Căn hộ mặt bằng méo được bố trí tốt khi các chỗ méo được dùng làm chỗ cất đồ cố định, còn phần sàn vuông vức nhất dành cho đồ rời và sinh hoạt. Góc xiên, cột lồi, hộp kỹ thuật, dầm thấp đều là phần thừa ra so với hình chữ nhật lý tưởng; đặt đồ rời hình vuông vào đó luôn để lại khe chết. Ngược lại, tủ và kệ đóng theo đúng hình chỗ méo lấp khe, biến phần thừa thành chỗ chứa và trả lại một khoảng phòng gọn.
Mặt bằng không vuông thường gặp ở căn góc của toà nhà có mặt tiền cong hoặc xiên, căn hộ cải tạo từ nhà cũ, nhà phố trên lô đất hình thang, và phòng có cột, dầm kết cấu lộ ra. Bài này nói về các kiểu méo thường gặp, cách đo vẽ lại mặt bằng, xử lý góc xiên, cột lồi, dầm thấp, chọn đồ đóng hay đồ rời và một ví dụ giả định. Cột, dầm, tường chịu lực là kết cấu, chỉ được ốp, bọc, không đục, cắt; mọi thay đổi kết cấu phải hỏi kỹ sư.
Các kiểu mặt bằng méo thường gặp
Tường xiên. Một bức tường không vuông góc với các tường còn lại, thường ở căn góc hoặc nhà trên lô đất hình thang. Phòng có một góc nhọn và một góc tù, đồ rời áp vào tường xiên luôn để lại khe tam giác.
Tường cong. Mặt tiền cong của toà nhà làm một bức tường phòng khách hoặc phòng ngủ cong theo, thường kèm cửa kính lớn. Đồ thẳng áp vào tường cong để lại khe hở không đều.
Cột lồi. Cột kết cấu nhô vào trong phòng ở góc hoặc giữa tường, tạo ra hai hốc nhỏ hai bên cột. Ở căn hộ, cột thường nằm ở góc tiếp giáp giữa căn và hành lang hoặc giữa hai căn.
Hộp kỹ thuật. Hộp gen chứa ống nước, ống thoát, dây điện chạy dọc từ sàn lên trần, hay gặp cạnh nhà vệ sinh, bếp. Hộp kỹ thuật phải giữ cửa thăm để bảo trì.
Dầm thấp. Dầm bê tông chạy ngang trần, thấp hơn mặt trần, có khi chia đôi phòng. Dầm thấp tạo cảm giác đè nặng nếu ở ngay trên giường, sofa hoặc bàn ăn.
Phòng có quá nhiều cửa. Một phòng nhỏ có cửa ra vào, cửa ra lô gia, cửa sổ, cửa nhà vệ sinh trên ba bốn bức tường khác nhau; không còn mảng tường liền nào đủ dài cho tủ hoặc giường.
Đo và vẽ lại mặt bằng trước khi mua bất cứ thứ gì
Bản vẽ của chủ đầu tư thường vẽ phòng vuông vức hơn thực tế, bỏ qua cột ốp, hộp kỹ thuật, độ lệch của tường. Đo lại là bước quan trọng nhất với căn hộ méo:
- Đo chiều dài từng đoạn tường ở hai độ cao, sát sàn và ngang tầm ngực, vì tường có thể nghiêng hoặc không phẳng.
- Đo hai đường chéo của phòng; nếu hai đường chéo khác nhau, phòng không vuông và cần xác định góc nào lệch.
- Với tường xiên, đo khoảng cách từ đầu và cuối tường xiên tới một bức tường vuông làm chuẩn để vẽ được góc.
- Đo kích thước cột, hộp kỹ thuật: bề rộng, độ nhô ra, vị trí so với góc phòng; đánh dấu cửa thăm.
- Đo chiều cao trần và chiều cao đáy dầm, vị trí dầm so với tường.
- Đánh dấu cửa, chiều mở cánh, cửa sổ, bậu cửa, ổ điện, công tắc, điều hoà, đầu chờ nước.
- Vẽ lại theo tỷ lệ trên giấy kẻ ô hoặc phần mềm vẽ mặt bằng đơn giản, cắt giấy các khối đồ theo đúng tỷ lệ để xếp thử.
Khi thuê người đóng đồ theo kích thước, đơn vị thi công thường đo lại; tuy vậy, bản vẽ tự đo giúp gia chủ hiểu căn hộ của mình, so sánh các phương án và phát hiện chỗ đo sai trước khi gia công. Đồ đóng sai vài phân ở chỗ méo thường không sửa được mà phải làm lại.
Góc xiên và góc nhọn: biến thành tủ, kệ, chỗ ngồi
Góc nhọn ở phòng có tường xiên là chỗ khó dùng nhất: đồ rời không vào được, sàn ở đó thường bị bỏ trống thành chỗ đọng bụi. Cách xử lý phổ biến là đóng một khối tủ hoặc kệ có mặt trước song song với tường vuông góc của phòng, mặt sau ăn theo tường xiên. Phần tam giác phía sau trở thành chiều sâu thay đổi của tủ, chỗ sâu đặt đồ dài như vali, cây lau nhà, chỗ nông đặt hộp nhỏ. Mặt trước tủ phẳng làm phòng trông vuông lại.
Một cách khác là biến góc nhọn thành chỗ ngồi cố định: băng ghế đóng theo góc có ngăn kéo bên dưới, kèm nệm ngồi, đặt cạnh cửa sổ thành góc đọc sách hoặc chỗ ăn sáng. Góc nhọn ở phòng ngủ có thể đặt bàn trang điểm hoặc bàn làm việc nhỏ đóng theo hình tam giác, mặt bàn ăn theo góc.
Với tường cong có cửa kính, không nên cố đặt đồ thẳng áp sát. Để một khoảng cách đều với tường cong, đặt sofa hoặc bàn ăn song song với dây cung của đường cong, phần sàn giữa đồ và kính dùng làm lối đi hoặc đặt cây, đèn cây. Rèm chạy theo ray uốn cong theo tường giúp mép rèm khép kín. Kệ thấp đóng theo đường cong dưới cửa kính vừa là chỗ ngồi vừa là chỗ chứa, nhưng phải chừa khoảng để mở cửa kính và vệ sinh.
Cột lồi và hộp kỹ thuật: giấu hay tận dụng
Cột và hộp kỹ thuật không dời được. Lựa chọn là giấu chúng vào một khối đồ lớn hơn, hoặc biến chúng thành điểm có chủ ý. Bảng dưới so sánh các cách hay dùng:
| Cách xử lý | Mô tả | Hợp với | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Lấp hai hốc bằng tủ | Tủ hoặc kệ đóng bằng độ nhô của cột, mặt trước phẳng với mặt cột | Cột ở giữa tường dài, phòng ngủ, phòng khách | Cột biến mất vào khối tủ; tủ không được bắt vít vào cốt thép trong cột |
| Ốp cột làm kệ | Kệ mở quanh ba mặt cột hoặc một mặt | Cột đứng lẻ trong phòng khách, phòng ăn | Kệ nhẹ, bắt nông; không khoan sâu vào cột kết cấu |
| Biến cột thành vách | Kéo dài một vách lửng từ cột để chia phòng khách và bếp hoặc khu làm việc | Cột giữa không gian mở | Vách lửng không chắn ánh sáng |
| Hộp kỹ thuật thành tủ | Đóng tủ bao quanh hộp gen, chừa cánh hoặc tấm tháo được ở vị trí cửa thăm | Hộp gen cạnh bếp, nhà vệ sinh | Không bít kín cửa thăm; tủ quanh ống nước dùng vật liệu chịu ẩm |
| Để lộ, sơn khác màu | Giữ nguyên cột, sơn cùng màu tường hoặc màu nhấn | Phong cách công nghiệp, căn hộ ít đồ | Không đặt đồ rời sát cột tạo khe chết |
Khoan vào cột và dầm bê tông có thể gặp cốt thép và làm yếu kết cấu. Phần lớn cách xử lý tốt là đóng khung tủ đứng độc lập, chỉ bắt vào tường xây bên cạnh, sàn và trần, hoặc bắt nông theo chỉ dẫn của kỹ sư. Ở chung cư, nội quy toà nhà thường cấm can thiệp vào cột, dầm, tường chịu lực; cần kiểm trước khi thi công.
Dầm thấp: kê gì bên dưới cho dễ chịu
Dầm thấp chạy ngang phòng tạo ra một đường cắt trên trần. Người đứng dưới dầm cảm thấy trần thấp hơn, người nằm ngay dưới dầm có thể có cảm giác bị đè, dù chiều cao thực tế vẫn đủ. Đây là cảm giác thị giác và tâm lý về không gian, không liên quan tới chuyện kiêng kỵ; nhiều người không bận tâm, nhiều người thấy khó chịu. Cách xử lý đơn giản nhất là không đặt chỗ nằm, chỗ ngồi lâu ngay dưới dầm, mà đặt ở đó những thứ người chỉ đi qua hoặc đứng ngắn.
Dưới dầm là chỗ hợp cho tủ cao kịch đáy dầm, kệ sách, lối đi, chỗ chuyển tiếp giữa hai khu như giữa phòng khách và bàn ăn. Khi tủ được đóng kịch đáy dầm và đúng bằng bề rộng dầm, dầm trở thành một phần của khối tủ và gần như biến mất. Ở phòng ngủ, nếu chỉ có thể kê giường dưới dầm, xoay giường để dầm chạy dọc theo chiều dài giường ở mép, hoặc để dầm nằm phía chân giường thay vì ngang đầu và ngực.
Trần thạch cao có thể làm hạ cả phòng xuống bằng đáy dầm để giấu dầm, nhưng làm cả phòng thấp đi. Cách khác là làm trần giật cấp theo dầm, coi dầm như một đường viền chia khu, hoặc chạy thêm một dầm giả song song để tạo nhịp đều. Đèn hắt từ đỉnh tủ hoặc từ cạnh dầm lên trần làm trần sáng hơn, giảm cảm giác thấp. Mọi việc với trần nên do thợ có nghề làm và không đục vào dầm.
Đồ đóng theo kích thước hay đồ rời ở mặt bằng méo
Ở mặt bằng méo, đồ đóng theo kích thước phát huy rõ nhất: tủ ăn theo góc xiên, kệ ốp cột, băng ghế góc, tủ kịch đáy dầm. Đây là những chỗ đồ rời không làm được, và mỗi khe chết được lấp là thêm chỗ chứa và bớt chỗ đọng bụi. Nhưng đồ đóng không mang theo khi chuyển nhà, và sửa đổi tốn kém, nên chỉ nên dùng cho phần méo, không nên đóng cố định toàn bộ.
Phần sàn vuông vức nhất của phòng là chỗ cho đồ rời: sofa, giường, bàn ăn, ghế. Đồ rời giúp đổi bố cục khi nhu cầu thay đổi, thay mới khi hỏng, mang theo khi chuyển. Một căn hộ méo được bố trí tốt thường trông như một hình chữ nhật đồ rời nằm giữa, bao quanh bởi các khối đồ đóng lấp vào chỗ méo.
Khi đặt đóng đồ theo góc xiên, hỏi kỹ đơn vị thi công về cách làm cánh ở góc không vuông: cánh vát theo góc, cánh thẳng với hộc sâu thay đổi, hay kệ mở không cánh. Cánh vát đẹp nhưng bản lề và khe hở khó căn đều; kệ mở dễ làm nhưng cần giữ gọn. Yêu cầu bản vẽ mặt bằng và mặt đứng có ghi góc thực tế trước khi gia công.
Ví dụ giả định: phòng khách căn góc có một tường xiên
Căn hộ giả định là căn góc, phòng khách liền bếp khoảng 24 m², tường ngoài xiên một góc so với các tường còn lại, có cửa kính ra lô gia trên tường xiên; một cột lớn lồi vào ở góc giữa tường xiên và tường bếp; một dầm thấp chạy ngang giữa phòng khách và bếp. Ban đầu gia chủ đặt sofa thẳng áp vào tường xiên, để lại một khe tam giác lớn sau sofa; kệ tivi đặt đối diện, một bên bị cột che mất một phần; bàn ăn đặt ngay dưới dầm.
Phương án sửa: kéo sofa ra giữa, đặt song song với tường vuông bên trong, quay về phía một mảng tường liền làm vách tivi; phần sàn giữa sofa và tường xiên thành lối ra lô gia và chỗ đặt một ghế đọc sách cạnh cửa kính. Cột lồi được lấp hai bên bằng hai khối kệ, mặt trước phẳng với mặt cột, một bên kệ sách, một bên tủ kín cho đồ phòng khách. Bàn ăn dời về phía bếp, ra khỏi dưới dầm; dưới dầm đặt một tủ thấp làm ranh giới giữa hai khu, trên dầm hắt đèn lên trần.
Kết quả là phòng khách trông vuông vức hơn dù tường không đổi, có thêm hai khối chứa đồ và một góc đọc sách, lối đi ra lô gia thông thoáng. Phần đồ đóng chỉ gồm hai khối kệ quanh cột và tủ thấp dưới dầm; sofa, bàn ăn, ghế vẫn là đồ rời. Đây là ví dụ để minh hoạ cách nghĩ, không phải mẫu áp nguyên; mỗi căn méo một kiểu, cần đo vẽ lại thật.
Câu hỏi thường gặp
Căn hộ góc có tường xiên có khó bố trí nội thất không?
Khó hơn căn vuông nếu dùng toàn đồ rời, vì luôn để lại khe chết. Nếu dùng đồ đóng theo kích thước cho phần méo và đồ rời cho phần sàn vuông, căn góc thường có thêm chỗ chứa và nhiều mặt kính lấy sáng hơn căn giữa.
Có được khoan vào cột bê tông để treo kệ không?
Nên hạn chế vì có thể gặp cốt thép và làm yếu kết cấu. Nếu cần, chỉ khoan nông theo chỉ dẫn của kỹ sư và nội quy toà nhà. Cách an toàn hơn là đóng khung kệ độc lập, bắt vào tường xây bên cạnh, sàn hoặc trần.
Kê giường dưới dầm có sao không?
Về kết cấu thì không ảnh hưởng. Nhiều người thấy khó chịu vì cảm giác trần thấp ngay trên người khi nằm. Nếu có lựa chọn, đặt giường ra khỏi dưới dầm hoặc để dầm chạy dọc mép giường hay phía chân giường. Có thể làm trần giật cấp và hắt đèn để giảm cảm giác nặng.
Hộp kỹ thuật trong căn hộ có được đóng tủ bít kín không?
Không nên bít kín cửa thăm vì khi ống nước, ống thoát gặp sự cố cần mở ra để sửa. Đóng tủ bao quanh hộp gen thì chừa cánh hoặc tấm tháo được đúng vị trí cửa thăm, dùng vật liệu chịu ẩm và kiểm nội quy toà nhà.
Nên đóng đồ cố định bao nhiêu phần trong căn hộ méo?
Chỉ nên đóng cố định ở những chỗ méo mà đồ rời không dùng được như góc xiên, quanh cột, dưới dầm, quanh hộp kỹ thuật. Phần sàn vuông vức để đồ rời giúp đổi bố cục và mang theo khi chuyển nhà.
Đo mặt bằng căn hộ méo cần những dụng cụ gì?
Thước dây dài, thước đo khoảng cách bằng tia laser nếu có, bút và giấy kẻ ô. Đo các đoạn tường ở hai độ cao, đo hai đường chéo, đo cột, dầm, cửa và ổ điện, rồi vẽ lại theo tỷ lệ để xếp thử đồ bằng giấy cắt.