Phòng khách hướng tây nóng chủ yếu vì nắng chiều chiếu xiên thấp xuyên qua mảng kính lớn, đốt nóng sàn, sofa và tường bên trong; chặn nắng càng ở xa phía ngoài thì càng hiệu quả. Thứ tự xử lý nên là: che từ bên ngoài (mái hiên, lam, cây, rèm ngoài) nếu được phép, xử lý kính, rồi mới tới rèm bên trong và cách kê đồ.
Lý do nằm ở chỗ nhiệt đi vào: một khi tia nắng đã qua kính và chạm vào rèm hay sàn bên trong, phần lớn năng lượng đã ở trong phòng, rèm chỉ giảm được một phần. Che từ ngoài thì nắng bị chặn trước khi chạm kính. Ở căn hộ chung cư, việc lắp đặt bên ngoài phụ thuộc nội quy toà nhà; khi đó các lớp bên trong trở thành chính, và phải chọn đúng loại.
Hiểu nắng chiều: vì sao hướng tây khó hơn hướng đông
Về lượng nắng, hướng đông và hướng tây nhận gần tương đương; khác biệt nằm ở thời điểm. Nắng buổi sáng chiếu vào lúc không khí và tường còn mát sau đêm; nắng buổi chiều chiếu vào lúc nhà đã tích nhiệt cả ngày, ngoài trời ở mức nóng nhất. Kết quả là phòng hướng tây đạt đỉnh nóng vào cuối chiều, đúng lúc cả nhà đi làm, đi học về và bắt đầu dùng phòng khách.
Mặt trời buổi chiều cũng xuống thấp, tia nắng gần như nằm ngang. Vì vậy mái hiên hay ô văng hẹp phía trên cửa sổ, vốn chặn tốt nắng trưa đứng bóng, gần như vô tác dụng với nắng tây lúc bốn, năm giờ chiều. Che nắng tây cần lớp chắn theo phương đứng (lam đứng, rèm, cây) hoặc lam nghiêng chứ không chỉ mái che nằm ngang.
Tường hướng tây cũng tích nhiệt và toả ngược vào phòng tới tận tối. Những gia đình thấy phòng khách "vẫn hầm" lúc tám, chín giờ tối dù nắng đã tắt thường đang cảm nhận nhiệt từ tường và sàn đã hấp thụ cả buổi chiều, không chỉ từ kính.
Các lớp che nắng, từ ngoài vào trong
Bảng so sánh định tính các lựa chọn phổ biến. Mức hiệu quả cụ thể phụ thuộc sản phẩm và công trình; khi mua nên đọc thông số do nhà sản xuất công bố:
| Lớp | Ví dụ | Ưu điểm | Giới hạn |
|---|---|---|---|
| Ngoài kính | Lam đứng, lam nghiêng, rèm cuốn ngoài, giàn cây ban công | Chặn nắng trước khi chạm kính, hiệu quả nhất | Nhà phố cần thiết kế mặt tiền; chung cư thường phải xin phép, có toà không cho |
| Trên kính | Phim cách nhiệt dán kính, kính hộp hoặc kính phủ phản xạ nhiệt khi thay cửa | Không đổi mặt ngoài, giữ được tầm nhìn | Phim kém chất lượng có thể bong, đổi màu; kính mới đòi thay cửa |
| Trong phòng, sát kính | Rèm cản sáng mặt sau tráng phản quang, rèm tổ ong, rèm cuốn | Dễ lắp, nhà thuê làm được | Nhiệt đã vào qua kính, chỉ giảm được một phần |
| Trong phòng, lớp mềm | Rèm voan, rèm vải hai lớp | Lọc chói ban ngày, đẹp | Gần như không chống nóng nếu đứng một mình |
Nhà phố có quyền quyết định mặt tiền nên đầu tư vào lớp ngoài: lam đứng hoặc lam nghiêng bằng nhôm, gỗ nhựa, cách mặt kính một khoảng để gió lùa đi phần nhiệt hấp thụ. Căn hộ chung cư thường bắt đầu từ phim kính và rèm, sau đó hỏi ban quản lý về rèm ngoài hoặc giàn cây ở ban công.
Dán phim kính nên cân nhắc mức xuyên sáng: phim càng tối thì càng mát nhưng phòng cũng tối ban ngày và nhìn ra ngoài bị đổi màu. Lớp phim phản xạ nhiệt trong suốt hơn thường là lựa chọn cân bằng cho phòng khách.
Chọn rèm cho phòng khách hướng tây
Hai lớp là cấu hình hợp nhất. Lớp voan mỏng dùng cả ngày để lọc chói, giữ tầm nhìn; lớp dày kéo vào từ khoảng giữa chiều khi nắng bắt đầu chiếu xiên. Cấu hình này cho phép phòng không phải tối cả ngày chỉ vì vài giờ nắng.
Mặt sau rèm dày nên sáng màu hoặc tráng phản quang. Mặt hướng ra kính sáng màu phản xạ bớt nắng trở lại qua kính; mặt sau tối màu hấp thụ nhiệt rồi toả vào phòng. Nhiều loại rèm cản sáng có lớp phủ mặt sau dành cho việc này.
Treo rèm rộng và cao, sát tường. Rèm phủ quá khung cửa mỗi bên và treo sát trần hạn chế nắng lọt qua mép. Ray hộp hoặc hộp rèm phía trên giảm khe hở để không khí nóng giữa rèm và kính tràn vào phòng.
Rèm cuốn và rèm tổ ong cho cửa sổ nhỏ. Cửa sổ nhỏ hoặc cửa có tay nắm cản rèm vải thì rèm cuốn sát kính, rèm tổ ong (có túi khí) gọn và cách nhiệt khá. Rèm sáo gỗ nhựa điều chỉnh được góc nan, hợp khi muốn đón sáng tán xạ mà chặn tia trực tiếp.
Rèm phải giặt được. Rèm hướng tây chịu nắng và bụi nhiều, vải dễ bạc màu ở mép. Chọn loại tháo giặt được, màu không quá đậm để vết bạc ít lộ.
Kê đồ: đừng đặt chỗ ngồi chính trên đường nắng
Trước khi mua thêm rèm hay dán phim, hãy quan sát đường đi của vệt nắng trên sàn trong một buổi chiều nắng, từ khoảng ba giờ tới khi tắt nắng. Đánh dấu bằng băng dính giấy vài mốc. Vùng sàn có nắng chiếu trực tiếp lâu nhất là chỗ không nên đặt sofa chính, đặc biệt sofa da hoặc vải tối màu: ngồi lên lúc chiều sẽ nóng, và vật liệu xuống cấp nhanh.
Vùng đó hợp hơn với đồ chịu nắng hoặc ít dùng buổi chiều: một chậu cây lớn ưa sáng, một ghế mây, một kệ thấp. Cụm sofa và chỗ ngồi xem tivi lùi vào sâu, ra khỏi đường nắng. Nếu phòng khách hẹp không lùi được, sofa nên quay lưng về phía cửa sổ để người ngồi không bị nắng chiếu vào mặt, đồng thời rèm dày phía sau là lớp che nắng cho cả lưng ghế.
Tivi tránh đặt ở bức tường đối diện cửa sổ hướng tây: nắng chiều chiếu thẳng vào màn gây chói và làm nóng thiết bị. Bàn làm việc hay góc đọc cũng nên vuông góc với cửa sổ, nhận ánh sáng bên hông. Điều hoà, nếu có thể chọn vị trí, nên thổi dọc theo phòng thay vì thổi thẳng vào mảng kính nóng.
Vật liệu chịu nắng: thứ sẽ phai, thứ sẽ cong
Tia cực tím và nhiệt buổi chiều làm hỏng một số vật liệu nhanh hơn hẳn các hướng khác. Những điểm nên biết khi chọn đồ cho phòng khách hướng tây:
- Vải bọc: màu đậm và vải sợi tự nhiên nhuộm thường phai nhanh dưới nắng; vải sợi tổng hợp nhuộm dung dịch (nhuộm từ sợi) bền màu hơn theo công bố của nhà sản xuất. Màu trung tính sáng che vết bạc tốt hơn.
- Da: da thật dưới nắng trực tiếp dễ khô, nứt bề mặt và bạc màu; cần tránh nắng và dưỡng da định kỳ theo hướng dẫn.
- Gỗ tự nhiên và sàn gỗ: đổi màu theo thời gian dưới nắng, có loại sẫm lại, có loại bạc đi; vùng có thảm che sẽ khác màu vùng hở. Đảo vị trí thảm, đồ thỉnh thoảng giúp đều màu hơn.
- Ván công nghiệp phủ bề mặt: nhiệt cao kéo dài có thể làm cạnh dán bong hoặc bề mặt phồng ở đồ đặt sát kính.
- Nhựa và đồ điện tử: nhựa giòn, ngả màu; thiết bị điện tử đặt dưới nắng dễ quá nhiệt.
- Gạch và đá: chịu nắng tốt nhưng tích nhiệt, buổi tối toả ngược; thảm mỏng giảm cảm giác nóng chân.
Không có vật liệu nào hoàn toàn miễn nhiễm với nắng. Cách bền nhất vẫn là giảm lượng nắng trực tiếp vào phòng bằng các lớp che, rồi chọn vật liệu chịu được phần còn lại.
Màu sắc và bề mặt: mát mắt và giảm tích nhiệt
Màu sáng phản xạ ánh sáng tốt hơn nên bề mặt sáng màu ít nóng lên dưới nắng trực tiếp hơn bề mặt tối; sàn và tường sáng màu ở vùng có nắng giúp phòng đỡ hầm một phần. Tuy vậy trong phòng, màu chủ yếu ảnh hưởng cảm giác hơn là nhiệt độ thật; đừng kỳ vọng sơn trắng thay được rèm và che nắng.
Về cảm giác, nắng tây làm mọi màu ngả vàng cam. Tường kem đậm, gỗ vàng, vải cam dưới nắng chiều cộng hưởng thành một phòng rực nóng. Màu nền hơi lạnh như trắng ngả xám, ghi nhạt, xanh xám rất nhạt cân bằng lại ánh nắng, buổi tối dưới đèn ấm vẫn dễ chịu. Điểm nhấn xanh lá hoặc xanh dương nhỏ (gối, cây, gốm) cho cảm giác mát mắt.
Bề mặt bóng phản chiếu nắng thành vệt chói di chuyển khắp phòng theo giờ: gạch bóng kính, mặt bàn kính, tủ sơn bóng. Ở vùng nắng chiếu tới, bề mặt mờ dễ chịu cho mắt hơn và ít lộ bụi hơn.
Thứ tự làm cho một phòng khách hướng tây đang nóng
Khi ngân sách có hạn, làm theo thứ tự sau để mỗi khoản chi giải quyết phần lớn nhất của vấn đề trước:
- Quan sát và đánh dấu đường nắng trên sàn trong một buổi chiều; ghi lại giờ nắng bắt đầu chiếu vào và giờ tắt.
- Dời chỗ ngồi chính, tivi, đồ da và đồ điện tử ra khỏi vùng nắng chiếu lâu nhất; việc này không tốn gì.
- Lắp rèm hai lớp với lớp dày có mặt sau sáng màu, treo rộng và cao; tập thói quen kéo rèm từ giữa chiều.
- Hỏi ban quản lý hoặc xem mặt tiền nhà phố để cân nhắc lớp che ngoài: rèm cuốn ngoài, lam, giàn cây.
- Dán phim cách nhiệt cho kính nếu sau các bước trên phòng vẫn nóng; xem mẫu thật trước khi dán cả mảng.
- Khi có dịp thay cửa, cân nhắc kính hộp hoặc kính phủ phản xạ nhiệt cho mặt hướng tây.
- Thay dần vải bọc, thảm sang loại bền màu, sáng màu khi đồ cũ đến lúc phải thay.
Nhiều gia đình làm ngược: thay kính, mua điều hoà lớn hơn trước khi dời sofa và kéo rèm đúng giờ. Hai bước đầu gần như miễn phí mà thường giải quyết được phần cảm giác khó chịu rõ nhất.
Câu hỏi thường gặp
Dán phim cách nhiệt có làm phòng tối không?
Tuỳ loại phim. Phim tối màu giảm nóng nhiều nhưng làm phòng tối và đổi màu cảnh nhìn ra. Phim phản xạ nhiệt loại trong hơn giữ sáng tốt hơn; nên xem mẫu dán thử và đọc thông số xuyên sáng, cản nhiệt do nhà sản xuất công bố.
Chung cư có được lắp rèm hoặc lam bên ngoài ban công không?
Tuỳ nội quy từng toà nhà vì việc này ảnh hưởng mặt ngoài công trình. Hỏi ban quản lý trước khi đặt làm; nhiều toà cho phép rèm cuốn hoặc giàn cây trong phạm vi ban công nhưng không cho lắp lên mặt dựng.
Rèm cản sáng có chống nóng không?
Rèm cản sáng chặn ánh sáng tốt, và loại có mặt sau sáng hoặc tráng phản quang giảm được một phần nhiệt. Nhưng vì nằm phía trong kính, nhiệt đã vào phòng một phần; cần kéo rèm từ sớm, trước khi nắng chiếu sâu.
Trồng cây ở ban công có giúp mát phòng khách không?
Giàn cây leo hoặc hàng cây chậu cao ở ban công là lớp che ngoài kính, chắn được tia nắng xiên và làm mát nhờ bốc hơi. Cần tính tải trọng chậu đất, thoát nước, và chọn cây chịu nắng gắt. Hiệu quả rõ nhất khi tán đủ dày.
Sofa da có hợp với phòng khách hướng tây không?
Hợp nếu sofa không nằm trên đường nắng trực tiếp và có rèm che buổi chiều. Da dưới nắng lâu ngày khô, nứt và bạc màu, lại nóng khi ngồi. Nếu không tránh được nắng, vải sợi tổng hợp bền màu là lựa chọn ít rủi ro hơn.
Tường hướng tây nóng tới tối thì nội thất làm được gì?
Kê tủ sách hoặc tủ thấp sát tường đó tạo một lớp đệm, rèm dày cho mảng kính, và giữ cửa sổ mở khi trời ngoài mát hơn trong phòng để xả nhiệt. Cách nhiệt cho chính bức tường là việc của thợ xây và cần đánh giá riêng.