Bếp song song là kiểu bố trí hai dãy bếp chạy dọc hai bức tường đối diện, người nấu đứng ở lối đi giữa; nó hợp với phòng bếp hẹp và dài, nơi bếp chữ L không đủ chỗ quay góc còn bếp một dãy lại quá thiếu mặt bếp. Điểm mạnh là quãng đi giữa các việc rất ngắn, chỉ cần quay người từ dãy này sang dãy kia; điểm yếu là mọi thứ phụ thuộc vào bề rộng lối đi.
Kiểu bếp này hay gặp ở căn hộ có bếp kín dạng hành lang, nhà ống có bếp nằm giữa hai bức tường, hoặc nhà có lô gia biến thành khu bếp. Bài này đi qua cách đo xem phòng có đủ rộng, bề rộng lối đi theo số người nấu, cách chia việc cho hai dãy, chỗ đặt tủ lạnh và bàn ăn, và những điều cần làm khi bếp đồng thời là lối đi ra sân sau hay ban công. Tủ bếp cụ thể (thùng, cánh, phụ kiện) là chuyện của người đóng tủ; ở đây chỉ bàn bố cục.
Phòng phải rộng bao nhiêu
Bề rộng phòng bằng độ sâu hai dãy cộng lối đi. Độ sâu mặt bếp thông thường khoảng 60 cm; một dãy có thể làm nông hơn, khoảng 35–45 cm, nếu chỉ để tủ đứng hoặc kệ. Các mức tham khảo:
| Cấu hình | Độ sâu hai dãy | Lối đi giữa | Bề rộng phòng cần (tham khảo) |
|---|---|---|---|
| Một người nấu, hai dãy đầy đủ | 60 + 60 cm | khoảng 100–110 cm | khoảng 220–230 cm |
| Hai người cùng nấu | 60 + 60 cm | khoảng 120–135 cm | khoảng 240–255 cm |
| Một dãy nông làm tủ đứng, kệ | 60 + 40 cm | khoảng 100 cm | khoảng 200 cm |
| Bếp còn là lối đi xuyên | 60 + 60 cm | khoảng 120 cm trở lên | khoảng 240 cm trở lên |
Dưới khoảng 90 cm lối đi, hai người không tránh nhau được, cửa tủ dưới mở ra là chắn hết lối, máy rửa bát mở cửa ra là không đứng được. Trên khoảng 150 cm, lối đi lại quá rộng: người nấu phải bước hẳn hai ba bước mỗi lần chuyển dãy, mất đúng ưu điểm của kiểu bếp này. Phòng rộng quá mức đó thường hợp hơn với bếp chữ L có bàn ăn hoặc đảo bếp nhỏ.
Chia việc cho hai dãy
Cách phổ biến: một dãy ướt, một dãy nóng. Chậu rửa và máy rửa bát ở một dãy, bếp nấu và hút mùi ở dãy đối diện. Người nấu rửa rau xong quay người là tới thớt và bếp. Cách này tách nước khỏi lửa, dễ đi đường ống nước và ống hút mùi riêng biệt.
Đặt chậu rửa và bếp nấu lệch nhau. Khi hai thứ nằm đối diện nhau đúng một trục, người đứng rửa và người đứng nấu quay lưng vào nhau trong lối đi, dễ va khi một người bê nồi nóng. Lệch chậu và bếp chừng nửa đến một mét giúp hai vùng làm việc không chồng lên nhau.
Giữ một mặt sơ chế liền cạnh bếp nấu. Mặt bếp trống bên cạnh bếp nấu, tham khảo từ khoảng 60–90 cm, là nơi đặt thớt, đĩa nguyên liệu và nồi vừa nhấc xuống. Bếp song song hay bị nhồi tủ lạnh hoặc lò sát cạnh bếp nấu, mất chỗ này.
Cách khác: cả ba việc trên một dãy. Chậu rửa, mặt sơ chế và bếp nấu nằm chung một dãy như bếp một dãy, còn dãy kia là tủ đứng, tủ lạnh, lò, kệ đồ khô. Hợp khi một bức tường có cửa sổ và đường nước sẵn, bức kia thì không. Lối đi khi đó chủ yếu dùng để lấy đồ, ít khi hai người đứng làm việc cùng lúc ở hai bên.
Tủ lạnh, lò và những thứ có cánh mở
Trong bếp song song, mọi cánh mở đều mở vào lối đi. Cửa tủ lạnh, cửa lò, cửa máy rửa bát, ngăn kéo sâu, khi mở ra chiếm khoảng 50–65 cm. Nếu hai thứ đối diện nhau mở cùng lúc, lối đi bị chặn hoàn toàn. Khi xếp, tránh đặt tủ lạnh đối diện máy rửa bát hay lò, và để ý chiều mở cánh tủ lạnh sao cho cánh mở ra không chắn đường từ tủ lạnh sang mặt sơ chế.
Tủ lạnh nên đặt ở đầu dãy, gần lối vào, để người khác vào lấy nước, lấy đồ mà không phải đi sâu vào giữa vùng đang nấu. Tủ lạnh lớn đặt giữa dãy thì cắt đôi mặt bếp, vừa mất chỗ làm việc vừa tạo một bức tường cao giữa phòng hẹp, làm bếp trông tối và bí hơn.
Thiết bị cao như tủ lạnh, tủ đứng chứa lò nên gom về cùng một đầu của một dãy, tạo một khối cao, phần còn lại của hai dãy giữ chiều cao mặt bếp để ánh sáng từ đầu phòng đi dọc theo hành lang. Nếu đầu phòng có cửa sổ, đó là chỗ quý: đặt chậu rửa hoặc mặt sơ chế ở đó, đừng đặt khối tủ cao chắn mất cửa sổ.
Khi bếp còn là lối đi xuyên
Ở nhà ống và một số căn hộ, bếp song song nằm trên đường ra sân sau, sân phơi, ban công hay nhà vệ sinh. Người trong nhà đi ngang qua ngay lúc đang nấu là chuyện thường ngày. Vài cách giảm rủi ro:
- Nới lối đi lên khoảng 120 cm trở lên nếu phòng cho phép, để người đi qua không phải lách sát lưng người đang nấu.
- Dồn bếp nấu về phía đầu cụt hoặc phía ít người qua lại hơn; đầu gần lối đi để tủ lạnh, kệ đồ khô, những thứ ai cũng cần lấy.
- Không đặt bếp nấu ngay cạnh cửa ra ban công, sân phơi có gió lùa: gió thổi tắt lửa hoặc thổi lệch ngọn lửa gas, rèm cửa bay vào bếp.
- Tay cầm nồi xoay vào trong khi nấu, nhất là nhà có trẻ nhỏ chạy ngang qua.
- Nếu lối đi ra nhà vệ sinh, cân nhắc chuyển cửa hoặc làm thêm cửa ngăn để mùi và hơi ẩm không đi ngang khu nấu; việc chuyển cửa, đục tường cần hỏi kỹ sư và theo quy định của toà nhà.
Bàn ăn đặt ở đâu với bếp song song
Bếp song song tự nó không có chỗ cho bàn ăn ở giữa. Có ba cách thường dùng. Cách đầu tiên là đặt bàn ăn ở đầu mở của bếp, ngay bên ngoài phòng bếp, nối với phòng khách hoặc hành lang. Người nấu bê đồ ra theo trục thẳng của lối đi, không phải vòng.
Cách thứ hai, với bếp có đầu cuối là cửa sổ và phòng đủ dài, là kéo một dãy dài hơn rồi gắn một mặt bàn nhỏ ở cuối dãy, quay về cửa sổ, làm chỗ ăn sáng hai người. Chỗ này không thay được bàn ăn cả nhà nhưng giảm số lần phải dọn bàn lớn cho những bữa nhanh.
Cách thứ ba, với căn hộ muốn mở bếp ra phòng khách, là biến một trong hai dãy thành quầy thấp không có tủ trên, nhìn ra phòng khách. Dãy đó trở thành nửa bếp nửa quầy, người ngồi phía ngoài trò chuyện được với người nấu. Muốn làm vậy thì dãy quay ra ngoài nên là dãy ướt hoặc dãy sơ chế, còn bếp nấu nên ở dãy sát tường để khói và dầu mỡ được hút mùi gom lại. Chi tiết về quầy, chiều cao và ghế có bài riêng trong danh mục này.
Ánh sáng, màu và thông gió cho bếp dạng hành lang
Bếp song song thường dài và hẹp, ánh sáng tự nhiên chỉ vào từ một hoặc hai đầu. Nếu chỉ có một đèn trần ở giữa, người đứng nấu sẽ che mất ánh sáng của chính mình: bóng của đầu và vai đổ xuống ngay mặt thớt. Cách làm hợp hơn là có ánh sáng chung chạy dọc lối đi, cộng với đèn chiếu mặt thao tác gắn dưới tủ trên hoặc dưới kệ ở cả hai dãy, để mặt bếp sáng đều từ phía trước người nấu.
Màu sắc ảnh hưởng nhiều tới cảm giác chật. Hai dãy tủ màu sẫm đối diện nhau trong phòng rộng hơn hai mét một chút sẽ làm bếp như một đường hầm. Bề mặt sáng màu, độ bóng vừa phải, giúp ánh sáng phản chiếu dọc phòng; nếu thích màu đậm, dùng cho dãy tủ dưới, còn phần tường và tủ trên giữ sáng. Mặt bếp mờ ít chói hơn mặt bóng khi có đèn chiếu trực tiếp.
Về thông gió, phòng hẹp giữ nhiệt và hơi nước. Ống hút mùi nên đi ngắn và thẳng ra ngoài, ít khúc cua. Cửa sổ ở đầu phòng, nếu có, nên mở được và có lưới chống côn trùng để có thể hé ra khi nấu. Với bếp dùng gas, đảm bảo phòng luôn có đường thông khí theo hướng dẫn an toàn của nhà cung cấp, không bịt kín mọi khe để chống bụi.
Kiểm mặt bằng trước khi chốt bếp song song
Một vài phép đo đơn giản cho biết bếp song song có hợp với phòng nhà bạn hay không:
- Đo bề rộng phòng ở chỗ hẹp nhất, kể cả chỗ có cột, hộp kỹ thuật hay khung cửa lồi ra. Trừ độ sâu hai dãy định làm, phần còn lại là lối đi thật.
- Đánh dấu vị trí đường cấp nước, thoát nước, điểm gas hoặc ổ điện bếp từ, và vị trí có thể đưa ống hút mùi ra ngoài. Vị trí chậu rửa và bếp nấu thường bị các điểm này quyết định; dời đường ống, đường gas phải do thợ có nghề làm.
- Ghi chiều mở của mọi cánh cửa vào phòng bếp, cửa sổ và cửa tủ lạnh hiện có.
- Dán băng dính trên sàn đánh dấu mép hai dãy, mở thử cửa tủ lạnh và đứng nấu thử một bữa tưởng tượng: rửa, thái, nấu, múc ra đĩa.
- Nếu nhà thường có hai người cùng nấu, thử đứng hai người trong lối đi đó và tránh nhau khi một người bê nồi.
Câu hỏi thường gặp
Bếp song song có hợp với nhà có hai người cùng nấu không?
Hợp nếu lối đi đủ rộng, khoảng 120–135 cm, và chậu rửa với bếp nấu nằm lệch nhau. Khi đó mỗi người làm việc ở một dãy, quay lưng vào nhau mà vẫn có chỗ đi qua. Lối đi hẹp hơn khoảng một mét thì hai người sẽ liên tục phải nhường nhau.
Hai dãy có cần cùng chiều dài không?
Không. Dãy có chậu rửa và bếp nấu thường dài hơn vì cần mặt bếp liền. Dãy đối diện có thể ngắn hơn, chỉ gồm tủ đứng, tủ lạnh và một đoạn mặt bếp phụ. Hai dãy không bằng nhau còn chừa ra một khoảng trống ở một đầu, có thể đặt ghế đẩu hoặc thùng rác phân loại.
Bếp song song có nên làm tủ trên ở cả hai dãy?
Có thể, nhưng trong phòng hẹp, tủ trên hai bên làm cảm giác bị ép từ hai phía và che bớt ánh sáng. Nhiều nhà làm tủ trên một dãy, dãy còn lại chỉ có kệ mở hoặc để trống tường. Nếu cần chứa nhiều, gom thành một khối tủ cao ở một đầu thay vì tủ trên chạy suốt hai dãy.
Có nên đặt cửa sổ ở cuối bếp song song thành chỗ đặt chậu rửa?
Nếu cửa sổ nằm ở đầu phòng chứ không ở dọc dãy, chậu rửa không thể đặt quay mặt ra đó trừ khi có một đoạn bếp chạy ngang đầu phòng, khi đó bếp thành chữ U. Phương án thường gặp hơn là đặt mặt sơ chế hoặc chỗ ăn sáng ở đầu cửa sổ và giữ cửa sổ không bị che.
Lối đi rộng 90 cm có làm bếp song song được không?
Một người nấu vẫn làm được nhưng sẽ chật: cửa tủ dưới mở ra là chạm chân, máy rửa bát mở cửa là phải đứng lệch sang bên. Có thể giảm độ sâu một dãy xuống khoảng 40 cm để nới lối đi, hoặc chuyển sang bếp một dãy dài cộng kệ nông ở tường đối diện.
Bếp song song kín có cần hút mùi mạnh hơn không?
Bếp kín dạng hành lang ít luồng gió tự nhiên, khói và hơi dầu dễ đọng. Quan trọng hơn công suất là ống thoát được đưa thẳng ra ngoài và có chỗ cho không khí bù vào, như cửa sổ hé hoặc khe cửa. Thông số máy cụ thể nên hỏi người bán thiết bị dựa trên kích thước phòng.