Phòng khách thông bếp dễ sống khi ba vùng nấu, ăn, ngồi được đọc rõ bằng đồ đạc và ánh sáng chứ không cần tường; khói mùi được giải quyết ngay tại bếp bằng máy hút mùi đủ mạnh và có đường xả; và chỗ cất đủ để khu bếp không tràn đồ sang phòng khách. Thiếu một trong ba thứ đó, khối mở trở thành một phòng to vừa ám mùi vừa bừa.
Căn hộ chung cư Việt phần lớn bàn giao sẵn kiểu phòng khách, bếp và chỗ ăn liền nhau; nhà phố cải tạo cũng hay phá vách để thông tầng trệt. Lợi ích là ánh sáng, cảm giác rộng, người nấu vẫn trò chuyện được với cả nhà. Bài này đi qua những quyết định bố trí cụ thể để giữ lợi ích đó mà hạn chế cái giá phải trả.
Ba vùng trong một khối: đọc ranh giới bằng đồ, không bằng tường
Khối mở thường xếp theo một trục: bếp ở trong cùng (gần đường ống, hộp kỹ thuật), bàn ăn ở giữa, sofa gần cửa sổ hoặc ban công. Bàn ăn đóng vai trò vùng đệm: người ngồi ăn nhìn được cả bếp lẫn phòng khách, và bàn là ranh giới tự nhiên giữa chỗ bẩn, nóng với chỗ ngồi sạch, mềm.
Ranh giới được đọc qua ba thứ. Thứ nhất là thảm: một tấm thảm gom cụm sofa thành một hòn đảo riêng, nhưng không nên trải thảm dưới bàn ăn gần bếp vì vụn thức ăn và dầu mỡ rơi vào khó vệ sinh. Thứ hai là đèn: đèn thả thấp trên bàn ăn đánh dấu vùng ăn, đèn đứng và đèn hắt đánh dấu vùng ngồi, đèn dưới tủ bếp đánh dấu vùng nấu; tối tắt đèn bếp là khu nấu như lùi vào bóng tối. Thứ ba là hướng đồ: lưng sofa quay về phía bàn ăn tạo thành một bức vách thấp.
Không cần vách cứng mới có ranh giới. Nhiều nhà vội làm vách kính hay vách lam giữa bếp và phòng khách rồi thấy mất đúng thứ mình mua căn hộ để có: ánh sáng và độ thoáng. Vách chỉ đáng khi có lý do rõ như nấu nhiều món chiên xào nặng mùi, hoặc cần cách âm khi có người làm việc ở phòng khách.
Đặt sofa: quay lưng vào bếp hay nhìn về bếp
Sofa quay lưng vào bàn ăn. Bố cục phổ biến và gọn nhất. Lưng sofa thành vách thấp, cụm ngồi nhìn về tivi hoặc cửa sổ, người ngồi không nhìn thấy bồn rửa đầy bát. Cần chừa lối đi giữa lưng sofa và ghế ăn khoảng 90 cm trở lên để người ngồi ăn kéo ghế không va.
Sofa nhìn về phía bếp. Hợp với nhà hay có người nấu và người ngồi trò chuyện cùng lúc, như cặp vợ chồng trẻ hay gia đình có trẻ cần được để mắt. Đổi lại phòng khách luôn thấy bếp, nên khu bếp phải được giữ gọn và có tủ trên che đồ.
Sofa đặt vuông góc với trục bếp. Khi khối mở hẹp và dài, sofa đặt ngang tạo một nửa vách, tivi ở tường bên. Người ngồi nhìn chéo được về bếp mà không đối diện trực tiếp, là giải pháp trung gian hay dùng.
Lưng sofa thấp hay cao. Lưng sofa thấp giữ tầm nhìn xuyên suốt cả khối; lưng cao chắn tốt hơn nhưng cắt ánh sáng. Có thể đặt sau lưng sofa một bàn console thấp hoặc kệ thấp để vừa thêm chỗ cất vừa nâng nhẹ ranh giới.
Khói và mùi: máy hút mùi là phần nội thất quan trọng nhất của khối mở
Mùi chiên xào bay khắp phòng khách là phàn nàn số một của nhà bếp mở. Giải pháp hiệu quả nhất nằm ở bếp chứ không ở phòng khách:
| Yếu tố | Nên | Nên tránh |
|---|---|---|
| Kiểu máy hút mùi | Loại hút xả ra ngoài qua ống, khi căn hộ có lỗ chờ hoặc được ban quản lý cho phép | Chỉ dùng chế độ lọc tuần hoàn cho bếp nấu nhiều món chiên xào |
| Công suất | Chọn theo thể tích cả khối mở, không chỉ diện tích bếp, theo thông số nhà sản xuất | Chọn máy nhỏ vì thấy bếp nhỏ |
| Độ rộng | Bằng hoặc rộng hơn mặt bếp nấu | Máy hẹp hơn bếp, khói hai bên thoát ra ngoài |
| Ống xả | Ngắn, ít co, đúng đường kính máy yêu cầu | Ống dài nhiều khúc cua làm giảm lực hút rõ rệt |
| Thói quen | Bật máy trước khi nấu, tắt sau khi nấu xong vài phút | Bật khi khói đã lan ra phòng |
Khối mở còn cần đường gió: mở một cửa sổ hoặc cửa ban công khi nấu để máy hút có không khí bù vào. Căn hộ đóng kín hoàn toàn, máy hút mạnh mấy cũng kéo không hiệu quả.
Đồ vải trong phòng khách (rèm, sofa vải, thảm, gối) là thứ giữ mùi lâu nhất. Nhà nấu nhiều nên ưu tiên vải bọc tháo giặt được, rèm chất liệu dễ giặt, và đặt sofa xa bếp nhất có thể trong khối mở.
Vật liệu và màu: liền một mạch hay tách vùng
Sàn liền một loại từ bếp tới phòng khách làm khối mở trông rộng nhất. Vấn đề là bếp cần sàn chịu nước, dầu mỡ, dễ lau, còn phòng khách cần sàn ấm chân. Các lựa chọn thường gặp: gạch men hoặc gạch giả gỗ liền cả khối (bền, dễ lau, hợp khí hậu nồm); sàn gỗ kỹ thuật hoặc sàn nhựa chịu nước liền cả khối (ấm chân hơn, cần lau khô ngay khi đổ nước ở bếp); hoặc gạch ở vùng bếp, sàn gỗ ở vùng khách, có nẹp chuyển tiếp. Trường hợp thứ ba nên đặt đường ranh đúng dưới chân bàn ăn hoặc mép đảo bếp để mắt đọc nó như chủ đích.
Màu tủ bếp và màu đồ phòng khách nên nói cùng một ngôn ngữ: cùng tông gỗ, hoặc tủ bếp trung tính để phòng khách có điểm nhấn. Tủ bếp màu mạnh cộng với sofa màu mạnh khác trong cùng tầm mắt làm khối mở rối. Tủ trên kịch trần cùng màu tường giúp khu bếp lùi lại, phòng khách nổi lên.
Mặt bàn ăn, mặt đảo bếp nếu có là bề mặt được nhìn thấy từ sofa nhiều nhất; chọn vật liệu chịu nóng, chịu vết và màu không quá lộ vết bẩn. Đèn thả trên bàn ăn cùng họ chất liệu với đèn đứng phòng khách giúp hai vùng nối với nhau.
Chỗ cất: giữ cho bếp không tràn sang phòng khách
Khi bếp mở, mọi thứ trên mặt bếp đều lộ ra phòng khách. Khu bếp vì vậy cần nhiều chỗ cất kín hơn một bếp có cửa đóng:
- Tủ trên đóng kín hết chiều dài bếp hoặc tới sát trần, thay vì kệ hở đầy gia vị.
- Khoang riêng có cánh cho thiết bị nhỏ: nồi cơm, máy xay, ấm siêu tốc; ổ cắm nằm trong khoang.
- Chỗ để chai lọ, rổ rá dưới bồn rửa, không bày quanh vòi.
- Thùng rác âm tủ có nắp, đặt gần bồn rửa, xa sofa.
- Bàn ăn có ngăn kéo hoặc tủ thấp gần bàn để cất khăn ăn, đũa thìa, đồ hay dùng khi ăn.
- Phía phòng khách, tủ thấp sau lưng sofa có thể là nơi cất đồ phát sinh của bàn ăn như sách vở trẻ, giấy tờ, laptop.
Tủ bếp cụ thể (thùng, cánh, phụ kiện) là một chủ đề riêng; ở góc bố trí, điều cần nhớ là bếp mở đòi hỏi lượng tủ kín nhiều hơn và mặt bếp ít đồ hơn, vì mặt bếp giờ là một phần của phòng khách.
Âm thanh và nhịp sinh hoạt khi mọi thứ chung một khối
Tiếng máy hút mùi, tiếng máy rửa bát, tiếng xoong nồi lan thẳng sang chỗ người đang xem tivi hay làm việc. Một số cách giảm ồn trong nội thất: chọn máy hút mùi và máy rửa bát có độ ồn thấp theo thông số công bố, đặt máy rửa bát xa phía phòng khách, dùng thảm, rèm vải, sofa vải để hấp bớt tiếng vang của sàn gạch và trần phẳng. Phòng khách thông bếp toàn bề mặt cứng (gạch bóng, kính, tủ bóng) vang rõ rệt.
Nhịp sinh hoạt cũng cần được thiết kế. Nhà có người làm việc tại nhà ở bàn ăn hay sofa, giờ nấu cơm tối trùng giờ họp trực tuyến là chuyện hằng ngày; một góc làm việc nhỏ ở phòng ngủ hoặc cuối phòng khách, xa bếp, giải quyết tốt hơn mọi vách ngăn.
Nhà có trẻ nhỏ thì khối mở là lợi thế: người nấu nhìn được trẻ chơi ở phòng khách. Khi đó vùng chơi nên nằm trong tầm nhìn từ bếp nhưng xa lối đi giữa bếp và bàn ăn, nơi người lớn bưng đồ nóng qua lại; cửa chặn hoặc thanh chắn nhỏ ở lối vào khu nấu là chi tiết an toàn nên cân nhắc.
Ví dụ giả định: khối mở khoảng 32 m² của căn hộ hai phòng ngủ
Ví dụ giả định: khối phòng khách, ăn và bếp dài khoảng 8 m, rộng 4 m; bếp chữ I dọc tường trong cùng, ban công ở đầu kia. Hiện trạng: sofa văng đặt giữa khối quay về tivi ở tường dài, bàn ăn bốn ghế kẹp giữa sofa và bếp, lối từ cửa vào đi xuyên qua giữa bàn ăn và sofa. Người nấu nhìn thẳng vào lưng người xem tivi, khói chiên lan thẳng sang rèm ban công, ghế ăn kéo ra là chạm lưng sofa.
Phương án: dời sofa về sát ban công, quay lưng về phía bàn ăn, tivi chuyển sang tường ngắn cạnh cửa ban công vuông góc với cửa kính để giảm chói. Bàn ăn chuyển thành bàn chữ nhật hẹp đặt dọc theo trục khối, cách tủ bếp chừng 1,1 m và cách lưng sofa chừng 1 m. Đèn thả trên bàn ăn, đèn đứng cạnh sofa, đèn dưới tủ bếp chia ba vùng sáng riêng. Máy hút mùi lọc tuần hoàn được thay bằng máy xả ngoài qua lỗ chờ sẵn có của toà nhà sau khi hỏi ban quản lý.
Kết quả mong đợi: lối từ cửa vào đi dọc tường, không xuyên giữa hai vùng; sofa xa bếp nhất nên ít ám mùi; người ngồi bàn ăn vẫn nhìn được ra ban công. Bài học của ví dụ không nằm ở kích thước cụ thể mà ở thứ tự: chốt lối đi, đặt bàn ăn làm vùng đệm, rồi mới xoay sofa và tivi theo ánh sáng.
Câu hỏi thường gặp
Có nên làm vách kính giữa bếp và phòng khách?
Vách kính chặn mùi và giữ ánh sáng, hợp với nhà nấu nhiều món nặng mùi. Đổi lại kính cần lau thường xuyên, cửa trượt phải đóng mới có tác dụng, và khối mở mất bớt độ thoáng. Nên thử dùng máy hút mùi tốt một thời gian trước khi quyết định làm vách.
Đảo bếp có hợp với căn hộ nhỏ không?
Đảo bếp cần lối đi quanh khoảng 90 cm trở lên, nên căn hộ nhỏ thường không đủ chỗ. Một quầy bar gắn vào tường hoặc bán đảo nối với tủ bếp là lựa chọn gọn hơn, vừa làm ranh giới vừa là chỗ ăn sáng nhanh.
Thông bếp thì đặt tivi ở đâu?
Thường đặt tivi ở bức tường đối diện sofa, ngoài vùng nấu. Nếu muốn xem được từ bàn ăn, chọn tường mà cả hai vị trí đều thấy được; nếu không, để bàn ăn và bếp là vùng không màn hình.
Sàn gỗ có dùng cho khu bếp mở được không?
Dùng được với sàn gỗ kỹ thuật hoặc sàn nhựa công bố chịu nước, kèm thói quen lau ngay khi đổ nước và thảm chống thấm trước bồn rửa. Gỗ tự nhiên và sàn gỗ công nghiệp lõi thường dễ phồng ở mép nếu nước đọng lâu.
Làm sao để phòng khách thông bếp không bị ám mùi vào sofa?
Hút mùi xả ra ngoài, bật trước khi nấu, mở cửa sổ khi nấu, và đặt sofa xa bếp nhất trong khối. Vải bọc tháo giặt được, giặt định kỳ vỏ gối và rèm. Nhà nấu đồ chiên rán thường xuyên nên cân nhắc sofa da hoặc vải kỹ thuật dễ lau.
Ban quản lý chung cư có cho đục lỗ xả máy hút mùi không?
Tuỳ toà nhà và nội quy. Nhiều căn hộ có sẵn lỗ chờ, một số toà không cho đục mặt ngoài. Hỏi ban quản lý trước khi thiết kế bếp, vì câu trả lời quyết định chọn máy xả ngoài hay máy lọc tuần hoàn.