Nghiệm thu nội thất là đối chiếu sản phẩm thật với bản vẽ, bảng vật liệu và mẫu đã duyệt, kiểm tra từng hạng mục bằng mắt, tay và vài dụng cụ đơn giản (đèn pin, thước, thước nivô), lập danh sách lỗi có ảnh và hạn xử lý, rồi mới ký biên bản. Nghiệm thu vội trong một buổi tối, chỉ nhìn tổng thể, là cách để những lỗi nhỏ thành của gia chủ.
Bài này đưa ra cách chuẩn bị, bảng kiểm cho từng nhóm hạng mục thường gặp trong một căn hộ, cách lập danh sách lỗi và những gì nên nhận khi bàn giao. Đây là kiểm tra của người sử dụng; với hạng mục kết cấu, điện tổng hay hệ thống phức tạp, nên có người chuyên môn đi cùng.
Chuẩn bị trước buổi nghiệm thu
Một buổi nghiệm thu hiệu quả cần ánh sáng, thời gian và tài liệu. Chuẩn bị những thứ sau:
- Bộ hồ sơ: bản vẽ thi công đã duyệt, báo giá, bảng vật liệu, bảng theo dõi phát sinh.
- Mẫu vật liệu đã ký để so màu, vân, độ dày tại chỗ.
- Đèn pin để soi xiên trên bề mặt sơn, tủ, sàn; ánh sáng xiên làm lộ vết lồi lõm, trầy xước.
- Thước dây, thước nivô (hoặc ứng dụng đo độ nghiêng trên điện thoại) để kiểm độ thẳng, độ phẳng cơ bản.
- Một thiết bị cắm thử như sạc điện thoại có đèn để thử từng ổ cắm.
- Băng dính giấy và bút để đánh dấu lỗi tại chỗ.
- Điện thoại để chụp ảnh từng lỗi kèm vị trí.
Nên nghiệm thu vào ban ngày khi có ánh sáng tự nhiên, rồi quay lại kiểm tra ánh sáng đèn vào buổi tối. Dành ít nhất nửa ngày cho một căn hộ vài phòng, và đề nghị người phụ trách thi công đi cùng để ghi nhận lỗi tại chỗ.
Bảng kiểm tủ và đồ đóng
Tủ là hạng mục nhiều chi tiết nhất. Đi từng tủ, mở từng cánh, kéo từng ngăn theo bảng dưới:
| Kiểm tra | Cách làm | Dấu hiệu cần ghi lỗi |
|---|---|---|
| Kích thước, chia khoang | So với mặt đứng trong bản vẽ | Lệch khoang, thiếu đợt, thiếu thanh treo |
| Vật liệu, màu, vân | So với mẫu đã ký dưới ánh sáng tự nhiên | Khác màu, khác vân, khác độ dày cánh |
| Khe cánh | Nhìn khe giữa các cánh và với khung | Khe to nhỏ không đều, cánh lệch cao thấp |
| Bản lề, ray | Mở đóng nhiều lần, kéo ngăn hết hành trình | Kêu, kẹt, không giảm chấn như cam kết, ngăn kéo xệ |
| Cạnh dán | Soi đèn xiên, sờ tay dọc cạnh | Hở keo, bong mép, cạnh sắc |
| Mặt trong, mặt hậu | Mở hết cánh, nhìn bên trong và nóc | Vết keo, mùn, lỗ khoan thừa, hậu không kín |
| Liên kết với tường, trần | Nhìn khe giữa tủ với tường và trần | Khe hở lớn không có nẹp, tủ lung lay |
| Chống lật | Hỏi và xem điểm neo tủ cao vào tường | Tủ cao, kệ cao không có liên kết chống lật |
Mục chống lật đặc biệt quan trọng với nhà có trẻ nhỏ. Tủ áo, kệ sách cao đứng tự do có thể đổ khi trẻ leo lên ngăn kéo; nên yêu cầu neo vào tường bằng phụ kiện phù hợp với loại tường.
Sàn, tường sơn và trần
Sàn gỗ, sàn nhựa. Đi chân trần khắp phòng để nghe tiếng kêu, cảm nhận chỗ bập bênh. Soi đèn xiên tìm vết trầy, khe hở giữa các tấm. Kiểm tra khe giãn nở quanh tường được che bằng len chân tường, nẹp chuyển tiếp ở cửa phòng phẳng và chắc.
Gạch ốp lát. Gõ nhẹ để nghe tiếng bộp của viên rỗng vữa, nhìn đường ron có đều không, chỗ khu ướt có dốc về phễu thoát không bằng cách đổ chút nước. Viên mẻ góc, sứt mép thường nằm sát tường, sau thiết bị.
Tường sơn. Soi đèn xiên dọc tường để thấy vết lượn sóng, vết lăn, chỗ bả chưa phẳng. Nhìn các góc, cạnh cửa, quanh công tắc xem sơn có lem ra mặt nạ, khung cửa không. Màu sơn so với mẫu đã chọn ở cả ánh sáng ngày và đèn.
Trần thạch cao. Đứng ở nhiều góc nhìn lên, đặc biệt dưới ánh đèn hắt, để thấy vết nứt ở mối nối tấm, chỗ lồi lõm. Kiểm tra cửa thăm trần mở được, đèn âm trần lắp thẳng hàng, khe hắt sáng đều không lộ dây.
Vệ sinh sau thi công. Bụi trong ray cửa, vết sơn trên kính, vữa dính trên gạch, keo trên mặt tủ là những thứ nên được xử lý trước khi ký, không phải sau.
Khu bếp và phòng tắm: những chỗ nước sẽ tìm đến
Bếp và phòng tắm cần kiểm kỹ hơn vì lỗi ở đây thường liên quan đến nước, và nước làm hỏng vật liệu từ từ, khó thấy cho đến khi đã nặng. Ở khu bếp, nhìn đường silicon giữa mặt đá và tường, giữa chậu rửa và mặt đá: có liền mạch không, có chỗ hở không. Mở tủ dưới chậu, soi đèn vào các mối nối ống cấp, ống xả, xả nước mạnh một lúc rồi lấy giấy khô lau thử; chỉ một vệt ẩm cũng nên ghi lỗi. Các cạnh ván tủ dưới chậu nên được dán kín, không để lộ lõi.
Mặt đá bếp kiểm bằng cách nhìn mối nối giữa các tấm có phẳng và khít không, mép khoét bếp nấu, khoét chậu có mài nhẵn không, mặt đá có bị mẻ ở góc không. Đặt một vật tròn nhỏ lên mặt đá xem có lăn về một phía rõ rệt không, để biết mặt đá có bị nghiêng.
Ở phòng tắm, đổ nước trên sàn để xem nước chảy về phễu thoát, không đọng ở góc. Vách kính đóng mở êm, gioăng kín, nước khi tắm không tràn ra vùng khô. Tủ lavabo nếu bằng gỗ công nghiệp cần được xử lý chống ẩm ở các cạnh; gương không bị mờ chân, đèn gương sáng đều. Những lỗi khu ướt nên xếp vào nhóm phải sửa trước khi nhận bàn giao.
Điện chiếu sáng, ổ cắm và thiết bị
Bật lần lượt từng công tắc và ghi lại nó điều khiển đèn nào; đối chiếu với mặt bằng chiếu sáng. Các nhóm đèn có đúng như thiết kế không, đèn có đúng nhiệt độ màu đã chọn không (đèn lệch màu giữa các bóng trong cùng một phòng rất dễ thấy vào buổi tối), đèn hắt có sáng đều suốt chiều dài không. Công tắc đảo chiều ở hai đầu cầu thang hay hai đầu phòng phải bật tắt được từ cả hai nơi.
Cắm thử từng ổ cắm bằng một thiết bị có đèn báo. Ổ không có điện, ổ lỏng chân, mặt nạ lệch đều ghi vào danh sách. Nhìn xem có ổ nào bị tủ, giường che mất so với bản vẽ không. Với thiết bị bếp, thiết bị vệ sinh do nhà thầu lắp, chạy thử từng cái: vòi nước có rò rỉ không, bồn cầu xả có đủ, máy hút mùi chạy các cấp, chậu rửa thoát nước nhanh.
Phần tủ điện, aptomat, dây dẫn bên trong không phải là chỗ gia chủ tự mở ra kiểm tra. Nếu có thay đổi hệ điện đáng kể, nên đề nghị thợ điện có nghề đo kiểm và giải thích sơ đồ aptomat từng khu, dán nhãn trên tủ điện. Mọi việc liên quan đến điện phải do người có chuyên môn thực hiện.
Lập danh sách lỗi và ký biên bản
Danh sách lỗi là tài liệu quan trọng nhất của buổi nghiệm thu. Lập nó theo các bước sau để nhà thầu xử lý được và bạn kiểm lại được:
- Đánh số từng lỗi, ghi vị trí theo phòng và theo tên hạng mục trong bản vẽ.
- Chụp ảnh mỗi lỗi, có một ảnh toàn cảnh để biết vị trí và một ảnh cận.
- Phân loại: lỗi phải sửa trước khi nhận bàn giao và lỗi nhỏ có thể sửa sau trong thời hạn thoả thuận.
- Hai bên thống nhất hạn xử lý cho từng lỗi hoặc từng nhóm lỗi.
- Ký biên bản nghiệm thu có điều kiện, đính kèm danh sách lỗi.
- Kiểm lại sau khi sửa, gạch từng mục, ký xác nhận hoàn tất.
Một danh sách lỗi tốt viết theo kiểu người khác đọc vẫn hiểu: "Phòng ngủ một, tủ áo, cánh thứ hai từ trái, bản lề trên kêu khi mở" thay vì "tủ kêu". Viết rõ như vậy giúp thợ xử lý đúng chỗ mà không phải gọi hỏi lại, và giúp bạn kiểm tra lại nhanh.
Biên bản nghiệm thu có điều kiện cho phép bạn nhận nhà để ở mà vẫn giữ được quyền yêu cầu sửa các lỗi đã ghi. Khoản thanh toán cuối hoặc khoản giữ lại nên gắn với việc hoàn tất danh sách này.
Bảo hành: nhận đủ hồ sơ và biết những gì thường lộ ra muộn
Khi bàn giao, đề nghị nhận một bộ hồ sơ gồm phiếu hoặc điều khoản bảo hành cho từng nhóm hạng mục, hướng dẫn sử dụng và bảo quản (đặc biệt với bề mặt sơn, acrylic, mặt đá, sàn gỗ), danh sách vật liệu thực tế đã dùng, bản vẽ hoàn công nếu có thay đổi so với thiết kế, bộ ảnh đường dây ngầm trước khi che, và đầu mối liên hệ khi cần bảo hành.
Có những lỗi chỉ lộ ra sau vài tháng sử dụng: cánh tủ xệ do bản lề lỏng, ngăn kéo kẹt do ray lệch, cạnh dán bong ở khu ẩm như tủ lavabo, tủ bếp dưới chậu, vết nứt chân chim ở mối nối trần thạch cao khi kết cấu co giãn theo mùa, sàn gỗ hở khe sau mùa khô hoặc phồng sau mùa nồm. Ghi chép và chụp ảnh ngay khi phát hiện, báo nhà thầu bằng văn bản theo đúng kênh trong hợp đồng.
Phân biệt lỗi do thi công với hao mòn do sử dụng sẽ giúp yêu cầu bảo hành thuận lợi hơn. Bản lề cần chỉnh lại sau một thời gian là bình thường và thường chỉ mất vài phút; cạnh bong hàng loạt ở nhiều tủ khô ráo thì đáng gọi bảo hành. Giữ đúng hướng dẫn sử dụng cũng là cách giữ quyền bảo hành.
Câu hỏi thường gặp
Có nên thuê người nghiệm thu độc lập không?
Với nội thất căn hộ thông thường, gia chủ cẩn thận với bảng kiểm có thể tự làm phần lớn. Khi có thay đổi điện nước lớn, cải tạo kết cấu hoặc giá trị công trình cao, thuê người có chuyên môn đi cùng giúp phát hiện những lỗi kỹ thuật mà mắt thường bỏ qua.
Nhà thầu muốn ký nghiệm thu ngay để thanh toán thì sao?
Có thể ký nghiệm thu có điều kiện kèm danh sách lỗi và hạn xử lý, đồng thời giữ lại một phần thanh toán gắn với việc sửa xong. Cách này công bằng cho cả hai: nhà thầu nhận phần lớn, gia chủ vẫn có bảo đảm.
Màu tủ hơi khác mẫu có phải là lỗi không?
Màu vật liệu có thể chênh nhẹ giữa các lô sản xuất. Nếu khác biệt thấy rõ dưới ánh sáng tự nhiên khi đặt mẫu cạnh tủ, hoặc khác hẳn tông, đó là lỗi đáng ghi. Mẫu có chữ ký hai bên là căn cứ quyết định.
Có nên dọn đồ vào ở trước khi nghiệm thu xong không?
Nên tránh. Đồ đạc che mất lỗi, và khi có hư hỏng sẽ khó phân định do thi công hay do vận chuyển đồ. Nếu buộc phải dọn vào, chụp ảnh kỹ hiện trạng và ghi vào biên bản trước.
Mùi sơn, mùi gỗ mới bao lâu thì hết?
Tuỳ vật liệu, mức phát thải và độ thông gió. Nên mở cửa thông gió nhiều ngày sau khi hoàn thiện, mở cánh tủ cho thoáng. Nếu mùi hắc kéo dài và gây khó chịu, hỏi nhà thầu về vật liệu đã dùng và cân nhắc đo kiểm chất lượng không khí trong nhà.
Bản vẽ hoàn công nội thất có cần không?
Rất hữu ích khi có thay đổi so với thiết kế, đặc biệt là đường dây điện, ống nước đi ngầm. Khi khoan treo tranh, lắp thêm kệ sau này, bản vẽ hoàn công và bộ ảnh trước khi che giúp tránh khoan trúng dây, ống.