Một bàn trà vừa vặn thường dài khoảng một nửa đến hai phần ba chiều dài sofa, mặt bàn cao ngang hoặc thấp hơn mặt đệm ngồi vài phân, và đặt cách mép sofa khoảng 40–50 cm để vừa với tay đặt cốc vừa đủ chỗ duỗi chân. Đây là mức tham khảo thường gặp; nhà nào cũng nên đo chiều cao đệm sofa và chiều rộng phòng của mình trước khi mua.
Bàn trà, còn gọi là bàn sofa hay bàn cà phê, là món đồ nằm giữa lối đi của mọi người trong phòng khách. Chọn sai cỡ thì hoặc với không tới, hoặc va đầu gối mỗi lần đứng lên, hoặc phải đi vòng. Phần dưới đây đi qua từng con số, rồi tới hình dáng, chất liệu, an toàn cho trẻ, và những trường hợp không nên dùng bàn trà truyền thống.
Những con số cần đo trước khi chọn bàn trà
Mang thước dây ra phòng khách và ghi lại các số đo sau; cột bên phải là mức thường gặp để tham khảo, không phải quy chuẩn:
| Kích thước | Đo ở đâu | Mức tham khảo thường gặp |
|---|---|---|
| Chiều dài bàn | So với chiều dài phần ngồi của sofa (không tính tay vịn) | Khoảng 1/2 đến 2/3 chiều dài sofa |
| Chiều cao mặt bàn | So với mặt đệm ngồi của sofa | Ngang hoặc thấp hơn 2–5 cm; sofa đệm thấp dùng bàn thấp |
| Khoảng cách tới mép sofa | Từ mép đệm ngồi tới cạnh bàn | Khoảng 40–50 cm; nhà có người già nên rộng hơn |
| Lối đi quanh bàn | Từ cạnh bàn tới tủ, kệ, tường | Lối đi chính thường từ 75–90 cm trở lên |
| Chiều rộng bàn | Theo khoảng với tay của người ngồi | Bàn sâu quá 70 cm khó với tới giữa bàn |
| Khoảng tới kệ tivi | Từ cạnh bàn phía trước tới mép kệ | Đủ cho một người đi ngang mà không phải nghiêng người |
Mẹo kiểm nhanh khi chưa mua: dùng băng dính giấy dán khung hình bàn trên sàn, đặt vài cuốn sách chồng cao bằng mặt bàn dự định, rồi ngồi sofa thử với tay, thử đứng dậy, thử đi ngang. Hai ngày sống với khung băng dính cho biết nhiều hơn mọi con số.
Chiều cao: chi tiết người mua hay bỏ qua nhất
Bàn cao hơn đệm ngồi gây khó chịu. Khi ngồi sofa, tay hạ xuống tự nhiên ở khoảng ngang đệm. Mặt bàn cao hơn đệm khiến cốc nước ở ngang bụng, che tầm nhìn tivi và làm cụm ngồi bị cắt đôi.
Bàn quá thấp so với sofa cao. Sofa đệm dày, chân cao mà dùng bàn kiểu Nhật sát đất thì mỗi lần đặt cốc phải cúi gập người; người lớn tuổi rất ngại. Lúc đó nên chọn bàn cao vừa, hoặc bàn mặt nâng.
Bàn mặt nâng hạ cho nhà vừa ăn vừa làm việc. Một số bàn có mặt kéo lên gần ngang tầm ăn, hợp với căn hộ nhỏ hay ăn nhẹ, làm việc bằng laptop ở phòng khách. Khi chọn cần kiểm khung nâng chắc, có khoá, không kẹp tay trẻ.
Nhà ngồi bệt thì đổi cách tính. Nhiều gia đình Việt hay ngồi bệt trên thảm khi xem tivi, ăn trái cây. Nếu đó là thói quen chính, bàn thấp mặt rộng hợp hơn bàn cao theo sofa; lúc này đo theo người ngồi dưới sàn chứ không theo đệm.
Hình dáng bàn: tròn, oval, chữ nhật, vuông hay bộ bàn lồng
Hình dáng ảnh hưởng trực tiếp tới lối đi và cảm giác của phòng. So sánh nhanh:
| Hình dáng | Hợp với | Cần lưu ý |
|---|---|---|
| Tròn | Phòng nhỏ, lối đi chật, nhà có trẻ chạy nhảy; cụm ghế bao quanh | Diện tích mặt ít hơn chữ nhật cùng bề ngang; sofa văng dài thì hai đầu khó với |
| Oval | Sofa dài, phòng hẹp ngang; muốn mặt dài mà không có góc nhọn | Cần đủ chiều dài phòng để không chắn lối đi hai đầu |
| Chữ nhật | Sofa văng, sofa chữ L; cần nhiều mặt đặt đồ | Góc vuông nên bo tròn hoặc bọc góc khi có trẻ nhỏ |
| Vuông | Sofa chữ L lớn, cụm ngồi vuông bốn phía | Phòng chữ nhật hẹp thì bàn vuông dễ chặn lối |
| Bộ bàn lồng (hai, ba bàn xếp chồng) | Phòng nhỏ cần linh hoạt; có khách thì kéo ra | Bàn nhỏ thường nhẹ, dễ lật nếu trẻ trèo; kiểm độ vững |
Phòng khách nhà Việt thường có sofa văng hoặc chữ L đối diện kệ tivi, ở giữa là lối đi từ cửa vào. Trong cấu hình đó, bàn chữ nhật bo góc hoặc oval hay cho mặt đặt đồ đủ dùng mà vẫn giữ lối. Phòng vuông, cụm ghế bao quanh thì bàn tròn hợp hơn.
Chất liệu mặt bàn và chân bàn theo cách dùng thật
Mặt bàn trà chịu nhiều thứ hơn ta nghĩ: cốc trà nóng, ly nước đá đọng nước, đĩa trái cây, chân gác lên, đồ chơi bị đập xuống. Gỗ tự nhiên có lớp sơn phủ tốt chịu được hầu hết, nhưng cốc nóng đặt trực tiếp lâu vẫn có thể để vệt trắng trên lớp sơn; đệm lót cốc là thói quen nên có. Mặt kính cường lực dễ lau, nhìn nhẹ phòng, nhưng lộ vân tay, bụi và nghe tiếng cạch khi đặt cốc; nhà có trẻ cần cạnh kính mài tròn và kính đúng loại cường lực theo công bố của nhà sản xuất.
Mặt đá tự nhiên hoặc đá nhân tạo nặng, chắc, mát tay, chịu nhiệt tốt hơn, nhưng đá vân tự nhiên có thể thấm vết nếu không được xử lý chống thấm định kỳ; và bàn đá nặng khó di chuyển khi dọn nhà hay lau sàn. Mặt ván phủ melamine, laminate rẻ và dễ lau, cần để ý cạnh dán, vì nước đọng lâu ở mép có thể làm ván phồng.
Chân bàn quyết định cảm giác nặng nhẹ. Bàn khối liền xuống sàn (hộp kín) cho nhiều chỗ cất nhưng nhìn nặng, che sàn, khó hút bụi gầm. Bàn chân mảnh, gầm thoáng làm phòng nhỏ rộng hơn vì mắt thấy được sàn bên dưới. Phòng nhỏ có thể chọn bàn chân mảnh kèm một tầng kệ thấp bên dưới để đặt sách, khay, vừa thoáng vừa có chỗ cất.
An toàn khi nhà có trẻ nhỏ và người lớn tuổi
Bàn trà nằm ngay độ cao đầu trẻ mới biết đi và độ cao ống quyển người lớn. Vài điểm nên kiểm khi chọn và đặt:
- Góc và cạnh bo tròn, hoặc bọc góc mềm trong giai đoạn trẻ tập đi.
- Kính phải là kính cường lực, cạnh mài; tránh bàn kính mỏng đặt trên chân nhỏ dễ lật.
- Bàn đủ nặng hoặc chân đủ rộng để trẻ vịn đứng không làm bàn nghiêng.
- Ngăn kéo bàn không chứa thuốc, bật lửa, pin cúc áo, vật nhỏ trẻ có thể nuốt.
- Với người già, khoảng giữa bàn và sofa nên rộng hơn mức thường để đứng lên có chỗ đặt chân; bàn đủ chắc để vịn khi cần.
- Không đặt bàn trà ngay lối đi đêm từ phòng ngủ ra nhà vệ sinh, hoặc có đèn ngủ chiếu sàn ở lối đó.
Nhà có trẻ dưới ba tuổi, nhiều gia đình chọn tạm đôn bọc vải hoặc bàn tròn gỗ đặc thấp trong vài năm, khi trẻ lớn mới đổi sang bàn kính hay đá. Đây là cách tiết kiệm hơn mua bàn đẹp rồi bọc kín cả bàn.
Khi nào không nên dùng bàn trà truyền thống
Phòng khách quá hẹp, ví dụ phòng khách nhà ống chiều ngang 3,5 m mà sofa đã chiếm gần 90 cm, kệ tivi chiếm 40 cm, thì khoảng còn lại chỉ đủ một lối đi. Đặt bàn trà ở giữa lúc này biến phòng thành chướng ngại vật. Thay thế hợp lý là một hoặc hai bàn cạnh sofa (bàn góc nhỏ đặt sát tay vịn), hoặc bàn chữ C luồn dưới đệm sofa để đặt cốc, laptop.
Một lựa chọn khác là đôn bọc vải lớn: vừa gác chân, vừa làm ghế phụ khi có khách, đặt khay lên thì thành bàn. Đôn có ngăn bên trong cất được chăn mỏng. Nhược điểm là không đặt được cốc trực tiếp và vải cần vỏ tháo giặt.
Với gia đình hay ngồi bệt, có thể bỏ hẳn bàn trà cố định, dùng một bàn gấp chân thấp chỉ mở ra khi ăn uống, ngày thường gấp gọn dựng cạnh tủ. Sàn trống giữa phòng lúc đó là chỗ trẻ chơi, người lớn tập thể dục. Quyết định không có đúng sai, chỉ có hợp hay không với cách cả nhà dùng phòng.
Kiểm bàn trà khi xem hàng và khi nhận hàng
Bàn trà trông đơn giản nhưng là món bị dùng mạnh tay hằng ngày. Một danh sách kiểm ngắn khi đi xem hoặc khi người giao hàng mang tới:
- Đặt tay ấn xuống một góc bàn rồi lắc nhẹ: bàn tốt không kêu cót két, không lệch chân, không nghiêng khi dồn lực vào một góc.
- Lật xem gầm bàn: mối ghép chân với mặt bằng vít, chốt gỗ hay keo; có ke gia cố ở góc không. Chân bắt một vít vào ván mỏng thường lỏng sau một thời gian.
- Vuốt tay dọc các cạnh: cạnh dán không hở, không sắc, không có dằm gỗ; cạnh kính đã mài tròn.
- Nhìn mặt bàn nghiêng dưới ánh đèn để phát hiện vết lõm, gợn sơn, bọt khí, vết xước đã bị dặm màu.
- Kéo ngăn kéo hết hành trình: ray trơn, có chặn cuối để ngăn không rơi ra khi trẻ kéo mạnh.
- Kiểm chân bàn có đệm chống trầy sàn; nếu không, mua thêm miếng dán nỉ trước khi đặt lên sàn gỗ.
- Đối chiếu kích thước thật với kích thước đã đặt, nhất là chiều cao, vì sai vài phân là thấy ngay khi ngồi.
Mua online thì đọc kỹ phần kích thước tổng (dài × rộng × cao), vật liệu từng phần (mặt, chân, khung) và chính sách đổi trả khi hàng lỗi hoặc giao sai cỡ. Chụp ảnh tình trạng hàng ngay lúc mở thùng, trước khi ký nhận, để có căn cứ nếu cần đổi.
Câu hỏi thường gặp
Sofa chữ L thì đặt bàn trà ở đâu?
Thường đặt bàn ở khoảng giữa hai cánh, cách đều mép đệm cả hai phía để người ngồi ở hai cánh đều với tới. Bàn vuông hoặc chữ nhật gần vuông hợp với chữ L lớn; chữ L nhỏ dùng bàn tròn để giữ lối vào góc.
Có nên dùng hai bàn trà nhỏ thay một bàn lớn?
Hai bàn nhỏ đặt cạnh nhau hoặc lệch nhau linh hoạt hơn: có khách thì tách ra, cần lối thì dời một bàn. Cách này hợp với sofa dài và phòng hay thay đổi bố cục, nhưng cần hai bàn đủ vững và cùng chiều cao hoặc chênh có chủ ý.
Bàn trà có ngăn kéo có đáng không?
Ngăn kéo hữu ích để cất điều khiển, đồ sạc, khăn giấy, giúp mặt bàn trống. Đổi lại bàn nặng và khối hơn. Phòng đã có tủ thấp gần sofa thì không cần ngăn kéo bàn; phòng thiếu chỗ cất thì ngăn kéo là điểm cộng.
Bàn trà gỗ có bị ẩm mốc mùa nồm không?
Gỗ đã sấy và có lớp sơn phủ tốt ít bị ảnh hưởng, nhưng mùa nồm nên lau khô mặt bàn, không để khăn ướt, chậu cây nhỏ nước đọng trên bàn. Bàn ván dán cạnh cần để ý mép dán, nơi nước dễ thấm vào nhất.
Thảm dưới bàn trà nên lớn cỡ nào?
Thảm nên đủ lớn để ít nhất chân trước của sofa và ghế cùng đặt lên, bàn trà nằm giữa thảm. Thảm chỉ bằng mặt bàn làm cụm ngồi rời rạc và mép thảm dễ gây vấp ở ngay lối đi.
Có nên mua bàn trà cùng bộ với sofa và kệ tivi?
Không bắt buộc. Bộ đồng bộ dễ chọn nhưng phòng dễ đơn điệu. Một bàn khác chất liệu với sofa, ví dụ gỗ mộc cạnh sofa vải, hay đá cạnh sofa da, thường làm phòng có chiều sâu hơn, miễn cùng tông ấm hoặc lạnh.