Phòng ngủ cho khách ở nhà Việt thường chỉ có người ngủ vài chục đêm mỗi năm: ông bà lên chơi, họ hàng về dịp lễ, bạn bè ghé lại. Vì thế, cách làm hợp lý là cho căn phòng một việc chính trong ngày thường, như phòng làm việc, phòng sở thích hay chỗ cất đồ, và một chỗ ngủ chuyển đổi nhanh như giường gấp tường, giường kéo hoặc nệm gấp. Khách vẫn ngủ ngon nếu có vài thứ cơ bản: rèm che sáng, chỗ treo đồ, chỗ đặt vali, ổ cắm và đèn cạnh giường, cửa khoá được từ bên trong.
Bài này giúp bạn quyết phòng khách nên đầu tư tới đâu, chọn loại giường chuyển đổi, bố trí để việc chính ban ngày và chỗ ngủ ban đêm không giẫm chân nhau, và chuẩn bị phòng trước khi khách tới. Nếu nhà không có phòng riêng, chỗ ngủ cho khách trong phòng khách là chuyện khác; chọn sofa giường có bài riêng trong danh mục chọn mua đồ nội thất.
Đếm số đêm có khách trước khi quyết định đầu tư
Câu hỏi đầu tiên nên trả lời bằng con số: một năm có bao nhiêu đêm có người ngủ lại, và mỗi lần ở bao lâu. Ví dụ giả định: ông bà lên chơi hai lần, mỗi lần một tuần, cộng vài người thân về dịp Tết, tổng chừng hai mươi đêm. Phần còn lại của năm, căn phòng đứng không. Dồn hết ngân sách vào một giường đôi to, tủ áo lớn cho phòng dùng hai mươi đêm là phí diện tích ba trăm ngày còn lại.
Ngược lại, nếu có người thân ở dài ngày theo định kỳ, ví dụ bà lên trông cháu cả mùa, căn phòng gần như là phòng ngủ thứ hai, cần giường thật, tủ áo thật, ánh sáng và điều hoà đầy đủ. Lúc đó các phương án chuyển đổi phía dưới có thể không đáng, vì mỗi ngày gấp mở giường là phiền cho người ở.
Giữa hai đầu đó là phương án phổ biến nhất: phòng có việc chính ban ngày, chỗ ngủ chuyển đổi, và một bộ đồ dành cho khách cất gọn trong tủ. Quyết định này nên được đưa ra trước khi thuê thiết kế hoặc mua đồ, vì nó thay đổi gần như mọi thứ trong phòng, từ vị trí ổ cắm tới kiểu tủ.
Một yếu tố nữa ít người tính là ai sẽ là khách chính. Ông bà lớn tuổi cần giường cao vừa, lối đi rộng, gần nhà vệ sinh; bạn bè trẻ ngủ nệm gấp vài đêm cũng không sao; gia đình có con nhỏ về chơi cần chỗ cho thêm một cũi hay nệm sàn cho trẻ. Nếu khách chính là ông bà, mọi phương án phải trèo, phải ngồi thấp, phải gấp mở nặng nề đều nên gạch đi ngay từ đầu, dù chúng tiết kiệm diện tích tới đâu.
Các kiểu chỗ ngủ chuyển đổi cho phòng khách
Mỗi kiểu chỗ ngủ đổi lấy một thứ: thoải mái khi nằm, thời gian chuyển đổi, diện tích ban ngày, hoặc chi phí. Bảng dưới gom những lựa chọn hay gặp.
| Kiểu | Ban ngày | Ban đêm | Cần lưu ý |
|---|---|---|---|
| Giường gấp tường (giường âm tủ) | Gấp vào tủ đứng, sàn trống | Nệm thật, nằm như giường thường | Bắt vào tường chịu lực, cơ cấu tốt, lắp đúng hướng dẫn |
| Daybed có giường kéo | Như ghế dài để ngồi, đọc | Một hoặc hai chỗ ngủ đơn | Cần lối trống trước giường để kéo ra |
| Sofa giường | Sofa ngồi tiếp khách | Chỗ ngủ tạm | Nệm mỏng, ngủ lâu dễ mỏi; chọn kỹ cơ cấu |
| Nệm gấp, nệm hơi | Cất vào tủ | Chỗ ngủ dưới sàn | Rẻ, linh hoạt, không hợp người lớn tuổi |
| Giường đơn thường kiêm ghế dài | Thêm gối tựa thành ghế | Giường đơn đầy đủ | Chiếm sàn như một giường đơn |
| Giường gác trên bàn làm việc | Bàn làm việc phía dưới | Giường ở trên | Khách phải trèo thang; không hợp người lớn tuổi |
Giường gấp tường là lựa chọn cho chất lượng ngủ gần với giường thật nhất trong khi trả lại sàn trống ban ngày. Đổi lại, nó đòi hỏi tường đủ chắc để bắt, cơ cấu lò xo hoặc piston tốt, và lắp đặt cẩn thận vì một giường nặng đổ xuống là tai nạn nghiêm trọng.
Giường gấp tường: những điểm phải kiểm
Tường bắt phải chịu được lực. Phần lớn giường gấp tường dựa vào việc bắt chặt tủ vào tường để không bị lật khi hạ giường. Tường gạch đặc, bê tông thường ổn; vách thạch cao, tường gạch rỗng cần giải pháp gia cố. Hỏi người lắp về loại tường và loại bulông nở dùng.
Cơ cấu nâng hạ êm, có khoá. Giường hạ xuống và nâng lên phải nhẹ tay, không rơi tự do, không bật lên. Có khoá giữ ở tư thế gấp để trẻ con không kéo xuống được. Thử nhiều lần trước khi nhận.
Nệm đúng độ dày quy định. Cơ cấu được cân theo trọng lượng nệm. Nệm quá nặng hoặc quá dày làm giường khó nâng, quá nhẹ làm giường dễ bật lên. Dùng loại nệm theo khuyến nghị của nhà sản xuất.
Khoảng trống phía trước. Khi hạ giường, cần đủ chiều dài phòng cho giường cộng một lối đi ở cuối hoặc bên cạnh. Bàn làm việc, ghế, thảm phải không nằm trong vùng giường hạ xuống, hoặc dùng loại giường có bàn gắn kèm tự gập theo.
Chăn gối ở đâu khi gấp. Một số loại có dây giữ chăn ga trên nệm khi gấp; không có thì cần một ngăn tủ gần đó để cất bộ chăn gối của khách.
Ổ cắm và đèn khi giường đã hạ. Giường gấp tường không có tab đầu giường cố định, nên ổ cắm và đèn đọc thường bị quên. Một số loại có kệ nhỏ và đèn gắn ở hai bên khung tủ; nếu không, cần chừa ổ cắm ở tường bên cạnh, ngang tầm nệm, và một đèn kẹp hoặc đèn tường gần đầu giường. Khách nằm trên giường gấp cũng cần chỗ đặt điện thoại, kính, cốc nước như giường thường.
Kiêm phòng làm việc: bàn, giấy tờ và dây điện
Phòng làm việc là việc chính phổ biến nhất của phòng khách. Điều cần tránh là bàn làm việc nằm ở chỗ chắn giường khi mở ra, hoặc giường mở ra thì bàn không còn dùng được. Hai cách bố trí hay dùng: bàn và giường nằm ở hai bức tường khác nhau, hoặc dùng loại giường gấp tường có bàn gắn phía trước, bàn tự giữ thăng bằng khi giường hạ xuống.
Giấy tờ, máy tính, hồ sơ công việc cần có chỗ cất có khoá hoặc ít nhất có cánh đóng, để khi khách ở, bàn được dọn trống và đồ riêng không phơi ra. Một tủ ngăn kéo có khoá dưới bàn, hoặc một khoang tủ dành riêng, là đủ. Khách cũng cần một mặt phẳng để đặt đồ cá nhân; mặt bàn làm việc dọn trống chính là chỗ đó.
Dây điện của góc làm việc, như dây máy tính, màn hình, đèn bàn, ổ chia, hay nằm lổn nhổn dưới gầm bàn và lối đi. Gom dây vào máng dưới mặt bàn, cố định ổ chia lên mặt dưới bàn, để khi khách bước xuống giường ban đêm không vướng chân. Ổ cắm gần giường cho khách sạc điện thoại nên có riêng, đừng để khách phải lần tìm ổ chia dưới bàn làm việc.
Kiêm chỗ cất đồ: chừa chỗ cho khách
Phòng khách hay biến thành kho: thùng đồ trái mùa, đồ chơi cũ của con, vali, đồ chờ thanh lý. Không sao, miễn là đồ được cất sau cánh tủ đóng kín, không chất trên sàn hay trên giường. Khách ở phòng có thùng carton chất góc tường sẽ có cảm giác đang ở nhờ trong kho, dù giường rất êm.
Nguyên tắc đơn giản là luôn để trống ít nhất một khoang treo đồ và một hai ngăn kéo cho khách, kèm vài móc treo áo. Người ở ba bốn ngày cần treo quần áo cho khỏi nhàu và không muốn sống từ vali mở toang trên sàn. Một giá để vali gấp gọn, hoặc một bệ thấp, giúp khách mở vali ngang tầm hông thay vì cúi xuống sàn.
Đồ cất trong phòng khách nên là đồ ít cần lấy. Nếu thường xuyên phải vào lấy đồ khi khách đang ở, cả chủ lẫn khách đều ngại. Dồn đồ hay dùng về chỗ khác, để phòng khách giữ những thứ chỉ lấy vài lần trong năm.
Những thứ khách cần mà chủ nhà hay quên
Cách nhanh nhất để biết phòng khách thiếu gì là tự ngủ trong đó một đêm. Nếu chưa làm được, rà danh sách dưới đây:
- Rèm che sáng đủ dày; khách lạ chỗ thường tỉnh sớm khi trời sáng.
- Đèn đọc hoặc đèn bàn cạnh giường, công tắc trong tầm tay khi nằm.
- Ổ cắm gần giường để sạc điện thoại, kèm một bộ sạc phổ thông dự phòng.
- Móc treo, khoang tủ trống, vài móc áo; gương soi toàn thân hoặc ít nhất một gương nhỏ.
- Chỗ đặt vali và một mặt phẳng cho đồ cá nhân.
- Đèn đêm thấp dọc đường tới nhà vệ sinh; khách không thuộc lối đi trong nhà bạn.
- Khoá cửa trong để khách có riêng tư, nhưng mở được từ ngoài khi khẩn cấp.
- Điều khiển điều hoà có pin, quạt dự phòng, một chăn mỏng và một chăn dày.
- Khăn tắm sạch, bình nước, cốc; mật khẩu wifi viết sẵn trên tấm thẻ.
Khách là người lớn tuổi thì thêm: giường cao vừa, mép chắc, ghế có tay vịn để ngồi mặc đồ, ánh sáng sáng hơn, lối đi trống không có thảm trượt. Nếu nhà nhiều tầng, phòng cho ông bà nên ở tầng thấp, gần nhà vệ sinh, để không phải leo cầu thang ban đêm.
Giữ phòng sẵn sàng giữa các lần có khách
Phòng đóng kín hàng tháng hay có mùi ẩm, nhất là mùa nồm. Mở cửa thông gió định kỳ, chạy điều hoà hoặc máy hút ẩm vài giờ mỗi tuần, để nệm không ẩm mốc. Chăn gối của khách cất trong túi vải thoáng khí, không để trong túi ni lông kín vì dễ ám mùi; giặt lại trước mỗi lần khách đến nếu đã cất lâu.
Trước ngày khách tới, chạy thử điều hoà, quạt, bình nóng lạnh nhà vệ sinh gần phòng, thay pin điều khiển, kiểm tra đèn đêm còn sáng, và nằm thử giường xem có tiếng kêu không. Giường gấp tường lâu không dùng nên nâng hạ thử vài lần. Những việc này mất mười lăm phút nhưng tránh được cảnh nửa đêm khách không bật được điều hoà mà ngại gọi chủ nhà.
Khách ở lại qua đêm, nhất là người không có hộ khẩu ở địa phương, có thể thuộc diện phải thông báo lưu trú theo quy định hiện hành về cư trú. Đây là thủ tục hành chính đơn giản; kiểm quy định và cách khai báo tại nơi bạn ở để làm đúng.
Câu hỏi thường gặp
Phòng ngủ cho khách nên kê giường đôi hay hai giường đơn?
Hai giường đơn linh hoạt hơn: phục vụ được hai người không ngủ chung, ghép lại thành giường đôi khi cần, và ban ngày một giường có thể làm ghế dài. Giường đôi hợp khi khách thường là cặp vợ chồng. Phòng nhỏ chỉ đủ một giường thì giường đơn rộng hoặc giường gấp tường cỡ đôi.
Giường gấp tường có an toàn không?
An toàn khi sản phẩm có cơ cấu tốt, lắp đúng hướng dẫn và bắt chắc vào tường chịu lực. Rủi ro nằm ở việc lắp vào vách yếu, dùng nệm sai trọng lượng, hoặc để trẻ em kéo giường khi không có người lớn. Kiểm bulông định kỳ và luôn khoá giường ở tư thế gấp.
Phòng khách nhỏ 8–9 m² có làm phòng làm việc được không?
Được, nếu dùng giường gấp tường hoặc daybed. Ban ngày một bàn làm việc dài khoảng một mét hai tới một mét bốn và một ghế là đủ. Bàn nên đặt ở tường khác với tường giường, hoặc dùng giường có bàn gắn kèm. Đo vùng giường hạ xuống trước khi chọn vị trí bàn.
Có nên lắp điều hoà cho phòng khách ít dùng?
Ở hầu hết vùng khí hậu Việt Nam, phòng ngủ không có điều hoà khó ngủ vào mùa nóng, dù khách chỉ ở vài đêm. Nếu không lắp, cần quạt tốt và phòng thông gió được. Phòng dùng làm việc hằng ngày thì điều hoà còn phục vụ cả việc chính, nên càng đáng.
Làm sao để phòng làm việc chuyển thành phòng ngủ nhanh nhất?
Giữ mặt bàn gọn hằng ngày, có sẵn một ngăn tủ để dồn đồ làm việc vào, chăn gối khách cất ngay trong phòng. Với giường gấp tường, việc chuyển đổi chỉ mất vài phút. Lập một danh sách ngắn những việc cần làm trước khi khách đến và dán trong cánh tủ.
Phòng cho khách có nên có tivi không?
Không cần thiết. Khách thường dùng điện thoại, máy tính bảng; tivi chiếm tường và thêm dây điện cho một phòng ít dùng. Nếu phòng kiêm phòng sở thích hay phòng xem phim của gia đình thì tivi phục vụ việc chính, lúc đó mới đáng.