Một phòng ngủ đủ dùng chỉ cần năm thứ làm cho đúng: chiếc giường đúng cỡ người nằm và cao vừa để ngồi lên đứng dậy dễ dàng, một mặt phẳng ở mỗi bên giường cao xấp xỉ mặt nệm, một tủ áo đủ sâu để treo áo không cấn cánh, một chỗ vắt quần áo mặc lại có chủ đích, và một gương soi toàn thân. Bàn trang điểm, bàn làm việc, tivi là món tuỳ nhà; thêm vào khi phòng còn chỗ, không phải vì đi kèm trong bộ.
Phần lớn sự bất tiện trong phòng ngủ đến từ kích thước, không phải kiểu dáng: tab thấp hơn mặt nệm cả gang tay khiến mỗi lần với điện thoại phải nhổm người, tủ áo sâu 45 cm khiến móc áo phải xoay chéo, giường cao 70 cm khiến người lớn tuổi ngồi xuống phải với chân. Bài này đi qua từng món theo thứ tự ưu tiên, kèm số đo tham khảo, rồi bàn chuyện mua đồng bộ hay phối lẻ và thứ tự nên mua. Bố trí cho phòng nhỏ dưới 12 m² và vị trí đặt giường có bài riêng cùng chuyên mục.
Giường: chọn cỡ theo người nằm trước, theo phòng sau
Chiều dài nệm phổ biến là khoảng 2 m. Một quy tắc thường dùng là nệm nên dài hơn người cao nhất trong nhà khoảng 15–20 cm, để khi nằm duỗi chân không chạm mép và gối vẫn có chỗ. Người cao trên khoảng 1,8 m nằm nệm 2 m thường thấy vừa khít, nên chọn khung giường không có thành chân cao để bàn chân có thể thò ra ngoài khi cần.
Chiều rộng là chuyện thói quen ngủ. Hai người lớn nằm nệm 1,6 m là mức nhiều nhà chọn; nệm 1,8 m hợp hơn khi một người hay trở mình, khi hai người có giờ ngủ lệch nhau, hoặc khi bố mẹ còn cho con nhỏ ngủ cùng. Nệm 1,4 m với hai người lớn là chật, dù vẫn có nhiều phòng ngủ dùng. Một người ngủ thì 1,2 m đã rộng rãi. Lưu ý rằng kích thước ghi trên giường thường là kích thước nệm; khung ngoài, nhất là loại có đầu giường bọc nệm dày, có thể rộng hơn 10–25 cm và dài hơn 15–30 cm.
Chiều cao mặt nệm ảnh hưởng tới việc ngồi xuống, đứng lên và cả việc dọn giường. Ngồi trên mép nệm, bàn chân đặt phẳng sàn và đầu gối gần vuông góc là mức dễ chịu với đa số người lớn, thường rơi vào khoảng 45–55 cm tính từ sàn tới mặt nệm. Giường thấp sát sàn trông thoáng và hợp phòng trần thấp, nhưng khó đứng dậy với người lớn tuổi, người đau gối. Nệm dày cộng khung cao có thể đẩy mặt nệm lên 65–70 cm, khi đó trẻ nhỏ và người thấp phải trèo lên.
Khung giường nên có phản nan gỗ hoặc phản có lỗ thoáng, khoảng cách giữa các nan theo khuyến nghị của nhà sản xuất nệm, để nệm thở được. Ở miền Bắc mùa nồm, nệm đặt trên phản kín hoặc trực tiếp trên sàn rất dễ ẩm mặt dưới. Giường có hộc kéo dưới gầm chứa được nhiều đồ nhưng cũng cần khe thoáng.
Tab đầu giường: cao xấp xỉ mặt nệm, không cần giống nhau
Mặt tab nên cao bằng hoặc thấp hơn mặt nệm vài centimet, để từ tư thế nằm hay nửa nằm, tay với ngang ra là chạm điện thoại, cốc nước, kính. Tab thấp hơn mặt nệm quá nhiều là lỗi rất hay gặp khi mua tab trước rồi mới mua nệm dày. Vì vậy nên chốt nệm trước, đo chiều cao mặt nệm thực tế, rồi mới chọn tab.
Bề rộng tab khoảng 40–50 cm là đủ cho đèn, sạc và vài món nhỏ; bề sâu khoảng 35–45 cm. Một ngăn kéo để cất đồ lặt vặt khỏi mặt tab, cộng một hộc mở để sách hay hộp khăn giấy, là cấu hình dễ dùng nhất. Phòng hẹp chỉ còn 30–35 cm cạnh giường có thể dùng tab hẹp, kệ treo tường gắn ngang mặt nệm hay một chiếc ghế đẩu nhỏ.
Hai tab không bắt buộc giống nhau, nhất là khi hai người dùng khác nhau: một người cần ngăn kéo cho thuốc, kính, sạc; người kia chỉ cần mặt đặt sách. Giữ chúng chung một yếu tố như chiều cao, màu gỗ hoặc màu tay nắm là đủ để phòng không lộn xộn. Tab có cạnh bo tròn đáng cân nhắc khi phòng có trẻ nhỏ hay người già đi lại ban đêm.
Tủ áo: chiều sâu, chiều cao và cách chia bên trong
Chiều sâu lòng tủ là số đo quan trọng nhất của tủ áo treo. Móc áo người lớn rộng khoảng 42–46 cm, nên tủ treo ngang cần lòng sâu khoảng 55–60 cm để áo khoác không cấn cánh. Tủ sâu 40–45 cm chỉ treo được kiểu thanh kéo ra phía trước, hoặc phải treo chéo, rất bất tiện khi dùng hằng ngày. Tủ cánh lùa cần thêm vài centimet cho ray và độ dày cánh.
Chiều cao thanh treo tính theo người dùng: thanh treo ở khoảng 1,6–1,8 m hợp cho áo dài và váy, hai tầng thanh treo cho áo sơ mi và quần gấp đôi thì tầng trên khoảng 1,9–2 m, tầng dưới khoảng 1 m. Phần nóc tủ trên khoảng 2 m chỉ nên chứa đồ ít dùng như chăn mùa đông, vali, vì phải dùng ghế mới với tới.
Để biết cần tủ dài bao nhiêu, hãy đếm. Ví dụ giả định: một cặp vợ chồng có khoảng 50 món cần treo, mỗi món chiếm trung bình 3–4 cm thanh treo khi treo vừa phải, tức cần khoảng 1,5–2 m chiều dài thanh treo, chưa kể phần gấp và ngăn kéo. Tủ áo 1,2 m cho hai người lớn thường đầy ngay từ tháng đầu. Bên trong nên có ít nhất một khoang treo dài, một khoang treo hai tầng, vài ngăn để đồ gấp và một đến hai ngăn kéo cho đồ lót, tất. Chuyện chọn tủ âm tường hay tủ rời được phân tích kỹ ở bài riêng cùng chuyên mục.
Kích thước tham khảo của bộ đồ phòng ngủ
Các số dưới đây là mức thường gặp, giúp bạn so khi đi xem đồ hay đọc bản vẽ. Người trong nhà cao thấp khác nhau thì chỉnh theo, và luôn đo phòng thật:
| Món, thông số | Mức thường gặp (tham khảo) | Ghi chú |
|---|---|---|
| Nệm hai người | Rộng 1,6–1,8 m, dài khoảng 2 m | Khung ngoài lớn hơn nệm; hỏi kích thước phủ bì |
| Mặt nệm tính từ sàn | Khoảng 45–55 cm | Ngồi mép nệm, đầu gối gần vuông góc |
| Mặt tab đầu giường | Bằng hoặc thấp hơn mặt nệm vài cm | Chốt nệm trước rồi mới chọn tab |
| Lòng tủ áo treo ngang | Khoảng 55–60 cm | Dưới 50 cm phải treo chéo hoặc thanh kéo |
| Thanh treo áo dài | Khoảng 1,6–1,8 m | Váy dài, áo khoác dài cần khoang cao |
| Lối đi cạnh giường | Tối thiểu khoảng 60 cm, thoải mái 75–90 cm | Bên có tủ áo cần rộng hơn |
| Trước tủ cánh mở | Bề rộng cánh cộng khoảng 30–40 cm | Cánh lùa chỉ cần chỗ đứng |
| Gương soi toàn thân | Cao khoảng 1,4–1,7 m | Mép trên cao hơn đầu người cao nhất |
Hai số dễ bị bỏ qua nhất là kích thước phủ bì của giường và khoảng mở cánh tủ. Vẽ cả hai lên mặt bằng, hoặc dán băng keo giấy xuống sàn, trước khi đặt mua.
Mua đồng bộ hay phối lẻ
Bộ đồng bộ tiện nhưng dễ cứng. Mua trọn bộ giường, tab, tủ cùng mẫu giúp chắc chắn màu gỗ và chi tiết khớp nhau, và thường dễ đặt hàng. Cái giá là phòng trông giống một góc trưng bày, và khi một món hỏng hay cần đổi, rất khó tìm món thay đúng mẫu sau vài năm.
Phối lẻ có quy tắc thì phòng có chiều sâu hơn. Các món khác mẫu vẫn hợp nhau khi giữ một hoặc hai yếu tố chung: cùng tông gỗ, cùng kiểu chân, cùng màu kim loại tay nắm, hoặc cùng một màu sơn. Một quy tắc thực dụng là không quá hai tông gỗ và một màu sơn đồ trong cùng phòng.
Món lớn nhất quyết định tông. Tủ áo lớn thường là khối chiếm diện tích nhìn nhiều nhất. Tủ cùng màu tường, hoặc cánh trơn màu sáng, làm phòng nhẹ đi; tủ gỗ tối hay cánh hoạ tiết đậm sẽ thành tâm điểm, khi đó giường và tab nên dịu lại.
Đầu giường là chỗ đáng chi. Đầu giường là thứ nhìn thấy đầu tiên khi bước vào và là chỗ tựa lưng khi đọc sách. Nếu ngân sách có hạn, một đầu giường chắc, êm lưng, cao vừa với tường đáng đầu tư hơn một bộ tab cầu kỳ.
Chỗ vắt đồ, ghế cuối giường và gương
Hầu như phòng ngủ nào cũng có một chiếc ghế chất đầy quần áo đã mặc một lần nhưng chưa cần giặt. Thay vì phủ nhận nó, hãy thiết kế cho nó: một dãy móc treo sau cửa, một thanh treo ngắn cạnh tủ áo, hay một băng ghế cuối giường có ngăn chứa. Quần áo mặc lại có chỗ riêng thì không lan ra giường và ghế.
Băng ghế cuối giường hợp khi lối đi cuối giường còn khoảng 90 cm trở lên sau khi đặt ghế; dưới mức đó nó thành vật cản lúc đi đêm. Ghế nên thấp hơn mặt nệm, sâu khoảng 35–45 cm, có thể có nắp mở để chứa chăn dự phòng. Phòng nhỏ có thể thay bằng một chiếc ghế đơn đặt ở góc, vừa ngồi mang tất vừa vắt áo.
Gương soi toàn thân gần như bắt buộc trong phòng có tủ áo. Đặt gương ở mặt trong cánh tủ hoặc cạnh tủ, nơi có ánh sáng tự nhiên hoặc đèn chiếu từ phía trước người soi, không phải từ sau lưng. Gương dựng đứng không gắn tường cần chốt chống đổ khi nhà có trẻ nhỏ.
Thứ tự mua và những điều kiểm khi nhận hàng
Mua sai thứ tự là nguyên nhân của phần lớn chuyện lệch cỡ. Thứ tự hợp lý:
- Đo phòng, vẽ mặt bằng có cửa đi, cửa sổ, điều hoà, ổ điện; đo cả cửa phòng, cầu thang, thang máy để chắc đồ lớn mang lên được.
- Chốt vị trí giường và cỡ nệm, mua nệm và khung giường trước.
- Chọn tủ áo theo chiều dài thanh treo cần có và khoảng mở cánh còn lại.
- Đo chiều cao mặt nệm thực tế rồi mới chọn tab đầu giường.
- Thêm ghế, gương, kệ sau khi đã ngủ trong phòng vài tuần và biết mình thiếu gì.
- Khi nhận hàng: kiểm giường không kêu khi ngồi lắc, mối ghép chặt, cạnh dán không bong, ray ngăn kéo êm, cánh tủ đóng khít không lệch, mặt gỗ không trầy, đúng màu đã chọn.
- Tủ áo, kệ cao trên khoảng 1,2 m phải được bắt ke chống lật vào tường khi nhà có trẻ nhỏ; tủ có nhiều ngăn kéo nặng ở trên càng cần.
Đồ phòng ngủ dùng cả chục năm, nên dành thời gian ngồi thử giường, mở thử cánh tủ, kéo thử ngăn kéo tại chỗ bán đáng giá hơn bất kỳ ảnh mẫu nào.
Câu hỏi thường gặp
Nên chọn giường có hộc kéo hay giường gầm trống?
Giường hộc kéo chứa được chăn, quần áo trái mùa, hợp phòng thiếu tủ. Gầm trống dễ lau dọn, thoáng nệm hơn, hợp nơi nồm ẩm và nhà có người dị ứng bụi. Nếu chọn hộc kéo, cần lối đi đủ rộng để kéo hộc ra và khe thoáng cho phản.
Có nên mua giường và nệm cùng một nơi không?
Không bắt buộc. Quan trọng là kích thước lòng giường khớp với nệm và phản đỡ phù hợp với loại nệm theo khuyến nghị của nhà sản xuất nệm. Mua riêng thì đo lòng giường thực tế; nệm lọt thỏm hay cấn thành giường đều gây khó chịu và nhanh hỏng mép nệm.
Đầu giường bọc nệm hay đầu giường gỗ tốt hơn?
Bọc nệm êm lưng khi ngồi tựa đọc sách, giảm tiếng va vào tường, nhưng bám bụi, dễ ẩm mốc mùa nồm và cần vải bọc tháo giặt được hoặc vệ sinh định kỳ. Đầu giường gỗ bền, dễ lau, nhưng tựa lưng cứng; thêm gối tựa lớn là cách dung hoà.
Phòng ngủ có nên đặt bàn làm việc không?
Nếu không còn chỗ nào khác thì được, nhưng nên tách bằng vị trí hoặc ánh sáng: bàn quay lưng về phía giường, đèn bàn riêng, cuối ngày cất máy tính vào ngăn. Góc làm việc trong phòng ngủ master có bài riêng cùng chuyên mục.
Tab đầu giường treo tường có chắc không?
Chắc nếu bắt vào tường gạch đặc bằng vít nở phù hợp tải, hoặc vào khung xương nếu là vách thạch cao. Tab treo dễ lau sàn bên dưới và chỉnh được chiều cao theo mặt nệm. Không đặt đồ nặng hay ngồi lên tab treo, và hỏi thợ về loại vít với tường nhà mình.
Một phòng ngủ cần bao nhiêu ổ điện?
Thường cần ít nhất hai ổ cạnh hai bên đầu giường cho đèn và sạc, một ổ gần bàn hoặc góc trang điểm, và ổ cho điều hoà, quạt. Ổ đầu giường nên cao hơn mặt tab một chút để không bị tab che. Việc đi dây phải do thợ điện có nghề làm.