Tủ đóng theo kích thước kịch trần, hay tủ âm vào hốc tường, hợp với nhà bạn sở hữu và sẽ ở lâu: chứa nhiều hơn trên cùng diện tích sàn, không hở nóc bám bụi, liền mạch với tường nên phòng gọn mắt. Tủ rời mua sẵn hợp với nhà thuê, nhà có thể sửa lại trong vài năm, hoặc khi bạn chưa chắc bố cục phòng: mang theo được, đổi chỗ được, nhưng hở nóc, hở hông và hiếm khi vừa khít hốc tường.
Hai yếu tố hay bị bỏ quên khi so là độ ẩm của bức tường đặt tủ và việc ai sẽ dùng phần nóc tủ. Tủ đóng áp sát một bức tường ngoài hứng mưa hay giáp phòng tắm có thể mốc mặt sau chỉ sau một mùa nồm; còn tầng nóc kịch trần chỉ có giá trị khi trong nhà có chỗ để thang hay ghế đẩu chắc. Bài này phân biệt ba loại tủ, so theo từng tiêu chí, rồi đưa danh sách những điều phải chốt trước khi đặt đóng.
Thật ra có ba loại, không phải hai
Tủ rời mua sẵn. Một khối độc lập, có hậu, nóc, hông riêng, đặt vào phòng như mọi món đồ khác. Kích thước theo mẫu của nhà sản xuất, thường cao 1,8–2,2 m. Có thể là tủ liền khối hoặc tủ lắp ráp đóng hộp.
Tủ đóng theo kích thước, đứng sát tường. Thợ đo phòng rồi đóng tủ cao tới trần, dài kín từ tường tới tường hoặc tới một vách, thường có tấm che khe nóc và tấm che hông áp tường. Về kết cấu nó vẫn là thùng tủ đứng trên sàn, nhưng nhìn như một phần của bức tường. Phần lớn cái mà người ta gọi là "tủ âm tường" ở căn hộ Việt Nam là loại này.
Tủ âm thật vào hốc. Tủ nằm trong một hốc tường có sẵn, một hốc tạo bằng vách thạch cao, hoặc chiếm khoảng lõm cạnh cột, dầm. Mặt cánh tủ phẳng với mặt tường. Loại này cần tính từ lúc làm thô hoặc lúc dựng vách, liên quan cả điện, điều hoà và kết cấu, nên phải có người thiết kế và thợ có nghề.
So sánh nhanh theo từng tiêu chí
Bảng dưới so ba loại trên những điều gia chủ thường hỏi. Đây là nhận xét theo nguyên lý, chất lượng thực tế còn tuỳ vật liệu và tay nghề từng nơi:
| Tiêu chí | Tủ rời | Tủ đóng kịch trần | Tủ âm hốc |
|---|---|---|---|
| Chỗ chứa trên cùng mặt sàn | Ít hơn, hở nóc và hông | Nhiều, thêm tầng nóc | Nhiều, tận dụng hốc chết |
| Vừa khít phòng, né dầm, cột | Hiếm khi vừa | Đo theo phòng, né được | Theo hốc, rất khít |
| Bụi trên nóc | Bám bụi, khó lau | Không có nóc hở | Không có nóc hở |
| Mang theo khi chuyển nhà | Được | Gần như không | Không |
| Đổi bố cục phòng sau này | Dễ | Khó, phải tháo và sửa tường | Rất khó |
| Rủi ro mốc mặt sau | Thấp hơn nếu chừa khe | Cao nếu áp tường ẩm | Cao nếu hốc là tường ngoài |
| Thời gian có đồ dùng | Nhanh | Phải chờ đo, đóng, lắp | Lâu nhất, gắn với thi công |
| Nhà thuê | Hợp | Không hợp trừ khi chủ nhà đồng ý | Không hợp |
Không có loại nào thắng ở mọi dòng. Câu hỏi quyết định thường là: bạn có ở căn nhà này ít nhất năm, bảy năm nữa không, và bức tường định đặt tủ có khô không.
Chỗ chứa: tầng nóc chỉ có giá trị khi dùng được
Lợi thế lớn nhất của tủ kịch trần là phần nóc từ khoảng 2 m lên tới trần. Với trần căn hộ khoảng 2,7–3 m, đó là thêm một dải cao 60–90 cm chạy suốt chiều dài tủ, đủ cất chăn đông, vali, quần áo trái mùa. Tủ rời cao 2 m để hở khoảng ấy, và thứ duy nhất nằm trên nóc là bụi hoặc một chồng thùng các tông chất cao dễ đổ.
Nhưng tầng nóc chỉ có ích khi lấy được đồ. Phải có một chiếc ghế đẩu hay thang gấp chắc chắn, có chỗ cất, và người trong nhà không ngại trèo. Nhà chỉ có hai ông bà lớn tuổi thì tầng nóc gần như bỏ không; khi đó nên dồn ngân sách vào phần thân tủ dưới tầm với, nhiều ngăn kéo và thanh treo ở độ cao vừa tay.
Tủ kịch trần cũng cho phép tận dụng những khoảng mà tủ rời bỏ phí: hốc giữa cột và tường, khoảng dưới dầm, góc chữ L. Một tủ góc chữ L tận dụng được góc chết, nhưng phần khuất trong góc khó lấy đồ, nên thường dùng cho đồ ít dùng hoặc gắn phụ kiện xoay. Với tủ rời, góc phòng thường thành một khoảng trống tam giác vô dụng.
Ẩm, nồm và bức tường phía sau tủ
Mặt sau tủ là nơi không ai nhìn thấy cho tới khi quần áo có mùi ẩm và chấm mốc xuất hiện. Nguy cơ cao nhất là khi tủ áp sát tường ngoài hứng mưa hay hứng nắng tây, tường giáp phòng tắm hay khu bếp có đường ống nước, và tường chung với căn hộ bên cạnh đang thấm. Ở miền Bắc, mùa nồm làm mọi bề mặt lạnh đọng nước, và mặt sau tủ áp kín tường là chỗ không khí đứng yên nhất.
Tủ đóng nên chừa một khe khoảng 2–3 cm giữa hậu tủ và tường, có lỗ thoáng ở chân và nóc để không khí lưu thông, hoặc thợ dùng vật liệu hậu tủ chịu ẩm. Chân tủ nên được nâng khỏi sàn bằng chân nhựa hay bục để khi lau nhà nước không thấm vào đáy thùng. Đây là những câu cụ thể nên hỏi thợ khi xem báo giá; vật liệu chống ẩm cho thùng tủ được bàn ở chuyên mục vật liệu.
Nếu tường đã có dấu hiệu thấm, ố, bong sơn, phải xử lý nguồn thấm trước rồi mới đóng tủ. Đóng tủ che lên một bức tường đang thấm không làm hết thấm; nó chỉ giấu vết thấm cho tới khi mốc lan sang quần áo, và lúc đó muốn sửa phải tháo cả tủ. Việc chống thấm thuộc thợ chuyên môn.
Tủ rời ít rủi ro hơn vì dễ kê cách tường vài centimet và kéo ra kiểm tra. Nhưng tủ rời kê sát tường suốt nhiều năm cũng mốc như thường; nên để khe hở và mỗi mùa nồm mở cánh tủ cho thoáng vào ngày khô.
Nhà thuê, nhà sẽ sửa và chuyện chuyển nhà
Tủ đóng theo kích thước gần như luôn ở lại với căn nhà. Tháo ra mang đi được, nhưng các tấm đã cắt theo phòng cũ, tấm che khe, phào trần không dùng lại được, và lắp vào phòng mới thường hở chỗ này cấn chỗ kia. Nếu bạn đang thuê nhà, hay mua căn hộ nhưng dự định đổi sang nhà lớn hơn trong vài năm, khoản tiền đóng tủ kịch trần coi như để lại cho người sau.
Ở nhà thuê, khoan bắt tủ vào tường hay trần thường cần sự đồng ý của chủ nhà, và hợp đồng thuê có thể yêu cầu trả lại hiện trạng. Tủ rời, hoặc tủ dạng module tháo lắp có tấm cạnh và thanh treo điều chỉnh, là lựa chọn trung gian: không vừa khít như tủ đóng nhưng có thể mở rộng thêm khoang, mang đi và lắp lại ở phòng khác.
Ngược lại, khi bạn sở hữu nhà và đang làm nội thất từ đầu, tủ đóng kịch trần là cách dùng diện tích hiệu quả nhất. Chỉ nên cân nhắc kỹ nếu phòng có thể đổi công năng, ví dụ phòng ngủ hiện tại sau này thành phòng làm việc hay phòng cho con, vì một bức tường tủ khó dời đi.
Chi phí: những cấu phần làm giá chênh nhau
Không có câu trả lời chung kiểu "tủ đóng đắt hơn tủ rời". Giá phụ thuộc vào những cấu phần dưới đây, nên khi so hai báo giá, hãy so từng dòng:
- Diện tích mặt cánh và thùng: tủ kịch trần dài kín tường có nhiều mét vuông ván hơn hẳn một tủ rời 1,2 m, nên tổng tiền cao hơn dù đơn giá có thể tương đương.
- Vật liệu thùng và hậu: loại ván, lõi chịu ẩm hay thường, độ dày; hậu tủ mỏng hay dày.
- Bề mặt cánh: phủ melamine, laminate, acrylic, veneer hay sơn; cánh kính, cánh có khung.
- Phụ kiện: bản lề giảm chấn, ray ngăn kéo, ray cánh lùa, thanh treo nâng hạ, đèn trong tủ, tay nắm.
- Thi công tại chỗ: vận chuyển, lắp đặt, tấm che khe nóc và hông, cắt né dầm, cột, ổ điện.
- Với tủ âm hốc: thêm chi phí làm vách hoặc sửa hốc, đi lại điện, sơn bả quanh tủ.
Ví dụ giả định để thấy cấu phần: hai phương án cùng dài 2,4 m, một tủ rời hai khối cao 2 m, một tủ đóng kịch trần 2,8 m. Phương án đóng có thêm khoảng 0,8 m chiều cao nhân 2,4 m chiều dài mặt cánh, thêm tấm che, thêm công lắp; đổi lại có thêm một tầng chứa và không có nóc bám bụi. Quyết định đúng là so phần chênh lệch đó với nhu cầu chứa thật của nhà mình.
Trước khi đặt đóng tủ: những điều phải chốt
Phần lớn lỗi của tủ đóng không nằm ở tủ mà ở những thứ quanh nó. Trước khi ký báo giá, chốt lần lượt:
- Đo lại phòng ở nhiều điểm: tường và sàn ít khi thật vuông, trần có thể chênh vài centimet giữa hai đầu.
- Xác định vị trí điều hoà, công tắc, ổ điện, ống nước trên bức tường đó; tủ không được che công tắc hay cản đường ống thoát nước ngưng của điều hoà.
- Chốt thứ tự với sàn: nhiều thợ khuyên lát sàn trước rồi đặt tủ, hoặc ngược lại tuỳ loại sàn; hỏi rõ để không phải cắt sàn hay để hở chân tủ.
- Chọn cánh mở hay cánh lùa theo lối đi trước tủ; cánh mở cần khoảng trống bằng bề rộng cánh, cánh lùa chỉ mở được một nửa tủ mỗi lần.
- Vẽ cách chia bên trong theo đồ thật của gia đình: bao nhiêu mét thanh treo, bao nhiêu ngăn kéo, khoang treo dài ở đâu.
- Hỏi về khe thoáng hậu tủ, chân tủ, vật liệu chịu ẩm, đặc biệt khi tủ áp tường ngoài hay tường giáp phòng tắm.
- Với tủ rời cao, hoặc tủ đóng nhưng không bắt vào tường, yêu cầu ke chống lật bắt vào tường, nhất là khi nhà có trẻ nhỏ hay hay trèo.
Giữ lại bản vẽ chia ngăn đã chốt và ảnh chụp bức tường trước khi đóng tủ, có ghi vị trí dây điện, ống nước. Vài năm sau cần khoan thêm hay sửa, đó là tài liệu quý nhất.
Câu hỏi thường gặp
Tủ áo kịch trần có làm phòng ngủ nhỏ trông chật hơn không?
Thường là ngược lại nếu cánh tủ trơn, màu gần với tường. Một khối liền từ sàn tới trần đọc như một bức tường, gọn mắt hơn tủ rời có nóc chất đồ. Tránh cánh hoạ tiết đậm hay màu tương phản mạnh trong phòng nhỏ, và chừa đủ lối đi trước tủ.
Cánh tủ có gương có nên dùng trong phòng ngủ không?
Cánh gương cho gương soi toàn thân và làm phòng sáng hơn. Nhưng gương lớn đối diện giường làm nhiều người thấy khó chịu khi có cử động phản chiếu ban đêm, và gương phản chiếu đèn gây chói. Có thể đặt gương ở mặt trong cánh hoặc ở cánh không nhìn thẳng từ giường.
Có nên làm đèn trong tủ áo không?
Đèn trong tủ giúp nhìn rõ màu quần áo, nhất là tủ sâu hoặc phòng thiếu sáng. Loại đèn thanh tự bật khi mở cánh tiện nhất. Dây điện và bộ nguồn phải do thợ điện lắp đúng cách, đặt ở chỗ thông thoáng, không bị quần áo phủ kín.
Tủ rời kê sát tường bao nhiêu là đủ thoáng?
Để hở vài centimet giữa hậu tủ và tường là cách nhiều người dùng, đủ để không khí đi qua và kiểm tra được mặt sau. Nếu tường ngoài hay tường giáp phòng tắm, nên để rộng hơn. Vẫn phải bắt ke chống lật với tủ cao, khe hở không ảnh hưởng việc này.
Chuyển nhà có tháo tủ đóng mang theo được không?
Tháo được phần thùng, cánh và phụ kiện, nhưng tấm che khe, phào và các tấm cắt theo phòng cũ hầu như không dùng lại được. Lắp vào phòng mới cần thợ đo và sửa, chi phí không nhỏ. Nếu biết trước sẽ chuyển, tủ module tháo lắp là lựa chọn hợp hơn.
Tủ áo nên đặt cạnh cửa ra vào hay đối diện giường?
Cạnh cửa ra vào thường tiện nhất vì gần lối đi và không chắn ánh sáng cửa sổ, nhưng phải chắc cánh tủ không va cánh cửa phòng. Đối diện giường hợp khi tường đó dài và đủ lối đi trước tủ. Tránh đặt tủ cao chắn một phần cửa sổ.