Cách nhanh nhất để biết một chiếc sofa tốt hay kém là thử bằng tay và bằng cơ thể ngay tại cửa hàng: nhấc một góc lên xem khung có vặn không, ngồi xuống đột ngột xem đệm có chạm khung không, bóp tay vịn và tựa lưng xem có thấy thanh gỗ cứng bên dưới không, và ngồi đủ lâu để biết độ sâu, độ cao có hợp người nhà mình không. Bề mặt vải và màu sắc có thể đổi, cấu tạo bên trong thì không.
Sofa là món đồ lớn khó đổi trả nhất trong nhà: cồng kềnh, đắt công vận chuyển, và lỗi thường chỉ lộ ra sau vài tháng khi mút xẹp, khung kêu. Bài này liệt kê các phép thử theo thứ tự, giải thích mỗi phép thử cho biết điều gì về bên trong, và những câu nên hỏi người bán. Không có tên hãng, cửa hàng hay giá cả nào ở đây.
Bên trong một chiếc sofa có gì
Hiểu cấu tạo thì mới hiểu vì sao các phép thử dưới đây có ý nghĩa. Một chiếc sofa bọc vải hoặc da thông thường có bốn lớp. Trong cùng là khung, thường bằng gỗ tự nhiên, gỗ ghép, ván ép nhiều lớp, đôi khi kết hợp thép; khung quyết định sofa có vặn, có kêu, có gãy hay không. Lớp thứ hai là hệ đỡ mặt ngồi: đai đàn hồi căng ngang dọc, lò xo zigzag, hoặc khung lò xo túi; lớp này quyết định cảm giác nảy và độ bền của độ êm. Lớp thứ ba là mút và đệm: mút tỷ trọng khác nhau, có khi bọc thêm bông hoặc lông vũ. Ngoài cùng là vải hay da.
Phần lớn khiếu nại về sofa sau một hai năm, như xẹp lún, lệch chỗ ngồi, kêu cót két, tay vịn lung lay, đều đến từ ba lớp bên trong, không phải từ lớp vải. Đó là lý do vì sao một bộ sofa trông giống hệt nhau trên ảnh lại có độ bền chênh nhau rất xa. Người bán tử tế thường có mẫu cắt lớp hoặc ảnh khung trần; nếu cửa hàng có, đó là thứ đáng xem nhất.
Cần lưu ý: không có cấu tạo nào là "tốt nhất" cho mọi nhà. Đai đàn hồi chất lượng cao bền không kém lò xo zigzag; lò xo túi êm và đều nhưng nặng và tốn chỗ. Điều quan trọng là mỗi lớp được làm đủ tốt so với cách nhà bạn dùng.
Bảy phép thử theo thứ tự, mất khoảng mười lăm phút
Làm lần lượt, mỗi phép thử cho biết một điều về bên trong. Nếu người bán ngại để bạn nhấc hay lật đệm, đó cũng là một thông tin:
- Nhấc một góc trước lên khoảng một gang tay. Góc đối diện phía sau cũng nên nhấc lên theo gần như ngay lập tức. Nếu góc kia vẫn nằm trên sàn một lúc rồi mới theo lên, khung đang bị vặn: gỗ mềm, mối nối yếu, hoặc khung quá mảnh so với chiều dài sofa.
- Ngồi xuống hơi mạnh ở giữa, rồi ở hai đầu. Bạn không được cảm thấy chạm vào thanh gỗ cứng hay nghe tiếng kêu. Cảm giác lún một chỗ rồi chạm đáy là mút mỏng hoặc hệ đỡ quá thưa.
- Lật đệm ngồi lên (nếu đệm rời). Nhìn hệ đỡ: đai đàn hồi nên dày, căng đều, khoảng cách giữa các dải không quá thưa; lò xo zigzag nên được kẹp chắc vào khung và có dây nối ngang chống xô lệch. Ấn tay xuống hệ đỡ: nó phải nảy lại đều.
- Bóp tay vịn và mép trên tựa lưng. Phải cảm thấy có thanh khung cứng ở bên dưới lớp mút, không chỉ là mút với vải. Tay vịn mềm nhũn tới tận đáy sẽ bị xệ khi người ngồi tựa lên.
- Đẩy mạnh tựa lưng ra sau và lắc tay vịn. Không có độ rơ, không có tiếng lách cách. Sofa tháo lắp được thì kiểm cả bu lông nối tay vịn, tựa lưng với thân.
- Ngồi đúng tư thế quen của người nhà ít nhất năm phút. Ngồi thẳng, ngả lưng, co chân, nằm ngả đầu lên tay vịn. Người cao và người thấp trong nhà nên cùng thử.
- Nhìn đường may, khoá kéo, mặt dưới. Đường may thẳng, mũi đều, hoạ tiết vải khớp nhau qua các mảnh; khoá kéo vỏ đệm chạy trơn; mặt dưới có lớp vải lót che khung và chân bắt chắc vào khung chứ không chỉ vặn vào ván mỏng.
Sau bảy phép thử, đa số sofa sẽ lộ ra điểm mạnh và điểm yếu. Không cần hoàn hảo, nhưng một chiếc trượt ở phép thử 1 và 2 thì rất khó trở thành đồ dùng lâu năm.
Kích thước sofa: con số nào phải khớp với người và phòng nhà bạn
Các kích thước dưới đây là mức tham khảo thường gặp; quan trọng là so với người nhà và mặt bằng phòng, không phải so với một chuẩn chung:
| Kích thước | Mức thường gặp | Ảnh hưởng tới |
|---|---|---|
| Độ sâu mặt ngồi (từ mép trước tới tựa lưng) | Khoảng 50–60 cm; loại ngồi ngả sâu hơn | Người thấp ngồi sâu quá thì chân không chạm sàn hoặc phải kê gối sau lưng |
| Chiều cao mặt ngồi | Khoảng 40–45 cm | Người lớn tuổi cần mặt ngồi cao hơn và chắc hơn để đứng lên dễ |
| Chiều cao tựa lưng | Thấp khoảng 75–80 cm, cao tới 90 cm trở lên | Tựa thấp làm phòng thoáng nhưng không đỡ đầu; tựa cao đỡ đầu nhưng che tầm nhìn |
| Độ rộng tay vịn | Mảnh khoảng 10 cm tới dày 25 cm | Tay vịn dày ăn mất chỗ ngồi: hai sofa cùng dài có thể chênh nhau gần một chỗ |
| Chiều dài tổng | Hai chỗ khoảng 150–180 cm, ba chỗ khoảng 190–230 cm | Phải chừa lối đi và khoảng cách tới bàn trà, tivi |
| Khoảng sáng gầm | Từ sát sàn tới 15 cm trở lên | Gầm cao dễ lau, robot hút bụi chui được; gầm thấp gọn mắt nhưng đọng bụi |
Trước khi đi mua, đo phòng và dán băng dính giấy lên sàn theo kích thước sofa định mua để thấy lối đi còn lại. Đừng quên đo cửa ra vào, thang máy, chiếu nghỉ cầu thang; sofa không tháo được tay vịn hay chân sẽ là vấn đề lớn với nhà ống cầu thang hẹp.
Mút và đệm: thứ quyết định sofa xẹp sau một năm hay năm năm
Tỷ trọng quan trọng hơn độ dày. Mút tỷ trọng cao nặng hơn trên cùng thể tích, giữ dáng lâu hơn; mút tỷ trọng thấp ban đầu êm hơn nhưng xẹp nhanh. Hai tấm mút cùng dày 12 cm có thể khác nhau rất nhiều về tuổi thọ. Hỏi người bán tỷ trọng mút mặt ngồi; người bán nắm hàng sẽ trả lời được bằng con số cụ thể theo công bố của nhà sản xuất.
Đệm nhiều lớp. Đệm tốt thường có lõi mút cứng hơn, bọc ngoài một lớp mút mềm hoặc bông để êm bề mặt. Đệm chỉ một khối mút đồng nhất dễ bị cảm giác cứng đơ hoặc xẹp đều thành lõm theo người ngồi quen.
Đệm lông vũ. Êm và sang cảm giác nhưng phải vỗ, xoay đệm thường xuyên, mất phồng nhanh trong khí hậu ẩm, và có thể không hợp người dị ứng. Kiểu pha lông vũ với lõi mút là phương án dung hoà phổ biến.
Đệm rời hay đệm liền. Đệm rời lật được, xoay được giữa các chỗ ngồi để mòn đều, tháo vỏ giặt được nếu có khoá kéo. Đệm liền thân cho dáng gọn, không bị xô lệch, nhưng chỗ ngồi quen sẽ lõm trước mà không có cách luân chuyển.
Những câu nên hỏi người bán, và cách nghe câu trả lời
Ngoài việc thử, hỏi đúng câu sẽ giúp bạn hiểu chiếc sofa nhanh hơn. Hỏi khung làm bằng vật liệu gì và nối bằng gì: câu trả lời tốt có tên vật liệu cụ thể và cách nối như mộng, ke góc, bu lông; câu trả lời "gỗ tự nhiên chắc lắm" mà không nói gì thêm thì chưa đủ. Hỏi hệ đỡ mặt ngồi là đai hay lò xo, và hỏi tỷ trọng mút mặt ngồi, tựa lưng. Hỏi vỏ đệm có tháo giặt được không, có mua thêm vỏ thay thế được không.
Hỏi về bảo hành: bảo hành khung bao lâu, bảo hành mút và vải bao lâu, và "xẹp lún" thế nào thì được tính là lỗi. Nhiều nơi bảo hành khung dài nhưng mút ngắn, vì mút là phần hao mòn. Đọc kỹ điều kiện, giữ hoá đơn và phiếu bảo hành, chụp ảnh sofa ngay khi nhận.
Cuối cùng, hỏi sofa có tháo được chân, tay vịn hay tựa lưng để vận chuyển không, và kích thước đóng gói khi tháo rời. Câu này giúp bạn so với cửa, thang máy, cầu thang nhà mình trước khi đặt cọc. Nếu đặt sofa theo kích thước, hỏi thêm thời gian làm, có được xem khung trước khi bọc không, và phần cọc được hoàn trong trường hợp nào.
Chân sofa, khoảng gầm và sàn nhà: chi tiết nhỏ quyết định chuyện dọn dẹp
Chân sofa tưởng là chi tiết trang trí nhưng ảnh hưởng tới cả độ bền lẫn việc dọn nhà. Chân tốt bắt bằng bu lông vào một khối gỗ dày gắn liền với khung, hoặc vào tấm thép đế; chân vặn vào một tấm ván mỏng sẽ lắc sau một thời gian, nhất là khi sofa hay bị kéo đẩy. Hỏi xem chân có tháo được không, vì chân tháo được giúp lọt cửa dễ hơn và thay được khi gãy.
Khoảng gầm quyết định nhà bạn dọn dưới sofa thế nào. Gầm khoảng 10–15 cm (tham khảo) cho phép robot hút bụi và cây lau nhà chui vào; gầm sát sàn thì gọn mắt, không lọt đồ chơi xuống dưới, nhưng phải dịch cả sofa mới lau được, và mùa nồm hơi ẩm đọng dưới gầm kín có thể làm mặt đáy ẩm mốc. Nhà có trẻ hay đánh rơi đồ, hoặc có chó mèo thích chui gầm, nên cân nhắc kỹ điều này.
Với sàn gỗ công nghiệp, sàn vinyl hay sàn gạch bóng, hãy hỏi chân sofa có nút đệm nỉ hoặc cao su không. Sofa ba chỗ có người ngồi nặng tới vài trăm cân dồn xuống bốn đến sáu chân; chân kim loại trần sẽ để lại vết lõm hoặc vết xước theo đường kéo. Nút đệm rẻ tiền, nhưng thiếu nó thì thứ hỏng lại là sàn, khó sửa hơn nhiều.
Dấu hiệu nên đi tiếp sang chỗ khác
Những dấu hiệu dưới đây không nhất thiết có nghĩa là sofa kém, nhưng đủ để bạn cân nhắc kỹ hơn:
- Người bán không cho lật đệm, không cho nhấc góc, chỉ cho ngồi.
- Không ai trả lời được khung làm bằng gì, mút tỷ trọng bao nhiêu, chỉ nói "hàng xuất khẩu", "hàng cao cấp".
- Mẫu trưng bày đã xẹp lún rõ ở chỗ ngồi giữa dù cửa hàng mới mở chưa lâu.
- Mùi hắc nồng của keo hoặc dung môi khi ngồi sát, nhất là sofa mới về; mùi nhẹ bay hết sau vài ngày thông gió là thường gặp, mùi nặng kéo dài thì nên hỏi kỹ về vật liệu.
- Chân sofa vặn trực tiếp vào một tấm ván mỏng dưới đáy, không có khối gỗ đỡ.
- Giá rẻ bất thường so với kích thước và vật liệu được quảng cáo, vì phần bị cắt thường là khung và mút, tức phần không nhìn thấy.
Sofa là món nên chọn chậm. Một lần đi xem, ghi chép, về đo nhà, rồi quay lại thử lần hai với người nhà thường tránh được những quyết định sẽ hối tiếc trong nhiều năm.
Câu hỏi thường gặp
Sofa khung gỗ tự nhiên có luôn tốt hơn khung ván ép không?
Không hẳn. Ván ép nhiều lớp chất lượng tốt, dày và dán đúng cách có thể làm khung rất ổn định, ít cong vênh hơn gỗ tự nhiên sấy chưa kỹ. Điều quan trọng là vật liệu đủ dày ở chỗ chịu lực, mối nối chắc và có gia cố góc. Ván ép mỏng hay ván dăm ở khung chịu lực mới là điều nên tránh.
Sofa mới về nhà kêu cót két có sao không?
Tiếng kêu nhẹ trong tuần đầu có thể do các mối nối và vải đang ổn định, nhưng tiếng kêu rõ, lặp lại ở một điểm khi ngồi là dấu hiệu mối nối khung lỏng hoặc lò xo cọ vào khung. Báo người bán sớm trong thời gian bảo hành, kèm video ghi lại tiếng kêu.
Sofa góc chữ L hay sofa văng thẳng hợp căn hộ hơn?
Sofa chữ L tận dụng tốt góc phòng và cho chỗ nằm duỗi chân, nhưng khó đổi bố cục và khó lọt thang máy nếu không tách khối. Sofa văng thẳng kết hợp một ghế đơn linh hoạt hơn khi chuyển nhà hay xếp lại phòng. Hãy dán băng dính kích thước trên sàn để so lối đi thực tế.
Bao lâu thì nên xoay, lật đệm sofa?
Với đệm rời, xoay giữa các chỗ ngồi và lật mặt khoảng vài tuần một lần giúp mút mòn đều, nhất là chỗ ngồi quen của người nặng nhất nhà. Đệm lông vũ cần vỗ phồng thường xuyên hơn. Đệm liền thân không lật được thì có thể thay đổi chỗ ngồi quen để chia đều tải.
Có nên mua sofa đặt theo kích thước thay vì mua sẵn?
Đặt theo kích thước hợp khi phòng có kích thước khó, hoặc người nhà có nhu cầu đặc biệt về độ cao, độ sâu. Đổi lại, bạn không ngồi thử được sản phẩm cuối và phụ thuộc vào uy tín người làm. Nếu đặt, xin xem khung trước khi bọc và ghi rõ vật liệu, tỷ trọng mút trong hợp đồng.
Sofa có mùi hắc khi mới mua thì xử lý thế nào?
Để sofa ở nơi thoáng, mở cửa sổ, bật quạt hút vài ngày đầu, không đóng kín phòng có điều hoà ngay. Mùi nhẹ thường giảm dần. Nếu mùi nồng kéo dài nhiều tuần hoặc gây cay mắt, nên liên hệ người bán hỏi về vật liệu keo, mút và yêu cầu xử lý theo chính sách đổi trả.