Một tấm vải cản sáng tốt vẫn để phòng sáng mờ lúc năm giờ sáng nếu ánh sáng lọt qua bốn chỗ: hai mép bên, đỉnh rèm, khe giữa hai cánh và chân rèm. Muốn phòng ngủ thật tối, rèm phải phủ rộng hơn ô cửa mỗi bên khoảng 15–25 cm, treo từ sát trần hoặc dưới hộp rèm, hai cánh chồng mí lên nhau ở giữa, và dài chạm sàn hoặc phủ thấp hẳn dưới bậu cửa. Chất vải chỉ là một nửa bài toán, nửa còn lại là kích thước và cách lắp.
Ở nhà Việt, rèm phòng ngủ còn gánh việc chống nóng cho cửa kính hướng tây và che đèn đường, đèn quảng cáo hắt vào ban đêm. Bài này nói rèm ở góc chức năng: cản sáng, cản nhiệt, lắp đặt, an toàn. Chọn màu vải, độ xếp nếp cho đẹp và phối rèm voan trang trí thuộc phạm vi đồ trang trí, không bàn ở đây.
Vì sao phòng ngủ cần đủ tối
Ánh sáng là tín hiệu mạnh nhất điều khiển nhịp ngày đêm của cơ thể. Các nghiên cứu về nhịp sinh học cho thấy ánh sáng vào ban đêm, kể cả ở mức không quá mạnh, có thể làm giảm tiết melatonin và làm giấc ngủ chập chờn hơn ở một số người. Vì vậy những khuyến nghị phổ biến về vệ sinh giấc ngủ đều nhắc tới phòng ngủ tối, yên và mát.
Ở Việt Nam, mùa hè trời sáng từ khoảng năm giờ sáng, sớm hơn giờ dậy của phần lớn người đi làm. Phòng hướng đông có nắng rọi vào từ rất sớm. Người làm ca đêm, ca kíp phải ngủ ban ngày càng cần phòng tối hẳn. Trẻ nhỏ ngủ trưa, ngủ sớm buổi tối cũng ngủ dễ hơn khi phòng không còn ánh sáng mạnh.
Ban đêm, nguồn sáng lọt vào là đèn đường, đèn quảng cáo, đèn hành lang chung cư, đèn xe hắt lên trần. Không phải ai cũng cần phòng tối tuyệt đối; nhiều người thích thức dậy theo ánh sáng tự nhiên. Điều cần làm là có khả năng làm phòng tối khi muốn, và chọn mức cản sáng theo người ngủ trong phòng.
Các mức cản sáng của vải và khi nào dùng
Tên gọi trên thị trường không thống nhất, nên khi chọn vải, cách chắc nhất là cầm mẫu vải soi lên bóng đèn hay ra trời nắng. Các nhóm thường gặp:
| Nhóm vải | Cấu tạo thường gặp | Cản sáng (tương đối) | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Voan, vải mỏng | Sợi thưa, nhìn xuyên được | Rất ít, chỉ tản sáng | Lớp trong ban ngày, không dùng để ngủ |
| Vải dày thường | Dệt dày, không tráng | Một phần, phòng vẫn sáng mờ | Phòng không cần tối hẳn |
| Vải cản sáng dệt nhiều lớp | Có lớp sợi đen dệt kẹp giữa | Cao | Đa số phòng ngủ |
| Vải tráng phủ mặt sau | Lớp tráng ở mặt lưng | Rất cao | Phòng hướng đông, người ngủ ngày |
| Rèm vải cộng lớp lót cản sáng riêng | Vải mặt tuỳ chọn, lót may kèm | Rất cao, vải mặt tự do | Muốn vải đẹp mà vẫn tối |
Mặt lưng màu sáng, nhất là có lớp tráng ánh bạc hay trắng, phản xạ bớt nhiệt nắng ra ngoài, hợp với cửa hướng tây. Vải cản sáng tráng phủ thường cứng hơn, xếp nếp ít mềm; nếu ngại, chọn vải mặt mềm cộng lớp lót cản sáng. Vải cản sáng mặt tối có thể vẫn để lọt sáng qua lỗ kim may hay mép, nên kiểm cả đường may.
Ánh sáng lọt qua đâu, và cách đo cho kín
Rèm treo vừa khít ô cửa sổ, ray đặt ngay trên khung cửa, là cách treo phổ biến và cũng là lý do nhiều phòng dùng vải cản sáng tốt vẫn không tối. Ánh sáng đi vòng qua hai mép, hắt lên từ khe giữa ray và trần, lọt qua khe giữa hai cánh khi kéo vào, và từ chân rèm hắt xuống sàn rồi lan khắp phòng.
Cách đo cho kín: bề rộng rèm khi kéo kín nên phủ rộng hơn ô cửa mỗi bên khoảng 15–25 cm, nếu tường hai bên có chỗ. Ray đặt càng gần trần càng tốt, hoặc dùng hộp rèm che kín đỉnh; ray cách trần vài centimet vẫn để lọt một dải sáng hắt lên trần. Chiều dài rèm chạm sàn, hoặc với cửa sổ có bậu, phủ thấp hơn bậu khoảng 15–20 cm. Khi kéo kín, hai cánh nên chồng lên nhau một đoạn ở giữa; ray có đầu chồng mí hoặc hai ray so le làm được việc này.
Nếu muốn tối gần tuyệt đối, mép hai bên có thể quay vào tường bằng ray uốn góc hoặc móc giữ mép, chân rèm dài chạm sàn thêm vài centimet. Với rèm cuốn đặt lọt lòng ô cửa, luôn có khe sáng ở hai mép; loại có máng dẫn hai bên giảm được khe này. Đo kỹ khoảng tường trống hai bên cửa, vì tủ áo hay đầu giường sát cửa sổ có thể không còn chỗ cho phần rèm phủ ra.
Chọn kiểu rèm theo cửa sổ và nhu cầu
Mỗi kiểu rèm có điểm mạnh riêng về độ tối, độ gọn và cách dùng. Bảng dưới so các kiểu hay dùng cho phòng ngủ:
| Kiểu rèm | Độ tối khi đóng | Gọn, dễ dùng | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Rèm vải hai lớp (voan và cản sáng) trên ray | Rất tối nếu phủ rộng, ray sát trần | Chiếm chỗ hai bên khi mở | Hầu hết phòng ngủ |
| Rèm cuốn cản sáng | Lọt mép nếu lắp lọt lòng | Rất gọn, hợp cửa nhỏ | Cửa sổ sát bàn, sát đầu giường |
| Rèm roman (xếp lớp) | Khá tối, lọt mép | Gọn, nhìn mềm | Cửa sổ nhỏ, cửa có bậu dùng làm kệ |
| Rèm tổ ong | Loại cản sáng khá tối; có lớp khí cách nhiệt | Gọn, nhẹ | Cửa nắng, cửa sổ mái |
| Rèm lá dọc, lá ngang | Không tối hẳn, lọt khe lá | Chỉnh sáng linh hoạt | Phòng không cần tối, kết hợp rèm khác |
Một cách phối phổ biến cho phòng hướng tây hay phòng người ngủ ngày là rèm cuốn cản sáng lắp sát kính để chặn nắng và nhiệt trước, rồi thêm rèm vải phủ rộng bên ngoài để che mép. Hai lớp cùng làm tốt hơn một tấm vải rất dày.
Những ô cửa khó: cửa ban công, cửa sổ góc, cửa sổ sát giường
Cửa ban công kính lùa trong phòng ngủ căn hộ thường rộng gần hết bức tường và là lối đi ra phơi đồ hằng ngày. Rèm cho loại cửa này cần ray chạy trơn, kéo được một tay, và gom gọn về một phía không che lối ra ban công. Rèm vải cản sáng treo ray sát trần, chạy hết bề rộng tường, là phương án dễ dùng nhất; rèm cuốn khổ lớn dễ võng và khó kéo đều. Nếu ban công là chỗ phơi đồ, chừa đủ khoảng giữa rèm và cửa để mở cánh lùa mà không kẹp vải.
Cửa sổ ở góc phòng, hai ô kính gặp nhau, cần ray uốn góc hoặc hai ray riêng chồng mí ở góc; nếu không, góc sẽ là một khe sáng lớn. Cửa sổ nằm ngay trên đầu giường gây khó vì không với tới để kéo rèm; rèm có động cơ, que kéo dài hoặc rèm cuốn lò xo là những cách hay dùng.
Với ô cửa sổ nhỏ trong phòng ngủ nhà ống, nằm sát tường bên, có khi không còn chỗ cho rèm phủ ra hai bên. Khi đó rèm roman hay rèm cuốn cản sáng lắp phủ ngoài ô cửa, rộng hơn khung vài phân và cao hơn đỉnh khung một đoạn, sẽ tối hơn lắp lọt lòng. Ô cửa thông gió nhỏ phía trên cửa đi, nếu lọt đèn hành lang vào phòng, có thể dán phim mờ đục hoặc che bằng tấm che tháo được.
Chống nóng cho cửa kính hướng tây
Với cửa kính lớn hướng tây, nhiệt đi vào phòng chủ yếu qua kính dưới dạng bức xạ nắng. Rèm chặn được bức xạ đó, nhưng phần nhiệt đã đi qua kính vẫn làm nóng khoảng không giữa kính và rèm, rồi lan dần vào phòng. Vì vậy rèm có mặt lưng sáng, phản xạ, treo kín khung, hiệu quả hơn rèm tối màu hút nhiệt. Khoảng cách giữa rèm và kính để vài phân là hợp, đủ cho rèm không chạm kính đọng nước mùa nồm.
Chặn nhiệt từ bên ngoài kính bao giờ cũng hiệu quả hơn từ bên trong: mái hắt, lam che nắng, cây xanh ban công, mành tre treo ngoài. Phim cách nhiệt dán kính là một lựa chọn khác, hiệu quả tuỳ loại phim theo công bố của nhà sản xuất; ở căn hộ, dán phim hay lắp mành ngoài có thể cần tuân theo quy định mặt đứng của toà nhà.
Một thói quen nhỏ có ích: kéo rèm phía tây trước khi nắng chiều chiếu vào, thay vì đợi phòng đã nóng mới kéo. Phòng ngủ sẽ mát hơn khi bạn về vào buổi tối, điều hoà cũng chạy nhẹ hơn.
Lắp đặt, vận hành và an toàn
Rèm được dùng mỗi ngày, hai lần một ngày, nên vài chi tiết lắp đặt quyết định nó có dễ dùng lâu dài không:
- Rèm vải cản sáng nặng hơn rèm thường; ray và giá đỡ phải bắt chắc vào bê tông, tường gạch đặc hoặc khung chịu lực của trần thạch cao, không chỉ vào tấm thạch cao.
- Nếu làm trần thạch cao, nên tính hộp rèm hoặc khe âm trần cho ray từ lúc thi công trần, kèm gia cố gỗ hay khung chịu tải chỗ bắt ray.
- Rèm vải dài, nặng mà cửa sổ ngay cạnh đầu giường thì nên có que kéo hoặc ray có động cơ; với tay qua đầu giường để kéo rèm mỗi tối rất bất tiện.
- Rèm có dây kéo dạng vòng là nguy cơ nghẹt thở cho trẻ nhỏ. Dùng rèm không dây, hoặc cố định dây lên cao ngoài tầm với bằng móc giữ dây, và không kê giường, cũi trẻ em sát cửa sổ có dây rèm.
- Rèm phòng ngủ dễ bám bụi và mốc chân rèm trong mùa nồm; chọn rèm có móc tháo dễ để mang đi giặt, và để chân rèm không nằm đọng trên sàn ẩm. Cách giặt từng loại thuộc phạm vi dịch vụ vệ sinh.
- Rèm có động cơ cần ổ điện ở đầu ray, nên chốt vị trí ổ điện với thợ điện trước khi sơn bả.
Trước khi đặt may, chụp ảnh ô cửa cùng tường hai bên và trần, ghi kích thước thực tế; đơn vị làm rèm sẽ tư vấn đúng hơn khi thấy cả khoảng tường quanh cửa, không chỉ con số ô kính.
Câu hỏi thường gặp
Rèm cản sáng 100% có thật không?
Một số vải tráng phủ cản gần như hoàn toàn ánh sáng đi xuyên qua vải. Nhưng phòng có tối hẳn hay không còn phụ thuộc ánh sáng lọt quanh mép, đỉnh và chân rèm. Thử bằng cách soi mẫu vải lên đèn, rồi đo và lắp rèm phủ rộng, ray sát trần.
Rèm cản sáng có làm phòng nóng hơn không?
Rèm có mặt lưng màu tối hấp thụ nhiệt có thể làm khoảng sát cửa nóng lên. Rèm có mặt lưng sáng hoặc tráng phản xạ giúp chặn bớt nhiệt nắng. Với cửa hướng tây, kết hợp chặn nắng bên ngoài kính và rèm phản xạ bên trong cho kết quả tốt nhất.
Nên chọn rèm cuốn hay rèm vải cho phòng ngủ?
Rèm vải phủ rộng, treo sát trần thường tối hơn và giảm vang tốt hơn, nhưng chiếm chỗ hai bên cửa. Rèm cuốn gọn, hợp cửa nhỏ, cửa sát bàn hay đầu giường, nhưng dễ lọt sáng hai mép. Nhiều phòng dùng cả hai: rèm cuốn sát kính và rèm vải ngoài.
Rèm cản sáng có giúp giảm tiếng ồn không?
Rèm vải dày, nhiều lớp giảm được tiếng vang trong phòng và chặn bớt một phần tiếng ồn tần số cao. Nhưng không thay được cửa sổ kín và kính tốt khi phòng nhìn ra đường lớn. Nên làm kín cửa sổ trước, rèm là lớp bổ trợ.
Phòng ngủ trẻ em nên dùng rèm loại nào?
Ưu tiên rèm không dây hoặc có dây được cố định ngoài tầm với, vải cản sáng để trẻ ngủ trưa và ngủ sớm dễ hơn, và rèm tháo giặt được. Không kê giường, cũi sát cửa sổ có dây rèm, và kiểm định kỳ giá đỡ rèm vì trẻ hay kéo, đu vào rèm.
Khoảng cách từ ray rèm tới trần bao nhiêu là hợp?
Càng gần trần càng ít lọt sáng và trần trông cao hơn. Nếu có hộp rèm hoặc khe âm trần, ray nằm trong đó là tốt nhất. Ray treo tường nên đặt sát trần nhất có thể mà vẫn đủ chỗ cho móc và bánh xe chạy, thường chỉ cách trần vài centimet.