông cho một bồn giữa phòng, nên tự hỏi tuần thực sự ngâm mấy lần. Nếu chỉ thỉnh thoảng, một bồn xây áp tường hoặc bồn góc nhỏ tiết kiệm chỗ và dễ thoát nước hơn.
Gạch đen, đá tối màu và microcement: đẹp lì nhưng lộ mọi vệt
Gạch đen lộ cặn vôi và vệt xà phòng rõ nhất. Nước máy ở nhiều nơi có độ cứng cao; khi khô, khoáng chất để lại vệt trắng trên bề mặt tối màu. Gạch đen bóng còn lộ cả dấu chân. Nếu thích tông tối, chọn bề mặt mờ, màu xám than hoặc nâu đất thay vì đen tuyền, và dùng cho tường hơn là sàn vùng ướt.
Đá tự nhiên màu tối cần chống thấm bề mặt định kỳ. Nhiều loại đá có lỗ rỗng, dầu gội, thuốc nhuộm tóc hay nước có sắt có thể thấm vào để lại vết. Đá cần được phủ chất chống thấm bề mặt và làm lại định kỳ theo hướng dẫn của đơn vị thi công.
Microcement liền mạch, ít ron, nhưng phụ thuộc tay nghề. Lớp phủ xi măng mỏng liền một khối, không ron, được ưa chuộng vì trông như một hang đá. Điểm yếu là có thể nứt chân chim nếu nền dịch chuyển, trơn khi ướt nếu lớp phủ hoàn thiện quá bóng, và sửa chỗ hỏng khó giữ đều màu. Ở vùng sen, chỉ nên làm khi đơn vị thi công có kinh nghiệm thật với phòng tắm và cam kết rõ về chống thấm, chống trơn.
Phòng tắm tối màu cần nhiều ánh sáng hơn. Bề mặt tối hấp thụ ánh sáng, nên cùng một bóng đèn, phòng tắm đen trông tối và nhỏ hơn hẳn phòng tắm sáng màu. Muốn làm tông tối, cần tính thêm đèn gương đủ sáng cho việc cạo râu, trang điểm.
Trần kính, giếng trời và cửa sổ lớn cạnh bồn tắm
Lấy ánh sáng trời vào phòng tắm là ý tưởng hay, nhất là nhà ống thiếu sáng. Nhưng mỗi cách lấy sáng có rủi ro riêng, cần so trước khi chọn:
| Cách lấy sáng | Điểm được | Rủi ro thường gặp | Cách giảm rủi ro |
|---|---|---|---|
| Trần kính, giếng trời trên mái | Sáng đều cả ngày, phòng khô nhanh hơn | Dột ở mối nối, nóng hầm mùa hè, rêu đọng trên kính | Kính hộp hoặc kính cường lực có độ dốc thoát nước, mái che nắng, lối lên vệ sinh |
| Cửa sổ lớn cạnh bồn tắm | Cảm giác thư giãn, thông gió tự nhiên | Lộ tầm nhìn từ nhà đối diện, gió lạnh mùa đông | Kính mờ phần dưới, rèm chịu ẩm, cửa mở hất trên cao |
| Vách kính ra ban công hay sân trong | Nối phòng tắm với cây xanh | Riêng tư, côn trùng, nước mưa hắt | Tường rào hoặc cây chắn tầm nhìn, lưới chống côn trùng, mái hắt |
| Ô kính lấy sáng gián tiếp từ phòng bên | Không cần chạm mái hay mặt tiền | Ánh sáng yếu, lộ bóng người | Kính mờ, đặt cao trên tầm mắt |
Trần kính là kiểu có nhiều hỏng hóc nhất nếu làm ẩu, vì nó nằm đúng nơi nắng mưa trực tiếp và khó tiếp cận để sửa. Với nhà phố, phương án an toàn hơn thường là cửa sổ hất cao hoặc ô lấy sáng gián tiếp, kết hợp quạt hút.
Vòi sen mưa cỡ lớn, sen hai đầu và tắm ngoài trời
Bát sen mưa cỡ lớn gắn trần cho cảm giác như đứng dưới mưa. Cái giá đầu tiên là lưu lượng: bát càng to, càng nhiều lỗ thì càng cần nhiều nước để phun đều, và nếu áp lực nước nhà yếu thì nước chỉ rơi lả tả ở giữa. Cái giá thứ hai là nước nóng: máy nước nóng trực tiếp công suất nhỏ hoặc bình chứa dung tích ít có thể không theo kịp lưu lượng đó, nước tắm nguội dần sau vài phút. Thứ ba, sen gắn trần làm ướt tóc mỗi lần tắm, nên gần như luôn cần thêm một tay sen cầm tay.
Trước khi lắp, cần biết áp lực nước tại tầng nhà mình, có cần bơm tăng áp hay không, và công suất thiết bị nước nóng. Nếu điều kiện không đủ, một bát sen cỡ vừa với lưu lượng hợp lý cho cảm giác dễ chịu hơn một bát lớn nhỏ giọt.
Tắm ngoài trời, vòi sen trong sân trong hay trên sân thượng, là ý tưởng hợp với nhà vườn hoặc nhà nghỉ. Ở nhà phố, nó cần một khoảng sân kín đáo, sàn thoát nước tốt, chống trơn khi có rêu, và đường nước nóng không quá xa để khỏi chờ lâu. Đây là món tốt cho những ai có đúng điều kiện, không nên ép vào nhà ống chỉ vì đẹp trong ảnh.
Bộ câu hỏi trước khi làm một phòng tắm khác thường
Trước khi chốt một ý tưởng lạ, đi qua lần lượt các câu hỏi dưới đây; câu nào chưa trả lời được thì chưa nên thi công:
- Ai dùng và dùng lúc nào? Phòng tắm cho một người khác phòng tắm cho hai người lệch giờ ngủ, khác phòng tắm cho cả nhà có trẻ nhỏ và người lớn tuổi.
- Hơi ẩm đi đâu? Có cửa sổ, quạt hút đủ mạnh và đường gió ra ngoài chưa; hơi nước có tràn sang phòng chứa đồ gỗ, vải hay không.
- Nước đi đâu? Độ dốc sàn, vị trí ga thoát, chiều dày sàn có đủ đi ống hay không, bậc cửa cao bao nhiêu.
- Kết cấu có chịu nổi không? Bồn nặng, đá nguyên khối, trần kính đều cần hỏi người có chuyên môn kết cấu; ở chung cư còn phải theo quy định của ban quản lý.
- Dọn rửa mất bao lâu mỗi tuần? Tính cả việc gạt kính, lau cặn vôi, vệ sinh ron và trần kính trên cao.
- Có phương án nhẹ hơn cho cùng cảm giác không? Ví dụ kính mờ thay kính trong, bồn áp tường thay bồn giữa phòng, ô lấy sáng thay trần kính.
- Nếu chán, sửa lại tốn cỡ nào? Phòng tắm là khu vực đắt và khó sửa nhất trong nhà vì dính chống thấm và đường ống; ý tưởng lạ nên nằm ở những thứ thay được như gương, đèn, phụ kiện hơn là ở kết cấu.
Nguyên tắc chung: chơi nổi ở phần bề mặt và đồ rời, giữ phần kỹ thuật (chống thấm, thoát nước, thông gió, điện) ở mức chuẩn và dễ bảo trì. Như vậy phòng tắm vẫn có cá tính mà không trả giá mỗi ngày.
Câu hỏi thường gặp
Phòng tắm kính trong phòng ngủ có làm phòng ngủ bị ẩm không?
Có thể, nếu phòng tắm không có quạt hút đủ lưu lượng hoặc vách kính hở phía trên để hơi nước tràn sang. Nên có quạt hút chạy thêm một lúc sau khi tắm, cửa vách kín khi tắm và lau khô sàn. Ở miền Bắc mùa nồm, hơi ẩm tràn sang sẽ ảnh hưởng tới đệm, tủ áo và rèm nếu không xử lý.
Bồn tắm đá nguyên khối có lắp được trên sàn chung cư không?
Không nên tự quyết. Bồn đá nguyên khối rất nặng, khi đầy nước và có người ngồi thì tổng tải lớn hơn nhiều so với bồn acrylic. Cần hỏi ban quản lý về quy định và hỏi kỹ sư kết cấu về tải trọng cho phép của sàn ở vị trí đó. Ngoài ra còn phải tính đường vận chuyển bồn vào căn hộ.
Gạch đen mờ có đỡ lộ vệt nước hơn gạch đen bóng không?
Đỡ hơn khá nhiều vì bề mặt mờ tán ánh sáng, vệt nước và dấu chân ít nổi. Tuy vậy cặn vôi trắng vẫn hiện rõ trên nền tối nếu nước cứng. Gạt khô sau khi tắm và lau định kỳ bằng chất tẩy cặn phù hợp với loại gạch là cách giữ màu đều.
Có nên làm trần kính lấy sáng cho phòng tắm tầng thượng không?
Làm được nếu có độ dốc thoát nước, kính an toàn, chi tiết chống dột ở mối nối tốt và có cách lên vệ sinh mặt kính. Rủi ro lớn nhất là nóng vào mùa hè và dột sau vài năm. Phương án hay hơn ở nhiều nhà là cửa sổ hất trên cao hoặc giếng trời có mái che riêng.
Vòi sen mưa có tốn nước hơn sen thường không?
Thường tốn hơn vì bát sen lớn cần lưu lượng cao để phun đều. Mức chênh phụ thuộc thiết kế bát sen và thời gian tắm. Một số bát sen có bộ giới hạn lưu lượng; nếu muốn tiết kiệm, chọn bát cỡ vừa và kiểm tra thông số lưu lượng do nhà sản xuất công bố.
Phòng tắm mở không cửa có hợp với nhà Việt không?
Hợp với một số trường hợp, như căn hộ một người hoặc phòng ngủ master rộng có quạt hút tốt. Nhưng với gia đình nhiều thế hệ, có khách, hoặc có người lệch giờ ngủ, phòng tắm mở thường gây phiền về mùi, tiếng và riêng tư. Ít nhất nên có buồng bồn cầu riêng có cửa.