Một phòng khách trông đơn điệu thường mắc hai lỗi cùng lúc: mọi món đồ đều dựa sát tường theo một vòng quanh phòng, và mọi thứ nằm ở cùng một độ cao, cùng một kiểu bề mặt, cùng một nguồn sáng. Vì vậy có hai cách sửa gần như không tốn tiền: đổi trục bố cục để đồ tạo thành cụm có chủ đích, và đổi lớp, tức thay độ cao, chất liệu và ánh sáng bằng chính những món đồ đang có trong nhà.
Cách thứ nhất xử lý mặt bằng, cách thứ hai xử lý chiều đứng và cảm giác. Làm một trong hai đã thấy khác; làm cả hai theo đúng thứ tự thì phòng khách thường khác hẳn mà danh sách mua sắm chỉ có vài thứ nhỏ, hoặc không có gì. Bài dưới đây hướng dẫn thử trên giấy trước để khỏi phải khiêng sofa qua lại nhiều lần.
Vì sao phòng khách trông đơn điệu dù đồ không xấu
Khi mới dọn vào, hầu hết mọi người kê đồ theo phản xạ: sofa áp tường dài nhất, kệ tivi áp tường đối diện, tủ và ghế phụ chèn vào chỗ còn lại, giữa phòng để trống. Kết quả là một vòng đồ bám quanh chu vi, giữa phòng là khoảng sàn không thuộc về ai. Mắt nhìn vào thấy không có điểm bắt đầu, không có nhóm, chỉ là một hàng đồ đứng xếp hàng.
Lỗi thứ hai khó thấy hơn: mọi thứ cao gần bằng nhau. Sofa, kệ tivi, bàn trà, tủ thấp đều nằm trong khoảng ngang đầu gối đến thắt lưng, phía trên là tường trống, phía trên nữa là một bóng đèn trần. Không có gì kéo mắt lên cao hay xuống thấp, nên phòng trông dẹt dù trần cao.
Cả hai lỗi đều không liên quan đến giá tiền của đồ. Một bộ sofa đắt kê dựa tường trong căn phòng chỉ có đèn trần vẫn nhàm. Ngược lại, đồ bình thường được xếp thành cụm, có lớp cao thấp và vài vùng sáng tối khác nhau thì phòng có chiều sâu ngay.
Thử trên giấy trước: mặt bằng tỉ lệ và đồ cắt rời
Khiêng sofa thử năm vị trí vừa mệt vừa dễ trầy sàn. Cách người làm nghề hay dùng là vẽ và cắt giấy:
- Đo phòng, vẽ trên giấy kẻ ô theo tỉ lệ 1:50 (mỗi ô 1 cm tương ứng 50 cm thật). Đánh dấu cửa, cửa sổ, ổ cắm, cục điều hoà, công tắc.
- Đo từng món đồ chính (sofa, ghế, bàn, kệ, tủ), cắt hình chữ nhật cùng tỉ lệ bằng giấy bìa, ghi tên lên từng miếng.
- Vẽ lối đi chính bằng bút màu, nối cửa vào với các cửa khác, cầu thang, bếp. Lối đi không được bị miếng giấy nào che.
- Thử ít nhất ba phương án khác hẳn nhau, chụp ảnh từng phương án bằng điện thoại để so sánh.
- Chọn phương án tốt nhất, kê thật, rồi sống thử vài ngày trước khi quyết định có cần mua gì thêm.
Bước chụp ảnh nghe đơn giản nhưng hữu ích: xem lại ảnh vài giờ sau, mắt sẽ nhận ra phương án nào có nhóm, có trục, phương án nào vẫn chỉ là một vòng đồ quanh tường.
Cách thứ nhất: đổi trục bố cục
Chọn lại tâm điểm. Tâm điểm có thể là mảng tường tivi, cửa sổ lớn có cảnh nhìn ra, hoặc một khối tủ đẹp. Nhiều phòng nhàm vì tâm điểm bị đặt ở bức tường mà người bước vào nhìn thấy cuối cùng. Thử xoay toàn bộ cụm ngồi sang trục khác, ví dụ hướng về cửa sổ ban ngày, tivi chuyển sang tường bên, xem phòng có mở ra không.
Kéo sofa ra khỏi tường. Nếu chiều sâu phòng cho phép, kéo sofa cách tường vài chục phân, phía sau đặt một bàn console hẹp hoặc để làm lối đi. Lập tức sofa thành một bức vách mềm chia phòng, cụm ngồi gần nhau hơn, và người đi qua không phải đi ngang giữa nhóm đang ngồi.
Tạo nhóm đối diện. Thay vì sofa và hai ghế xếp hàng ngang, đặt ghế đối diện hoặc chéo góc với sofa quanh bàn trà. Hai món đồ đối diện nhau tạo ra một nhóm; mắt đọc được đó là chỗ để ngồi lại trò chuyện.
Dùng thảm làm đảo. Một tấm thảm đủ lớn để chân trước của sofa và ghế cùng đặt lên sẽ gom cụm ngồi thành một đơn vị. Thảm quá nhỏ, nằm lọt giữa các chân ghế, làm cụm ngồi rời rạc hơn chứ không gom lại.
Chuyển đồ giữa các phòng. Chiếc ghế bành ở phòng ngủ ít dùng, chiếc tủ thấp trên tầng, cái bàn nhỏ cạnh giường đôi khi chính là thứ phòng khách đang thiếu. Đi một vòng quanh nhà trước khi nghĩ tới mua.
Cách thứ hai: đổi lớp cao thấp và lớp ánh sáng
Sau khi mặt bằng đã có nhóm, chuyển sang chiều đứng. Mục tiêu là trong tầm mắt có ít nhất ba tầng: tầng thấp (thảm, bàn trà, đôn), tầng giữa (sofa, kệ, tủ thấp) và tầng cao (một tủ đứng, một kệ sách cao, một cây đèn đứng, rèm treo sát trần). Phòng nhàm thường thiếu tầng cao, nên chỉ cần dời một chiếc tủ đứng hay kệ sách vào một góc phòng khách, có neo tường chắc chắn, là phòng đã đổi tỉ lệ.
Ánh sáng là lớp thứ hai và rẻ nhất. Thay vì chỉ một đèn trần, hãy có ít nhất hai đến ba nguồn sáng ở các độ cao khác nhau: một đèn đứng cạnh ghế, một đèn nhỏ trên tủ thấp, đèn chiếu lên một mảng tường. Buổi tối tắt đèn trần, bật các đèn thấp, căn phòng có những vùng sáng tối xen nhau và lập tức có chiều sâu. Đèn đứng hay đèn bàn đang nằm ở phòng khác trong nhà hoàn toàn mang ra thử được.
Lớp thứ ba là chất liệu. Nếu sofa, kệ, bàn đều cùng một màu gỗ công nghiệp phẳng, thêm một món có bề mặt khác hẳn sẽ phá thế đơn điệu: một chiếc ghế mây, một chiếc đôn bọc vải dày, một bàn cạnh kim loại. Không cần nhiều, một hai điểm khác là đủ, quá nhiều chất liệu lại thành rối.
So sánh hai cách: khi nào dùng cách nào
Không phải phòng nào cũng cần cả hai. Bảng sau giúp chẩn đoán phòng mình đang thiếu gì:
| Dấu hiệu | Thiếu trục bố cục | Thiếu lớp cao thấp, ánh sáng |
|---|---|---|
| Ảnh chụp từ cửa vào | Thấy một vòng đồ quanh tường, giữa phòng trống | Bố cục ổn nhưng phòng trông dẹt, tối buổi tối |
| Khi ngồi trò chuyện | Người ngồi xa nhau, phải nói to | Ngồi gần nhưng không khí vẫn như phòng chờ |
| Người đi lại | Đi cắt ngang trước tivi, giữa nhóm ngồi | Lối đi ổn |
| Việc nên làm trước | Thử mặt bằng giấy, kéo sofa khỏi tường | Thêm đèn thấp, dời một món đồ cao vào phòng |
| Chi phí thường gặp | Gần như không, chỉ công khiêng | Có thể cần một đèn đứng hoặc dây nối an toàn |
Thứ tự quan trọng: sửa trục trước, sửa lớp sau. Thêm đèn đẹp vào một phòng mà sofa vẫn xếp hàng quanh tường thì đèn chỉ chiếu sáng cái đơn điệu rõ hơn.
Những lỗi hay gặp khi tự xếp lại phòng khách
Vài lỗi lặp lại ở rất nhiều nhà, biết trước để tránh:
- Kéo sofa ra giữa phòng hẹp. Phòng chiều sâu chỉ khoảng ba mét mà kéo sofa ra khỏi tường thì lối đi phía sau quá hẹp, không ai dùng, chỉ thành chỗ rơi đồ.
- Chặn cửa sổ bằng lưng tủ. Đổi trục mà để tủ cao che mất nửa cửa sổ thì được bố cục mất ánh sáng, thường không đáng.
- Bỏ quên ổ cắm. Đèn và tivi chuyển chỗ nhưng ổ cắm vẫn ở chỗ cũ, dây nối chạy ngang lối đi rất dễ vấp. Phương án nào cần dây chạy qua lối đi thì cân nhắc gọi thợ điện thêm ổ, hoặc chọn phương án khác.
- Đổi quá nhiều thứ cùng lúc. Đổi bố cục, đổi màu sơn, mua đồ mới cùng một tuần thì không biết thay đổi nào làm phòng đẹp hơn và thay đổi nào thừa.
- Quên người dùng. Phòng đẹp trên ảnh mà ông bà không còn ghế có tay vịn hoặc trẻ không còn chỗ chơi thì sau vài ngày mọi thứ sẽ tự xô lệch về chỗ cũ.
Nếu sau khi thử cả hai cách mà phòng vẫn thiếu một thứ rõ rệt, lúc đó mới lập danh sách mua, và danh sách thường rất ngắn: một tấm thảm đúng cỡ, một đèn đứng, một chiếc ghế phụ khác chất liệu.
Một ví dụ giả định: phòng khách căn hộ 4,2 × 5 m trước và sau khi xếp lại
Ví dụ giả định: phòng khách căn hộ rộng khoảng 4,2 m, sâu 5 m, cửa ra vào ở góc, cửa sổ lớn ở tường cuối. Ban đầu sofa văng ba chỗ áp tường dài bên trái, kệ tivi áp tường dài bên phải, một ghế đơn đứng lẻ cạnh cửa sổ, bàn trà nhỏ nằm lọt giữa phòng trên một tấm thảm chỉ rộng bằng mặt bàn. Người bước vào nhìn thấy đầu tiên là cạnh hông kệ tivi; ánh sáng ban ngày đến từ cuối phòng nhưng không chỗ ngồi nào hưởng được.
Phương án sau khi thử trên giấy: giữ tivi ở tường phải vì ổ cắm và đường dây đã có ở đó, nhưng kéo sofa ra cách tường trái chừng 70–80 cm và đặt sau lưng một bàn console hẹp có đèn bàn. Ghế đơn chuyển sang đối diện chéo với sofa, quay lưng nửa về phía cửa sổ để người ngồi nhận sáng bên hông khi đọc. Tấm thảm nhỏ được thay bằng tấm thảm sẵn có ở phòng ngủ, đủ rộng để chân trước của sofa và ghế cùng đặt lên. Một kệ sách cao từ phòng làm việc được dời vào góc cạnh cửa sổ, bắt ke neo tường.
Kết quả: cụm ngồi thu gọn, lối đi từ cửa vào đi phía sau sofa thay vì cắt ngang trước tivi, góc cửa sổ có tầng cao và một chỗ đọc sách. Danh sách mua chỉ có một dây nối có công tắc cho đèn console và hai ke chống lật. Ví dụ này không phải công thức cho mọi phòng; điều đáng lấy là thứ tự: giữ lại thứ khó dời (ổ cắm, tivi), thay đổi thứ dễ dời (sofa, ghế, thảm), rồi mới tính chuyện mua.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu nên xếp lại phòng khách một lần?
Không có chu kỳ cố định. Nên xếp lại khi nhu cầu thay đổi: có em bé, trẻ bắt đầu đi học, ông bà về ở cùng, có người làm việc tại nhà. Đổi bố cục chỉ vì nhàm cũng được, miễn mỗi lần thử trên giấy trước để khỏi khiêng đồ vô ích.
Kéo sofa ra khỏi tường thì phía sau nên để gì?
Có thể để trống làm lối đi, đặt một bàn console hẹp có đèn bàn, hoặc kê kệ sách thấp quay lưng vào sofa. Cần chú ý dây điện của đèn phía sau sofa phải đi gọn theo chân bàn, không vắt qua lối đi.
Phòng khách hẹp có nên dùng đèn đứng không?
Đèn đứng chân gọn, đế nặng, đặt ở góc phòng hoặc cạnh tay sofa chiếm rất ít diện tích sàn mà thêm được một tầng cao và một nguồn sáng ấm. Nhà có trẻ nhỏ nên chọn đế đủ nặng và dây đi sát tường để tránh đổ.
Có cần thuê người thiết kế chỉ để xếp lại đồ không?
Phần lớn trường hợp tự làm được với mặt bằng giấy và vài buổi thử. Thuê tư vấn đáng cân nhắc khi phòng có cấu trúc khó như nhiều cửa, cột lộ, cầu thang giữa phòng, hoặc khi định kết hợp xếp lại với sơn sửa, đổi sàn.
Làm sao biết phương án mới tốt hơn phương án cũ?
Sống thử ít nhất vài ngày, để ý người trong nhà có tự nhiên ngồi lại phòng khách lâu hơn không, có còn ai phải lách người đi qua không, buổi tối có thấy dễ chịu hơn không. Cảm giác ngày đầu thường thiên về cái mới, chưa đáng tin.