Tân trang phòng khách cũ hiệu quả là quyết định đúng món nào giữ, món nào thay, chứ không phải mua lại cả bộ. Thường thì khung sofa gỗ tốt, bàn gỗ đặc, tủ thờ hay tủ trưng bày gia đình đáng giữ; còn đệm mút xẹp, kệ tivi quá khổ, đèn tuýp, rèm ngắn và tường ố là những thứ làm phòng trông cũ và nên thay. Thứ tự làm luôn là: phần dính vào nhà trước (điện, trần, tường, sàn), đồ rời lớn sau, vải và đèn cuối cùng.
Dưới đây là một ca giả định ở nhà phố khoảng hai mươi năm tuổi, kể theo trình tự trước, vấn đề, phương án, thứ tự làm, kết quả và bài học. Không có giá thật; phần chi phí chỉ nêu cấu phần để bạn tự hỏi báo giá. Mọi kích thước là tham khảo, cần đo lại nhà mình.
Hiện trạng: phòng khách hai mươi năm và cảm giác “cũ” đến từ đâu
Phòng khách trong ca giả định nằm ở tầng trệt nhà ống, rộng khoảng 4 m, sâu khoảng 5,5 m tính từ cửa chính tới chân cầu thang. Đồ đạc gồm một bộ sofa khung gỗ tay cuộn với đệm mút bọc giả da đã nứt, bàn trà kính mặt dày, kệ tivi gỗ ép dài gần hết bức tường cao khoảng 1,8 m có hộc kính bày đồ, tường sơn vàng đã ố ở chân và quanh công tắc, trần thạch cao có vệt loang gần cửa sổ, đèn hai bóng tuýp trên trần, rèm vải dày treo ngay trên khung cửa sổ.
Gia chủ nói phòng “trông cũ” nhưng khi hỏi kỹ thì cái cũ đến từ vài điểm cụ thể chứ không phải toàn bộ. Đệm giả da nứt bong là thứ đập vào mắt đầu tiên. Kệ tivi cao và đặc chiếm cả bức tường, làm phòng nặng và tối. Ánh tuýp trắng xanh làm màu da người và màu gỗ đều nhợt. Vệt ố trên trần và chân tường là dấu hiệu thời gian mà ai bước vào cũng thấy. Còn khung sofa gỗ, khi tháo đệm ra kiểm thì vẫn chắc, mối mộng không lỏng, không mối mọt.
Bước đánh giá này quan trọng hơn mọi bảng ý tưởng. Đi quanh phòng với một tờ giấy, ghi từng món và trả lời ba câu: kết cấu còn tốt không, có dùng hằng ngày không, có hợp cách gia đình sinh hoạt bây giờ không. Món nào cả ba câu đều “có” thì giữ và làm mới bề mặt; món nào hỏng kết cấu hoặc không còn hợp thì thay.
Bảng giữ hay thay cho từng món trong phòng khách
Áp ba câu hỏi trên vào ca giả định, kết quả như bảng dưới. Bạn có thể dùng đúng khuôn này cho nhà mình:
| Món | Tình trạng | Quyết định | Lý do |
|---|---|---|---|
| Khung sofa gỗ | Mộng chắc, không mọt, dáng hơi nặng | Giữ, làm đệm và bọc mới | Khung là phần đắt và khó làm tốt nhất của một bộ sofa |
| Đệm mút giả da | Xẹp, nứt, ngồi lún đáy | Thay mút và vải bọc | Bề mặt hỏng nhưng thay được riêng |
| Bàn trà kính dày | Nguyên vẹn, cạnh sắc | Thay bằng bàn thấp gỗ bo góc | Nhà có trẻ nhỏ, kính cạnh sắc nguy hiểm |
| Kệ tivi cao kín tường | Gỗ ép phồng chân, cánh xệ | Thay bằng kệ thấp | Chân phồng là ẩm đã vào lõi, sửa không bền |
| Tường vàng ố | Ố chân tường, bong quanh công tắc | Xử lý và sơn lại | Bề mặt cũ là thứ dễ thay nhất |
| Trần thạch cao loang | Vệt nước gần cửa sổ, đã khô | Tìm nguồn nước, sửa rồi sơn | Sơn đè vết loang khi chưa tìm nguồn là phí |
| Đèn tuýp | Sáng nhưng lạnh, chói | Thay bằng nhiều lớp đèn | Ánh sáng quyết định cảm giác cũ hay mới |
| Rèm vải dày | Bạc màu, treo thấp | Thay rèm, nâng thanh treo | Rèm thấp làm trần thấp và cửa sổ nhỏ |
Kết quả là chỉ hai món đồ rời bị thay hẳn (bàn trà và kệ tivi), còn lại là làm mới bề mặt, vải và đèn. Đây là tỷ lệ thường gặp ở phòng khách nhà cũ: phần lớn ngân sách nên dồn vào tường, đèn và vải, không phải vào đồ mới.
Những việc phải làm trước khi động đến đồ đạc
Tìm nguồn vệt loang trên trần trước khi sơn. Vệt nước gần cửa sổ trong ca này hoá ra do nước mưa thấm qua khe giữa khung cửa sổ tầng trên và tường. Phần chống thấm, trám khe là việc của thợ sửa nhà, nằm ngoài phạm vi nội thất; nhưng nếu bỏ qua và sơn đè, vài tháng sau vệt loang trở lại. Khi nghi có thấm, nứt kết cấu hay võng trần, hỏi kỹ sư hoặc thợ có nghề trước.
Chốt vị trí đèn và ổ điện mới. Kệ tivi mới thấp hơn nên ổ điện và đầu dây truyền hình cũ ở độ cao 1,5 m bị lộ. Thợ điện dời ổ xuống sau kệ và đi thêm dây cho đèn tường hai bên sofa. Mọi việc đục tường, đi dây làm trước khi bả sơn, để vết đục được trám chung một lượt.
Tháo đồ treo tường và đánh dấu. Tháo tranh, đồng hồ, giá treo, đánh dấu lỗ khoan muốn giữ, trám lỗ không dùng nữa. Lỗ vít cũ là thứ lộ rõ nhất trên tường mới sơn nếu không trám kỹ.
Che sàn và đồ không di chuyển được. Tủ thờ hoặc tủ trưng bày nặng không khiêng ra được thì phủ nilon kín, dán băng giấy quanh chân. Sàn gạch phủ bìa cứng. Bụi chà nhám tường bay xa hơn bạn nghĩ.
Làm mới sofa cũ: thay mút, thay vải và chỉnh dáng
Sofa khung gỗ tay cuộn kiểu cũ có ưu điểm là khung gỗ đặc, mộng chắc, thường bền hơn nhiều sofa khung gỗ ghép rẻ tiền mua mới. Nhược điểm là dáng nặng và đệm mỏng. Khi làm mới, thợ bọc đệm thay mút ngồi bằng loại mút có tỷ trọng cao hơn để không lún đáy sau vài tháng, thêm một lớp bông mỏng phủ ngoài cho mặt ngồi êm và tròn cạnh, đổi giả da bằng vải dệt có độ bền mài mòn phù hợp nhà có trẻ nhỏ. Khi hỏi thợ, xin xem mẫu mút và hỏi tỷ trọng, độ đàn hồi, không chỉ hỏi độ dày.
Màu vải được chọn trung tính, hơi trầm, để không lộ vết bẩn và đi cùng gỗ sẫm của khung. Vải có vỏ đệm tháo khoá kéo được giúp giặt dễ hơn; việc giặt đệm sofa định kỳ có thể nhờ dịch vụ vệ sinh. Tay cuộn gỗ chạm hoa văn được chà nhám nhẹ và phủ lại lớp dầu lau gỗ màu gần với màu cũ, không sơn đổi màu, vì sơn đổi màu trên gỗ chạm khó đều và dễ lộ vết bong ở chỗ tay hay cầm.
Vị trí sofa cũng được chỉnh: trước đây sofa áp sát tường dài, đối diện kệ tivi cách khoảng 3,5 m. Sau khi đổi kệ thấp, sofa được kéo ra cách tường khoảng 20 cm cho đỡ cấn lưng khi dựa và để rèm, ổ điện phía sau dễ với. Một tấm thảm vừa đủ để chân trước của sofa và ghế đơn cùng nằm trên thảm gom nhóm ngồi thành một cụm, thay vì từng món trôi nổi trong phòng.
Kệ tivi, đèn và rèm: ba thứ đổi cảm giác cả phòng
Ba thay đổi sau tạo khác biệt lớn nhất trong ảnh trước–sau của ca giả định:
- Kệ tivi cao kín tường thay bằng kệ thấp cao khoảng 40–50 cm, dài khoảng hai phần ba bức tường, ngăn kéo kín đựng đồ lặt vặt. Tivi treo tường hoặc đặt trên kệ sao cho tâm màn hình gần tầm mắt người ngồi. Phần tường trống phía trên để trống hoặc một kệ treo mỏng, không phủ kín.
- Đèn tuýp thay bằng ba lớp đèn: đèn trần ánh trung tính ấm cho sinh hoạt chung, hai đèn tường hoặc đèn cây cạnh sofa cho buổi tối, một dải đèn hắt nhẹ sau kệ tivi giảm chói khi xem. Công tắc chia riêng từng lớp.
- Rèm treo cao gần trần, rộng hơn khung cửa sổ, hai lớp: voan mỏng ban ngày, vải dày hơn buổi tối. Rèm chạm sàn kéo chiều cao trần lên trong mắt người nhìn.
- Tường sơn lại tông be xám nhạt, trần trắng, chân tường có len chân tường mới che chỗ ố. Mảng tường sau tivi giữ cùng màu, không ốp gỗ hay đá trang trí để tránh nặng phòng.
- Bàn trà gỗ thấp bo góc thay bàn kính, cao gần bằng mặt ngồi sofa hoặc thấp hơn một chút, cách mép sofa khoảng 40–45 cm để với tay được mà vẫn đi qua được.
Điểm chung của ba thay đổi này là chúng giảm khối nặng ở tầm mắt và tăng ánh sáng ấm ở tầm thấp. Phòng không rộng thêm nhưng “thở” hơn, và chính cảm giác đó là thứ người ta gọi là phòng khách mới.
Thứ tự làm, thời gian và kết quả của ca giả định
Ca này làm trong khoảng mười ngày, gia đình vẫn ở trong nhà, dùng tầng trên làm chỗ sinh hoạt tạm:
- Ngày 1–2: thợ sửa nhà xử lý khe thấm ở khung cửa sổ tầng trên; thợ điện dời ổ, đi dây đèn tường.
- Ngày 3–6: cạo, trám, bả, chà nhám, sơn lót và sơn hai lớp tường, trần; mở cửa thông gió liên tục.
- Ngày 4–8: song song, sofa được chở đi bọc lại; kệ tivi và bàn trà mới đặt mua theo kích thước đã đo.
- Ngày 7: lắp len chân tường, thanh rèm, đèn; thử từng công tắc.
- Ngày 8–9: nhận sofa, kệ, bàn; trải thảm; treo tivi theo chiều cao đã thử.
- Ngày 10: treo rèm, xếp lại đồ, chụp ảnh sau đúng vị trí ảnh trước.
Kết quả: giữ được khung sofa và tủ thờ gia đình, phòng sáng hơn rõ, góc xem tivi không còn chói. Cấu phần chi phí gồm: sửa khe thấm, công điện, sơn và công sơn, bọc lại sofa, kệ tivi, bàn trà, thảm, đèn, rèm. Gia chủ nhận xét phần “đáng tiền nhất” là đèn và rèm, phần tốn nhất là sơn và bọc sofa.
Bài học: những sai lầm suýt mắc trong ca này
Suýt sơn đè vết loang trần mà không tìm nguồn. Nếu làm vậy, toàn bộ công sơn trần sẽ phải làm lại sau một mùa mưa. Với nhà cũ, luôn hỏi “vệt này từ đâu ra” trước khi hỏi “sơn màu gì”.
Suýt mua kệ tivi theo ảnh mạng mà không đo. Kệ thấp đẹp trong ảnh thường là loại dài 2,4 m, trong khi bức tường chỉ còn khoảng 2,6 m sau khi trừ khung cửa sổ; đặt vào sẽ chạm mép rèm. Đo tường, trừ rèm và lối đi, rồi mới chọn chiều dài.
Suýt bỏ khung sofa cũ vì “trông quê”. Sau khi bọc vải trung tính, chính khung gỗ đặc lại là điểm nhấn ấm của phòng. Đồ cũ chất lượng tốt thường chỉ cần thay bề mặt; đồ mới giá rẻ khó bằng về độ bền. Bài học chung: tân trang là chọn lọc, không phải xoá sạch.
Câu hỏi thường gặp
Bọc lại sofa cũ hay mua sofa mới thì lợi hơn?
Phụ thuộc vào khung. Khung gỗ đặc, mộng chắc, không mọt thì bọc lại thường bền hơn mua mới cùng tầm tiền. Khung gỗ ghép, ván ép đã lỏng, kêu cót két hoặc gãy thanh thì bọc lại không đáng. Tháo một đệm ra, lay khung và nhìn mối nối là biết.
Kệ tivi gỗ ép bị phồng chân có sửa được không?
Phần phồng do nước đã ngấm vào lõi ván thường không trở lại như cũ. Có thể cắt bỏ chân phồng, lắp chân kim loại hoặc nhựa để nâng kệ khỏi sàn, nhưng nếu phồng lan lên thân hoặc mối ghép lỏng thì thay kệ sẽ bền hơn.
Phòng khách nhà ống nên chọn màu tường gì khi tân trang?
Tông sáng trung tính như be, xám ấm, trắng ngà giúp ánh sáng đi sâu vào phòng dài. Tránh màu đậm ở tường cuối phòng xa cửa. Thử ba mẫu màu kích thước lớn trên tường, xem vào buổi sáng và buổi tối trước khi chốt.
Có cần thay sàn gạch khi tân trang phòng khách?
Không nhất thiết. Gạch cũ còn phẳng, không bộp thì có thể giữ, làm sạch ron, trải thảm lớn dưới cụm sofa. Nếu muốn đổi mặt sàn mà không đục, có thể lát sàn nổi đè lên gạch, nhưng phải tính chênh cao ở cửa và nhờ thợ kiểm độ phẳng.
Tân trang phòng khách có cần xin phép không?
Thay đồ, sơn lại, đổi đèn trong nhà riêng thường không phải xin phép xây dựng. Nhà chung cư cần đăng ký thi công với ban quản lý theo nội quy toà nhà. Sửa kết cấu, đục tường chịu lực, thay đổi mặt đứng thì phải hỏi cơ quan có thẩm quyền theo quy định hiện hành.
Làm sao giữ tủ thờ hoặc tủ trưng bày khi sơn lại phòng?
Nếu tủ quá nặng không di chuyển được, phủ kín bằng nilon, dán băng giấy quanh chân và mép tường, chà nhám khu vực xung quanh bằng máy có hút bụi. Phần tường ngay sau tủ có thể không cần sơn nếu không nhìn thấy, đỡ phải xê dịch.