Chỗ tốt nhất cho giường thường là sát một bức tường đặc, dài và không có cửa, nhìn được ra cửa phòng nhưng không nằm ngay trên đường đi vào; không bị gió điều hoà thổi thẳng vào đầu, không bị nắng chiếu vào mặt buổi sáng hay hắt hơi nóng buổi chiều; và hai bên còn đủ lối đi, có ổ điện, có công tắc với tay được. Chỗ kém là chỗ vi phạm nhiều điều trên cùng lúc: đầu giường dưới cửa sổ kính hướng tây, cục lạnh treo ngay trên gối, một bên giường áp sát tường khiến người nằm trong phải trèo qua người nằm ngoài.
Không có chỗ nào hoàn hảo trong một căn phòng 10–14 m² có cửa đi, cửa sổ, cửa tủ và vị trí điều hoà đã cố định từ khi bàn giao. Việc đúng là biết điều nào quan trọng với gia đình mình, điều nào chấp nhận được, và điều nào sửa được bằng rèm, bằng đổi chiều gió hay bằng một ổ điện kéo thêm. Bài này đi qua từng yếu tố theo công năng: ánh sáng, gió, tiếng ồn, lối đi và điện, rồi đưa một cách thử trước khi chốt.
Năm yếu tố quyết định chỗ đặt giường
Bức tường tựa đầu giường. Đầu giường cần một mảng tường đặc, đủ rộng cho giường cộng hai tab. Giường đệm 1,6 m với khung ngoài khoảng 1,75–1,85 m và hai tab rộng 40–45 cm cần mảng tường khoảng 2,7 m trở lên. Tường đặc giúp kê đầu giường chắc, không rung, và là chỗ đặt ổ điện, đèn đọc sách.
Cửa ra vào. Cửa quyết định đường đi trong phòng và lượng tiếng ồn, ánh sáng lọt vào từ hành lang. Giường nên nằm ngoài cung mở của cánh cửa, và người nằm nên nhìn thấy cửa từ giường mà không phải quay đầu, vì phần lớn người ngủ yên hơn khi biết ai đang bước vào.
Cửa sổ và hướng nắng. Cửa sổ mang lại gió và ánh sáng buổi sáng, nhưng kính cũng là bề mặt nóng nhất trong phòng vào chiều hè và lạnh nhất vào đêm đông miền Bắc. Vị trí giường so với cửa sổ quyết định mặt người nằm có bị nắng rọi, gió lùa hay không.
Điều hoà và quạt trần. Cục lạnh thường được thợ lắp ở chỗ tiện đi ống nhất, ít khi ở chỗ tốt nhất cho người nằm. Luồng gió lạnh thổi thẳng vào đầu, cổ suốt đêm là nguyên nhân phổ biến của khô họng, ngạt mũi sáng dậy.
Lối đi và điện. Lối đi hai bên và cuối giường, cửa tủ áo mở được hết, ổ cắm sạc điện thoại, công tắc tắt đèn từ giường: đây là những thứ dùng mỗi ngày, quan trọng không kém ánh sáng và gió.
Giường và cửa ra vào: tầm nhìn, tiếng ồn và cánh cửa
Phương án thường gặp và dễ chịu nhất là giường đặt ở tường đối diện hoặc lệch chéo so với cửa, sao cho từ gối nhìn thấy cửa, còn chân giường không chắn đường đi từ cửa tới tủ áo và cửa phòng tắm. Khi phòng hẹp buộc phải kê giường sát vách cạnh cửa, nên để khoảng cách từ mép cánh cửa mở tới thành giường ít nhất khoảng 60 cm, đủ để người bước vào không va vào giường trong bóng tối.
Tiếng ồn là chuyện hay bị quên. Trong nhà ống, cửa phòng ngủ thường mở ra cầu thang, nơi có tiếng bước chân và ánh đèn của người về muộn. Trong căn hộ, cửa phòng có thể nhìn thẳng ra phòng khách có tivi. Giường càng xa cửa thì những tiếng ồn này càng nhỏ, nhưng thứ hiệu quả hơn là xử lý khe hở dưới cánh cửa và chọn cửa đặc ruột, phần này được nói kỹ trong bài cách âm phòng ngủ cùng chuyên mục.
Ánh sáng hành lang lọt qua khe cửa cũng làm nhiều người khó ngủ. Nếu giường buộc phải nằm ở chỗ nhìn thẳng khe cửa, một ron chặn chân cửa hoặc chổi chắn đáy cửa giải quyết được phần lớn. Còn với phòng có cửa trượt hay cửa kính mờ ngăn với phòng khách, nên đặt đầu giường quay lưng về phía cửa kính thay vì nằm nhìn thẳng vào đó.
Giường và cửa sổ: lợi gió, nhưng phải tính nắng và kính
Đầu giường đặt dưới cửa sổ là kiểu bố trí rất phổ biến trong căn hộ, vì đó thường là bức tường duy nhất đủ dài. Nó không sai, nhưng có ba cái giá. Thứ nhất, rèm khó kéo hơn vì phải với qua đầu giường. Thứ hai, nếu cửa sổ hướng đông, nắng sớm rọi thẳng vào gối từ khoảng năm giờ sáng mùa hè. Thứ ba, khung kính kém kín sẽ có gió lùa vào đầu khi trời lạnh, và mùa nồm kính đọng nước chảy xuống tường đầu giường.
Nếu vẫn chọn phương án này, nên chọn đầu giường cao hơn bậu cửa sổ một chút hoặc thấp hẳn dưới bậu, tránh mép đầu giường chạm đúng ngang bậu nhìn rất vướng. Chừa một khe khoảng 10–15 cm giữa đầu giường và tường để rèm buông thẳng xuống được và không khí lưu thông, đỡ đọng ẩm. Rèm hai lớp, một lớp voan và một lớp cản sáng, là gần như bắt buộc.
Phương án thường tốt hơn là đặt cửa sổ ở cạnh bên giường. Ánh sáng đến từ một phía, người nằm không bị rọi vào mặt, gió vẫn vào phòng, rèm dễ kéo. Phòng hướng tây có kính lớn thì nên tránh để thân giường áp sát kính, vì bề mặt kính có thể nóng rõ rệt vào buổi chiều và toả nhiệt sang cả nệm. Khoảng cách 50–60 cm từ thành giường tới cửa sổ, kèm rèm cản nhiệt, là mức thường được dùng.
Giường và điều hoà, quạt trần: tránh luồng gió thổi thẳng
Luồng gió từ cục lạnh treo tường đi ra theo hướng cánh đảo, hơi chúc xuống rồi lan theo sàn. Người nằm thấy dễ chịu nhất khi gió đi qua khoảng không phía trên chân giường hoặc dọc thân giường, chứ không rơi thẳng vào đầu và cổ. Vì vậy hai vị trí thường được khuyên là cục lạnh đặt trên tường đối diện chân giường, hoặc trên tường bên cạnh, lệch về phía chân.
Cục lạnh treo ngay trên đầu giường có hai bất lợi: gió thổi qua đầu theo chiều ngược, và nếu ống thoát nước ngưng tụ bị tắc hay dốc kém, nước có thể nhỏ xuống gối. Khi không đổi được vị trí, có thể xoay cánh đảo hướng lên trần, dùng tấm hướng gió gắn thêm, hoặc chọn chế độ gió nhẹ. Nếu đang làm nội thất từ nhà thô, hãy dời vị trí cục lạnh trên bản vẽ trước khi thợ điện lạnh đi ống, vì đổi sau rất tốn công.
Quạt trần cũng cần nhìn cùng. Giường nên nằm sao cho quạt ở khoảng giữa phòng hoặc lệch về phía chân giường, đủ cao so với người đứng trên nệm. Một chiếc quạt trần treo thấp ngay trên đầu giường khiến nhiều người thấy bất an và cũng khó thay bóng, vệ sinh. Phòng có cả điều hoà và quạt trần thì quạt chạy số thấp giúp hơi lạnh lan đều, đỡ phải hạ nhiệt độ cài đặt.
Các vị trí thường gặp: được gì, mất gì
Bảng dưới gom những cách kê giường hay gặp trong căn hộ và nhà phố Việt Nam, kèm điều kiện để chấp nhận được. Đây là nhận xét theo công năng, mỗi nhà vẫn phải đo và thử:
| Vị trí | Được | Mất | Chấp nhận khi |
|---|---|---|---|
| Đầu giường tựa tường đặc, nhìn chéo ra cửa | Yên, chắc, đủ chỗ hai tab | Thường chiếm bức tường đẹp nhất | Gần như luôn nên ưu tiên |
| Đầu giường dưới cửa sổ | Tận dụng tường dài, gió tốt | Nắng sớm, gió lùa, rèm khó kéo | Có rèm cản sáng tốt và kính kín |
| Thân giường sát cửa sổ | Ánh sáng một bên dễ chịu | Nóng từ kính hướng tây | Chừa khoảng 50 cm và có rèm cản nhiệt |
| Một cạnh giường áp tường | Tiết kiệm chỗ ở phòng rất nhỏ | Người nằm trong khó ra vào, khó trải ga | Phòng một người hoặc phòng dưới 9 m² |
| Chân giường thẳng cửa ra vào | Lối đi từ cửa thẳng | Ánh sáng, tiếng ồn hành lang dội vào | Có ron chặn khe cửa, cửa đặc |
| Cục lạnh trên đầu giường | Thường không có lợi gì cho người nằm | Gió thổi qua đầu, rủi ro nhỏ nước | Chỉ tạm thời, chỉnh cánh đảo lên trần |
Nhìn bảng sẽ thấy phần lớn nhược điểm sửa được bằng rèm, ron cửa hoặc chỉnh hướng gió. Riêng hai thứ khó sửa sau khi đã ở là lối đi quá hẹp và tường đầu giường không có ổ điện, nên ưu tiên giải quyết hai thứ này khi chốt mặt bằng.
Ổ điện, công tắc và đèn đầu giường: chốt trước khi thi công
Phòng ngủ dùng điện ở đầu giường nhiều hơn ta nghĩ: sạc hai điện thoại, đèn đọc sách, máy tạo ẩm, quạt nhỏ, đôi khi thêm máy đo huyết áp của người lớn tuổi. Mỗi bên giường nên có ít nhất một ổ đôi, đặt cao hơn mặt tab một chút để khỏi phải cúi xuống gầm, thường quanh mức 60–75 cm tính từ sàn tuỳ chiều cao tab. Ổ đặt sau lưng tab hay sau đầu giường bọc nệm là ổ gần như không dùng được.
Công tắc đèn trần nên bật tắt được cả ở cửa và ở đầu giường, gọi là công tắc hai chiều. Thiếu nó, mỗi tối sẽ có một người phải ra cửa tắt đèn rồi lần mò về giường trong bóng tối. Nếu phòng đã hoàn thiện, công tắc không dây dán tường hoặc bóng đèn điều khiển được từ điện thoại là cách bù không phải đục tường.
Việc đi dây, thêm ổ, đổi công tắc là việc của thợ điện có nghề, nhất là khi phải đục tường hay kéo từ tủ điện. Gia chủ chỉ cần đánh dấu trên bản vẽ hoặc dán giấy lên tường đúng vị trí mong muốn, chụp ảnh lại để giao thợ. Vị trí ổ phụ thuộc trực tiếp vào chỗ đặt giường, nên đây là lý do phải chốt vị trí giường từ khi còn là nhà thô.
Thử trước khi chốt: năm bước rẻ mà đỡ hối hận
Đổi chỗ giường sau khi đã khoan tường gắn đầu giường, đi ổ điện và treo rèm là việc tốn kém. Trước đó có thể thử theo thứ tự sau:
- Vẽ mặt bằng phòng theo tỉ lệ trên giấy kẻ ô, đánh dấu cửa, cửa sổ, cục lạnh, ổ điện có sẵn, cánh tủ áo khi mở.
- Cắt hình chữ nhật đúng kích thước khung ngoài của giường và tab, xếp thử hai đến ba phương án, kiểm lối đi hai bên và cuối giường.
- Dán băng dính giấy lên sàn theo phương án tốt nhất, đi lại vài ngày, mở cửa tủ, mở cửa phòng tắm, xem có chỗ nào vướng.
- Nếu có thể, trải tạm nệm xuống sàn đúng chỗ dự định và ngủ thử hai đến ba đêm, để ý gió điều hoà, ánh sáng buổi sáng và tiếng ồn.
- Chốt vị trí rồi mới gọi thợ điện bố trí ổ, công tắc, sau đó mới lắp đầu giường, treo rèm và đèn.
Ví dụ giả định: một cặp vợ chồng định đặt đầu giường dưới cửa sổ hướng đông. Sau ba đêm ngủ thử trên nệm trải sàn, họ nhận ra nắng vào phòng từ rất sớm và gió điều hoà rơi đúng vào gối. Họ xoay giường chín mươi độ sang tường đặc, cửa sổ thành bên cạnh, cục lạnh nằm ở phía chân, và chỉ cần thêm một ổ điện ở bức tường mới.
Câu hỏi thường gặp
Giường không tựa được vào tường nào vì phòng nhiều cửa thì sao?
Có thể đặt giường giữa phòng với một đầu giường đứng độc lập hoặc một vách thấp làm tựa, phía sau dùng làm kệ hay bàn. Cách này cần phòng đủ rộng để còn lối đi bốn phía, và phải tính đường dây điện cho đèn đầu giường, thường đi âm sàn hoặc theo chân vách.
Đặt giường sát tường để trẻ nhỏ không lăn ra ngoài có ổn không?
Áp một cạnh giường vào tường giúp trẻ không lăn ra phía đó, nhưng khe giữa nệm và tường là chỗ trẻ có thể kẹt. Nếu kê như vậy, nệm phải ép sát tường không chừa khe, hoặc dùng thanh chắn giường đúng loại, và kiểm tra thường xuyên khi trẻ lớn và cựa quậy nhiều hơn.
Giường cách tường đầu bao nhiêu là hợp lý?
Thường đặt sát nhưng không ép chặt, chừa vài centimet để không cọ sơn và không khí lưu thông. Với tường ngoài hay bị nồm ẩm hoặc khi có rèm buông sau đầu giường, khe khoảng 10–15 cm giúp tường khô và rèm rủ thẳng. Đầu giường gắn tường thì làm theo hướng dẫn lắp của sản phẩm.
Có nên đặt giường dưới dầm hoặc dưới trần thấp không?
Về công năng, dầm thấp phía trên đầu làm nhiều người thấy ngột và dễ va đầu khi ngồi dậy nếu là gác lửng. Nếu không tránh được, có thể làm trần thạch cao che dầm, hoặc xoay giường để dầm chạy dọc thân giường thay vì cắt ngang ngay trên gối.
Phòng có hai người ngủ khác giờ thì kê giường thế nào?
Người dậy sớm nên nằm phía gần cửa và phía có lối ra tủ áo, phòng tắm, để không phải đi vòng qua giường. Mỗi bên nên có đèn đọc sách riêng chiếu hẹp xuống mặt sách, không cần bật đèn trần, và ổ sạc riêng để người kia không bị đánh thức.
Kê giường xong mới thấy ổ điện bị che thì xử lý sao?
Cách gọn nhất là nhờ thợ điện chuyển ổ lên cao hơn mặt tab hoặc dời sang bên cạnh. Trong lúc chờ, dùng ổ kéo dài loại có dây đủ lớn, đặt trên tab chứ không luồn dưới nệm hay thảm, và không cắm thiết bị công suất lớn như máy sưởi qua ổ kéo dài.